Skip to main content

Full text of "VietLion.Com"

See other formats


EVEN BUFFETT ISN'T PERFECT 



IMGAY CA 




CUIMG KHOIMG 

OAIM HAO 



NHU1MG 

BAI HOC GIA TR| 

TLT NHA DAU TU 

THONG MINH 

NHAT THE GIOI 




AMSUN 



Cong Ty Samsung Trdn trong gin den ban cuo'n sack nay. 




Phien ban ebook nay duac thuc hien theo ban quyen xua't ban va phat hanh an ban 
tleng Viet ciia cong ty First News - Tri Viet vdi su tai tra ctoc quyen cua cong ty 
TNHH Samsung Electronics Viet Nam. Tac pham nay khong duoc chuyen dang 
sang bat ky hinh thiic nao hay su dung cho bat ky muc dich thuong mai nao. 



Original title: 

Even Buffett isn't Perfect: What You Can - and Can't - Learn from 

the World's Greatest Investor 

by Vahan Janjigian 

Copyright © Vahan Janjigian, 2008. 

Vietnamese Edition © 2010 by First News - Tri Viet. 

This edition is published by arrangement with Portfolio, 

a member of Penguin Group ( USA) Inc. 

All rights reserved including the right of reproduction in whole or 

in part in any form. 



EVEN BUFFETT ISN'T PERFECT 

- NGAY CA BUFFETT CUNG KHONG HO AN HAO - 

Cong ty First News - Tri Viet gifl ban quyen xuat ban va phat hanh an 
ban tieng Viet tren toan the gioi theo hop dong chuyen giao ban quyen 
vol NXB Portfolio, thuoc Penguin Group (USA) Inc. 

Bat cut su sao chep nao khong duoc su dong y ciia First News deu la bat 
hop phap va vi pham Luat Xuat ban Viet Nam, Luat Ban quyen Quoc 
te va Cong uoc Bao ho Ban quyen S6 hu'u Tri tue Berne. 

CONG TY VAN HOA SANG TAP TRI VIET - FIRST NEWS 

11H Nguyen Thi Minn Khai, Q. 1, TP. Ho Chi Minh 

Tel: (84.8) 38227979 - 38227980 - 38233859 - 38233860 

Fax: (84.8) 38224560; Email: triviet@firstnews.com.vn 

Website: www.firstnews.com.vn 



VAHAN JANJIGIAN 

EVEN BUFFETT ISN'T PERFECT 

Ngay ca 

BUFFETT 

CUNG KHONG 
HOAN HAO 

Nhung bai hoc gid tri tit Nha Ddu tu 
Thong minh Nhdt The gioi 

Nguai dich: 

Nguyen Trung An (MBA) 

Vuong Bao Long 

First News 



NHA XUAT BAN TRE 



LOl tua 



V ahan J a 



} anjigian la ngudi co clay ctu cac pham chat ctac biet cte 
viet ve Warren Buffett. Tuy "Nha hien trie't xvi Omaha" eta la chu cte 
cua rat nhieu quyen sach, nhung quyen sach cua Vahan rat ctac biet. 
No khong phai la mot la thu tinh cung khong phai la mot su chi trich 
hay lang ma. Vahan cung la mot ngudi lua chon co phieu rat xuat sac 
- 6ng quan ly hai ban tin ctau tu Forbes Special Situation Survey va 
Forbes Growth Investor. Ong the hien mot nang luc that tuyet v6i. 
NhQng ngudi nhan hai ban tin nay thu etuqe nhieu ich lqi til nhurig 
phan tich sac ben, khong cam tinh cua Vahan. Do do, Vahan co etuqe 
nhtrng kien thilc sau sac cte thuc su cam nhan etuqe hieu qua phi 
thudng cua Warren Buffett d Tap ctoan Berkshire Hathaway. Ong 
giai thich mot each can than va kien nhan phuo'ng phap ctau tu ky 
luat cao va su nhin xa trong rang cua Buffett cung nhu su tien hoa 
cua no trong qua trinh phat trien tai san cua Berkshire Hathaway. 

Nhung ctay khong phai la mot ban phan tich day du ve "hien 
tuqng Buffett" - Vahan da kheo leo su dung nhung kien thvic sau sac 
va su thanh cong cua con ngudi vi dai nay de day cho chung ta nhQng 
dieu can biet ve dau tu gia tri nham duy tri hieu qua cao tren thi 
trudng. Vahan cung phan tich ky lu5ng nhiing chien luqc dau tu 
khac, vi Pho Wall khong chi ton tai mot each dau tu duy nha't. 

Rac roi vdi hau het cac nha dau tu la ho thudng xuyen "nhay" 
tir phuo'ng phap nay sang phuo'ng phap khac. Rat it ngudi kien tri 
nhu Buffett trong viec giu lai co phieu nhieu nam truo'c khi ban di. 



6 - Even Buffbtt Isn't Perfect 



Va cung co rat it ngudi co kha nang ap dung mot each nhat quart 
nhung chien luoc khac nhau ma Vahan phan tich trong quyen sach 
nay. Neu ban san sang dep bo cam xuc qua mot ben, quyen sach nay 
se trd thanh mot kho bau kien thuc dau tu sau sac danh cho ban. 

Khong co nha dau tu nao luon luon dung. Con ngudi khong 
the lam duqc dieu do. Ban than Buffett cung co nhtrng giai doan kho 
khan phai ban 16 nhiing co phieu ma ong da mua. Tuy nhien, ong 
thudng nam giu nhung co phieu tot kha lau. Nho ap dung mot 
phuo'ng phap dau tu nhat quan va an toan - tham chi con duqc tinh 
chinh theo thdi gian - Buffett da lam duqc nhQng dieu ky dieu. 

Rat may la ban khong can phai la mot Warren Buffett mdi kiem 
duqc mtlc thu nhap trong mo til thi trudng chung khoan. Su ky dieu 
cua lai suat kep co nghia la bat cvi nha dau tu can trong nao cung co 
the dat duqc thanh cong thuc su ve lau dai. 

Dieu lam cho quyen sach nay dac biet co gia tri la Vahan 
Janjigian khong phai la ngudi mil quang khi ong khon ngoan nhan 
ra rang hoat dong dau tu khong dien ra trong moi trudng chan 
khong. Chuong viet ve thue la phan ma tat ca moi ngudi nen doc, 
dac biet la cac chinh tri gia. Dang ngac nhien la mot thien tai nhu 
Buffett lai co cai nhin thien can ve van de then chot nay. Khi Arnold 
Schwazenegger quye't dinh chay dua vao chuc Thong doc bang 
California, Buffett da khuyen ong nen ung ho viec tang cac loai thue 
danh tren tai san, dieu nay suyt keo chan Arnold lai vdi the gioi dien 
anh Hollywood thay vi dua ong vao Dinh Thong doc. 

Nhu nhieu ngudi khac d Washington, Buffett nghi rang ngudi 
giau nen bi danh thue thu nhap vdi thue suat cao hon. Ong cung ra 
sue ung ho viec ap dung thue tai san thila ke. 



Lai Tua - 7 



Buffett tin rang ngudi My duqc song trong mot ctat nude tuyet 
vdi va nhttng ngudi ctu may man de lam an tot d My nen ctong thue' 
nhieu hon. Mia mai thay, neu ldi khuyen cua Buffett duoc thue hien 
thi nen kmh te se van hanh kem di va gia tri cua cac khoan dau tu cua 
Buffett se chiu anh hudng nang ne. Hay nhin lai hieu qua ngheo nan 
cua chung khoan va nen kinh te trong theft ky thue cao d thap ky 1 970 
ma xem. 

Dieu ma "Nha hien triet xvi Omaha" va qua nhieu ngudi khac 
khong nhan ra la thue cung la mot cai gia phai tra va la mot ganh 
nang, chvi khong chi la mot phuong tien tang thu nhap cho ngan sach 
nha nude. Thue thu nhap la cai gia ban phai tra de lam viec; thue lqi 
tuc la ganh nang de len vai ban neu ban kinh doanh thanh cong; va 
mu:c thue ma ban phai tra cho nhting khoan lqi trie t\X von dau tu la 
cai gia ban phai tra cho nhting rui ro ma minh phai chap nhan. Rat 
don gian, neu ban giam nhe ganh nang cho nhting dieu tich cue nhu 
lam viec dat nang suat cao, dam chap nhan rui ro va kinh doanh 
thanh cong thi chung se thudng xuyen dien ra hon. Tang gia len thi 
dieu nguqc lai se xay ra. Janjigian da chi ra rang 1% nhtrng ngu6i co 
thu nhap hang dau nude My chiem den 2 1 % tong thu nhap duoc tao 
ra - va ho tra den 39% thue thu nhap lien bang. 

Buffett cung "cham hieu" nhu vay doi vdi van de thue tai san 
thtfa ke (death tax). Ong ung ho viec thu hoi tai san va tin rang chinh 
phu nen nhan phan ldn tai san ma ban de lai. Neu khong, nhQng 
ngudi thtra ke cua ban se nhan duqc tai san ma khong phai lao dong 
va "cua trdi cho" se lam xoi mon tinh each cua ho, khuyen khich ho 
song hudng thu mot each vo trach nhiem. Trai lai, thue tai san thila 
ke lai mang tinh "trtmg phat" doi vdi hoat ddng tao dung von va tinh 
tiet kiem. Tai sao lai phai tich luy tai san neu phan ldn chung se roi 



8 - Even Buffbtt Isn't Perfect 

vao tay chinh phu mot each de dang? Vahan viet rang: "Tai san la 
nhung gi con lai sau khi da nop tat ca cac khoan thue" . Con cac nha 
lap quoc cua chung ta co the se dien giai van de nay theo each sau: 
"Con song la con dong thue!". 

Thue tai san thtra ke co mot tac dong ky la ma Buffett va nhiing 
ngudi ung ho khac khong nhin thay. Khi thue suat cao, nhung ngudi 
rat giau se tim each ne tranh loai thue nay. Chinh trach nhiem dong 
thue tai san cua Buffett cung rat thap vi 6ng dang trao tang hau het 
tien bac cua minh cho Quy tir thien Bill & Melmda Gates. Nhiing 
ngudi thue sU giau co thiet lap nhiing CO che bi mat va nhiing manh 
khoe khac de giu cho tai san cua minh nguyen ven, va dieu do thudng 
dong nghia v6i viec nhiing ngudi thita ke se khong true tiep cham 
tay den no. Tai san do do van duoc duy tri nguyen ven. Neu khong 
co thue tai san thira ke, phan ldn tai san se chuyen true tiep vao tay 
con chau ho - hau het nhung ngudi nay khong co duoc ban nang kinh 
doanh; cho nen, so tien se nhanh chong duoc luan chuyen. Do la ban 
chat cua con ngudi. Vi du, hay xem xet danh sach 400 ngudi giau 
nhat nude My cua Forbes ngay nay, khong ngudi nao trong so ho cd 
ho "du Pont" va chi cd mot ngudi cd ho "Rockefeller", trong khi ca 
hai gia dinh nay deu kiem soat nhung tai san khong Id each day tren 
dudi 25 nam. 

Nhiing ngudi tin tudng manh me vao thue cao da phot Id lich 
sit. Nhiing ke hoach cat giam thue thu nhap ldn thdi Reagan nam 
1981 va 1986 da bie'n mot nen kinh te My dinh don thanh nen kinh 
te nang dong nhat the gidi. Ty trong GDP cua nude My so vdi GDP 
toan cau tang manh me, cung nhu gia tri von co phan cua nude My 
so vdi tdng gia tri von cd phan cua ca the gidi. 



Loi Tua - 9 



Sit tang thue cua Clinton nam 1993 da lam cham clang ke toe do 
tang trudng cua nen kinh te My va "gop phan lam cho" dang Dan 
chit that bai tham hai trong ky bau cit nam 1994. Vol nhitng ngudi 
thuoc ctang Cong hda thuoc phe eta so trong Quoc hoi, vi Tong 
thong ung ho tang thue Clinton bi don vao chan tudng. Chuong 
trinh xa hoi hoa y te cua ba Clinton bi that bai. Chi tieu bi kiem soat. 
Va quan trong nhat la co nhung dong thai tich cue ve thue sau do: 
thue danh tren loi tvic tit von duoc cat giam gan 29%. Thue danh tren 
lqi tvic tit von cho nhting ngudi sd hQu nha gan nhu duqc loai bo, va 
phap lenh dilng danh thue tren Internet duqc chuyen thanh luat - 
dieu nay gop phan rat Ion vao viec phat trien nen kinh te mot each 
manh me. Chuong trinh cat giam thue nam 2003 cua chinh quyen 
Bush - thue thu nhap tren von dau tu tiep tuc duqc cat giam, thue 
thu nhap tu* co tvic doi voi ca nhan duqc giam nhe, va nhtrng goi kich 
thich doanh nghiep dau tu duqc trien khai - da bien nen kinh te My 
tit viec tang trudng voi toe do thue 1% len thanh 3-4%. Tit nam 2003 
den 2007, sit tang trudng cua nen kinh te My da vuqt quy mo tong 
the cua nen kinh te Trung Quoc. Va ban co doan duqc dieu gi 
khong? Von co phan tang vot gan gap doi so v6i mvic thap nhat vao 
cuoinam 2002. 

Vahan con chi ra mot khia canh khac ma Buffett to ra thien can: 
thong tin dinh hudng thu nhap. Hau he't cac tap doan dai chung lqn 
deu cung cap cho cac nha phan tich chiing khoan Udc tinh thu nhap 
ky vong cua ho cho tifng quy. Neu cong ty khong dat duqc mvic thu 
nhap ky vong - du chi it hon mot vai xu - thi co phieu cua ho se giam 
manh. Buffett cam thay nhitng thong tin dinh huorig nhu vay gop 
phan lam tang tinh thieu on dinh cua thi trudng chiing khoan va 
buoc bo may quan ly hudng den nhitng hoat dong qua thien ve ngan 



10 - Even Buffeit Isn't Perfect 

han. Ong da "thuyet phuc" nhieu cong ty ma ong nam giu cd phieu 
ldn, nhu Coca-Cola va Washington Post, ngttng cung cap thong tin 
dinhhudng. 

Vahan da dua ra mot phan bien het sue thuyet phuc va tinh te. 
Du co hay khong duqc cung cap thong tin ve thu nhap ky vong, cac 
nha dau tu cung tu dua ra cac udc tinh cua ho. Hon nira, bo may 
quan ly can phai cung cap thong tin cho nha dau tu nhieu hon, chii 
khong phai it di. Ve tinh khong on dmh cua thi trudng, cac nghien 
cviu da cho thay nhiing cong ty khong cung cap thong tin dmh huorig 
thudng de bien dong hon nhiing cong ty co cung cap. Quan trong 
hon la nhiing cong ty khong cung cap thong tin dinh huo'ng thudng 
co gia tri von hoa thi trudng nho hon. Noi each khac, nhiing cong ty 
dua ra Uot tinh thu nhap thudng co gia co phieu cao hon. 

Vi the, day la mot quyen sach khac thudng. Tuy tap trung noi 
ve nha dau tu thanh cong nhat trong hch sit hien dai, nhung no cung 
mang lai cho doc gia nhiing kieh thvic sau sac va chien luqc chac chan 
de dau tu. Va cuoi cimg, nhiing dien giai cua no ve thue va su minh 
bach trong quan tri se tao ra mot moi trudng thuan lqi de gia tri von 
co phan md rdng hon nQa. 

Tom lai, ban dang cd trong tay mot quyen sach "3 trong 1", 
nghia la ban dang nam giu 1 "mot tai san gia tri cao bi dinh gia thap" . 

- Steve Forbes 

Chu tich kiem Giam doc dieu hanh Forbes Inc. 
Tdng bien tap tap chi Forbes 



GIGI THIEU 



Ngay 26 thang 6 nam 2006, ngudi giau ttui hai nude My thong 
bao rang 6ng se trao tang phan ldn tai san cua minh cho ngudi giau 
nhat nude My. Ngdi ben canh vq chdng Bill va Melinda Gates 6' Thu 
vien Qudc gia New York, Warren Buffett da cdng bo ke hoach hien 
tang 1 trieu co phieu pho thong loai B cua Berkshire Hathaway, tri 
gia Uo'c tinh vao thoi ctiem do khoang 31 ty USD, cho Quy Tit thien 
Bill & Melinda Gates Foundation. Ngoai ra, ong con danh them 2 
trieu co phieu, tuong duong 6,3 ty USD, trao tang cho nhtrng quy tit 
thien do ba ngudi con cua ong dieu hanh, trong do co mot quy tit 
thien duqc dat ten theo ten ngudi vq qua co cua ong. Chi bang mot 
hanh dong, ngudi dan ong da titng tao dung duqc tieng tarn litng lay 
vol viec xay dung mot trong nhurig khoi tai san ca nhan vi dai nhat 
the gioi dam bao rang the gioi nay se nhd mai long hao tarn cua ong, 
cung gan giong nhu each ma ong dang ghi ten minh vao sU sach cua 
nhan loai ve tai nang lam giau xuat chung cua minh. 

Tai san cua Buffett qua thuc la vo cung to Ion. Ong da tao ra no 
bang each dau tu. Thuc ra, co the noi rang Buffett la nha dau tu vi 
dai nhat cua moi thoi dai. Khong ai co chut may may nghi ngd nao 
ve dieu nay, bdi chac chan ong sd hitu mot trong nhung ky luc kinh 
doanh lau dai tot nhat. Vi ong lanh dao tap doan Berkshire 



12 - Even Buffeit Isn't Perfect 

Hathaway, mot cong ty dai chung duqc giao dich tren san chiing 
khoan, nen nhung quyet dinh dau tu cua 6ng deu (Juo'c the hien hoan 
toan minh bach, khong chut giau giem va cung de dang theo doi. 
Buffett nam quyen dieu hanh Berkshire tit nhung nam I960 va cuoi 
cung da chuyen doi no tit mot cong ty det thanh mot cong ty dau tu. 
Duoi "trieu dai" cua ong, trong vai tro giam doc dieu hanh, ong da 
tao ra mot gia tai khong 16 cho ban than va cho tat ca cac co dong 
khac. 

Tu duy cua Buffett doi khi khong mang tinh truyen thong. Vi 
du, hau het cac nha dau tu khac thich nhin thay gia co phieu ma ho 
mua tang len nhanh chong. Buffett khong thich vay. Ong noi rang 
thdi diem duy nhat ma ban nen thich gia co phieu tang len la thdi 
diem ban san sang ban chung di. Vi Buffett la mot nha dau tu dai 
han, nen ong khong muon nhin thay gia tang len ngay lap tut. Thuc 
ra, neu ong thuc sit thich mot co phieu nao no, ong se cam thay vui 
hon neu gia giam, nhd do ong co the mua them co phieu do va thuc 
su cat giam duoe miic chi phi co ban. Bang each nay, khi gia hoi ptmc 
sau nhieu bien co, ong se nhan duqc nhitng khoan lo'i nhuan khong 
16. Cach tu duy nhu the nay da mang lai cho Berkshire nhitng khoan 
lqi nhuan tit von vao khoang 8,5 ty USD tit American Express, 8 ty 
USD tit Coca-Cola, 5,5 ty USD tit Procter & Gamble, va 4 ty USD 
tit Wells Fargo. Mot so ma co phieu trong danh muc dau tu cua 
Berkshire cung da tao ra nhitng ty suat lqi nhuan khong 16. Chi neng 
tien lai tit cong ty chu quan td Washington Post cung da dat den mitt 
11.600%. 

Mot trong nhitng tinh each dang quy nhat cua Buffett la ong 
biet ro nhitng diem han che cua minh. Vi du, ong biet rang minh 



Giai Thieu - 1 3 

khong the trd thanh chuyen gia trong tat ca cac nganh kinh doanh. 
Nhung bao hiem la mot nganh ma 6ng hieu rd tung dudng di nude 
budc. Ong co mot ky nang dac biet trong viec danh gia rui ro. Ong 
kham pha ra each dau tu khoan tien "cho" cua cac cong ty bao hiem 
v6i suat thu nhap cao du de thanh toan nhiing yeu cau bao hiem 
trong tUOng lai va de lai rat nhieu loi nhuan cho co dong. 

Buffett luon thuc hien theo mot phuong phap tiep can dau tu 
mang tinh ky luat. Ong da trd nen noi tieng trong viec tranh nhiing 
phong each va chien luoc dau tu "nong" (nhung cuoi cung hoa ra 
chang co y nghia gi ngoai nhung Ian song ao tudng chong tan). Vi 
du, thi trudng chung khoan My bung no tu nhung nam giua va cuoi 
thap men 1990, chu yeu duoc thuc day bdi cac co phieu cong nghe. 
Buffett noi tieng tim each ne tranh chinh nhung co phieu tUOng tu 
khi chung thuc day cac chi so thi trudng len cao chua tung co. Tham 
chi, ong con khong mua mot co phieu nao cua Microsoft, mac du 
cong ty nay duoc ngudi ban tot Bill Gates cua ong lanh dao. 

Buffett bi nhieu ngudi chi trich vi da khong tham gia vao cuoc 
dua do nganh cong nghe dan dau do, nhung ong khong may quan 
tarn den nhung ngudi phe binh minh. Nhung co dong Berkshire 
cung vay. Ho hieu phuong phap tiep can lau dai cua ong va ho tu tin 
rang duoi su dan dat cua Buffett, ho se hoan toan duqc thoa man vdi 
nhung khoan thu nhap dat duqc 

Buffett luon gan lien vdi nhung gi ong biet rd nhat. Ong thich 
cac cong ty hoat dong trong nhung nganh kinh doanh don gian ma 
ong cd the hieu va kiem soat duqc Ong khong hieu lam the nao de 
dinh gia nganh phan mem va nganh chat ban dan. Ong nghi rang 
qua khd de cd the du bao dong tien cua nhung cong ty nay vdi do 



14 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

chinh xac cao. Tuy nhien, 6ng hieu rat sau ve each ctmri gia nganh 
nude giai khat co ga, dao cao va ngan hang. Ong cung thich cac cong 
ty duoc quan ly bdi nhQng ngudi lanh ctao trung thuc va co tai nang. 
Va tren het, ong muon mua lai nhung cong ty vdi muc gia thap ho'n 
gia tri ndi tai cua chung, va se nam gitr chung trong mot khoang thdi 
gian rat dai. Thuc te chving minh rang chien luoc nay da mang lai 
lqi ich vo cung to Ion cho ong va cac co dong Berkshire Hathaway 
trong hon bon thap ky qua. 

Tuy nhien, tro' lai nhung nam 1990, co nhieu nha dau tu nghi 
rang Buffett da danh mat "cam giac" cua minh. Ong khong them 
quan tarn den sU thanh cong ma ong dat duqc qua mot thdi gian dai. 
Ho tin rang ong da "Id chuyen do" cua xu hudng mdi. Vao thdi diem 
do, nhieu nha dau tu bat dau tin rang chung ta da budc sang mot 
thdi dai mol Thuc ra, cac chuyen gia goi do la "nen kmh te mdi" . Ho 
cho rang cac quy luat cu khong con ap dung duqc ntfa. Nhung nha 
dau tu nay khong ngan ngai thu mua vo so co phieu duqc ban vdi gia 
cao gap nhieu Ian - ma chi mot thdi gian trudc do duqc xem la muc 
gia cao mot each ky quae. 

Co le each suy nghi nay duqc minh hoa ro nhat bang mot la thu 
gdi cho ban tin Forbes Special Situation Survey bdi mot trong nhurig 
ngudi dang ky bao dai han. No duoc viet vao dau nam 2000, d giai 
doan cudi cua hien tuong duoc goi la thdi ky bung no "bong bong 
dot-com" (lay tvf each doc '.com' thudng xuat hien trong ten cac cong 
ty hoat ddng tren nen tang Internet), de dap lai mot su de xuat mua 
cd phieu - nghia la cd phieu cua mot cong ty thudc "nen kinh te cu" 
theo khai niem luc do. Chang cd gi lien quan den cong nghe cao ddi 
vdi cd phieu nay. Thuc ra, no la loai cd phieu ma ban than Buffett cd 



Gicii Thieu - 1 5 



le cung ua thich, nhung tac gia la thu no eta viet: "Ban co thuc su 
mong toi mua mot co phieu co the tang len chi khoang 40% trong 2 
nam khong? Toi da 80 tuoi roi. Toi chang the song muon doi de 
kiem duoc mot khoan tien it 6i the dau!" . 

La thu co ve nhu mot cau chuyen dUa, nhung ngudi viet thuc 
su rat nghiem tUc. NhUng tU ngU cua ba ro rang chUng thuc rang 
mUc do bat hop ly va kho duy tri tU nhUng ky vong cua nha dau tu 
trong nhUng ngay thang "bUng bUng khi the" ay la dUng. Bay gid, 
ban co the de dang nhin lai nhUng dieu da dien ra va noi rang le ra cac 
nha dau tU lUc do nen hieu ro hon nhUng dieu minh lam. Khong may 
la nhieu nha dau tu da de cho ban than minh roi vao vong xoay "dien 
loan cua dam dong". Buffett khong bao gid bi roi vao cai bay nay. 
Ong la bac thay cua su diem tinh. Ong luon luon suy nghi mot each 
hop ly va co phuong phap han hoi. Tu duy va dau tu theo each cua 
Buffett co the mang lai loi nhuan dac biet khi tat ca nhUng ngudi 
khac bi cam xUc va su dien loan cua dam dong dan dat hanh dong 
cua minh. 

Theo cong ty nghien cUu thi trudng chUng khoan Ibbotson 
Associates, tong suat thu nhap trung binh dai han theo so hoc (nghia 
la bao gom ca co tUc) cho nhUng co phieu co mUc von hoa thi trudng 
lo'n chi vao khoang 12% mot nam (tU 5 ty USD tro' len duoc xem la 
co mUc von hoa lo'n). Doi vdi nhUng co phieu co mUc von hoa nho, 
con so thudng tot hon - khoang 1 7% mot nam. 

Nhung vao cuoi nhUng nam 1990, cac nha dau tu lai muon thu 
lai nhieu hon. Ho luon nghe noi den cac co phieu trong linh vuc 
Internet v6i nhUng cai ten nghe rat buon cuoi, dudng nhu co mUc 
gia tang gap doi hoac gap ba sau vai thang. Tren thuc te, nhieu cong 



1 6 - Even Buffeit Isn't Perfect 

ty eta them cai duoi ".com" vao cuoi ten cong ty cua minh, vi ho tin 
ctieu nay se giup ho thu hut nhieu su quan tarn hon til thi trudng. 
Het cuoc khao sat nay den cuoc khao sat khac da cho thay nhung 
nha dau tu suy nghi viec kiem duqc suat thu nhap it nhat la 20% moi 
nam tren thi trudng chung khoan la hoan toan hop ly. Ho khong 
quan tam den viec mua vao nhung co phie'u co the tao ra suat thu 
nhap khiem ton hon — tham chi ngay ca khi chung to ra tot hon so v6i 
mvic trung binh trong lich svf. Va di nhien, ho khong quan tam gi 
den nhung co phie'u co gia tri cao. 

Tuy nhien, Buffett hieu ro dieu nay hon ai het. Ong la mot 
trong nhung "hoc tro" sac sao nhat tren thi trudng tai chinh va luon 
la nguoi gioi nhat trong nhieu thap ky qua. Ong chu y den nhiing 
khuynh huong dai han, va ong biet rang hoat dong dau tu hop ly da 
"chao thua" su phan khich cua dam dong (hoac "su ho hoi phi ly 
tri" (1) - theo each noi cua cuu Chu rich Quy Du tru: Lien bang Alan 
Greenspan). 

Buffett hieu rat tudng tan bao cao nghien ciiu cua Ibbotson. 
Ong biet rang nhung mifc thu nhap cao hon mvic trung binh khong 
the tiep dien mai duqc. Thi trudng se luon sut giam sau thdi ky biing 
no nhQng khoan thu nhap ldn chua tiling thay nhung khong thuc 
chat. Cung giong nhu Buffett, cac nha dau tu co ly tri khac bi che 
nhao tren bao chi vi nhung quan diem than trong cua ho vao cuoi 
nhung nam 1990. Vi du, David Dreman da canh bao cac nha dau tu 
trong chuyen muc cua minh tren tap chi Forbes rang gia ca co phie'u 
da trd nen qua dat de mua vao. Mot doc gia sau do da goi ong la mot 
"con khung long" ngu ngoc vi khong hieu rang moi viec da khac di 
vao thoi diem do. 



(1) Nguyen van: "irritional exurberance". 



Gioi Thieu - 1 7 

Di nhien, nhieu bien cd cuoi cung cung da cluing mirth nhitng 
ngudi nhu Buffett va Dreman la dung. Nhung vao nhung ngay con 
say sua vdi "bong bong dot-com", cac nha dau tu da trd nen tham 
lam qua muc. Ho chang bao gid cam thay hai long vdi cai goi la ty 
suat thu nhap hop ly. Ho muon kiem that nhieu tien, va that nhanh. 
Do thi trudng dang tang len va nhQng co phieu cua ho co gia qua cao, 
ho tin rang ho cung la nhtrng chuyen gia ve dau tu. Mot so ngudi 
tham chi con nghi minh thong minh ho'n ca Buffett! Khi sU thoai mai 
va kien nhan bien mat hoan toan, nhting nha dau tu do cuoi cung lam 
vao canh pha san. Trai lai, Buffett cang trd nen giau hon bao gid he't. 

Tuy nhien, ngudi viet la thu tren da neu ra mot diem rat thu 
vi. Vdi uy tin vting chac la mot nha dau tu dai han, Warren Buffett 
khong ung ho nhting ngudi thich kiem tien nhanh bang viec "ludt 
song" vdi nhung cd phieu ngan han. Ong ndi rang khoang thdi gian 
nam givJ duqc dng Ua thich la "vinh vien" . Nhung ngudi viet thu 80 
tudi neu tren chang quan tarn gi den dai han nQa. Ba ay rd rang 
ludn nghi den mot khung thdi gian dau tu ngan hon nhieu, vi ly do 
tudi tac. 

Khdng may la khi ba dang tim each kiem tien nhanh thi nhQng 
chi so chinh cua thi trudng sap dat den nhting mdc cao ky luc va bat 
dau roi vao thdi ky suy thoai keo dai va dau ddn. Moi ngudi chi cd the 
hy vong ba da khdng do toan bd tien tiet kiem ca ddi minh vao mot 
trong nhting cd phieu cdng nghe hoac cd phieu cdng ty Internet, khi 
cuoi cung chung da sup do xudng chi con 1 USD mdi cd phieu. La 
thu cua ba cho thay rd rang ba biet chinh xac minh dang tim kiem 
dieu gi. Ba muon cd lai ldn va that nhanh. Tuy nhien, cd le ba khdng 
hieu duqc nhiing rui ro kem theo chien luqc dau tu kieu do. Cd le, ba 



18 - Even Buffeit Isn't Perfect 

tham chi khong quan tam den rui ro. Xet cho cung, nhu ba da ndi rat 
rd trong la thu cua minh, ba dang gia di va cd the ba se khong co du 
tien phdng khi benh tat. Chi so Dow Jones va chi so S&P 500 mat 
khoang 7 nam cte trb lai rniic cao nhu nam 2000. Trong cung thdi 
gian ay, chi so NASDAQ cung xoay xd phuc hoi ctuoc khoang mot 
mia con so mat mat cua minh. Moi ngudi cteu co the udc tinh thdi 
gian can thiet cte cac chi so cua cac nganh cong nghe neu tren lay lai 
cac khoan sut giam nhung co le phai mat cten ca thap ky hoac hon cte 
chung phuc hoi. 

Trong so rat nhieu ctieu ma ban se biet khi ctoc het quyen sach 
nay, ban se thay Warren thudng chdp thdi CO khi thi trudng ban thao. 
Xet cho cung, viec ban thao co phieu cung giong nhu viec ban hang 
ctai ha gia. Neu ban khao khat mot doi giay dat tien, ban co muon 
mua khi no duqc ban dai ha gia hay khong? Tuong tu nhu vay, neu 
ban thich mot co phieu co gia 50 USD thi ban co cam thay thich thu 
hon khi no xuong mvic 40 USD hay khong? Di nhien, giay va co 
phieu khong hoan toan giong nhau. Mot doi giay se chang thay doi 
gi neu no duqc ban ha gia. Nhung gia co phieu phan anh ky vong ve 
dong tien trong tUOng lai. Neu gia rdt, dieu do nghia la tat ca nhQng 
nha dau tu trd nen it lac quan hon ve dong tien ay. Ho da ha thap ky 
vong cua minh ve tnen vong phat trien cua cong ty. 

Khong giong nhu viec ha gia ban giay, viec ban thao co phieu 
tren thi trudng chving khoan cd the lam cac nha dau tu binh thudng 
hoang loan. Can phai cd su gan ly rat ldn de san sang nhay vao mua 
cd phieu khi tat ca nhiing ngudi khac dang ban chung di. Di nhien, 
rui ro xuat hien khi ban mua qua sdm. Bdi vi, mot khi cd phieu da 
giam gia 20% thi khong cd gi bao dam no se khong giam them 20% 



Giai Thieu - 1 9 

nua. Mot trong nhung cau cham ngon dac trung 6 Pho Wall la 
"Dung bat mot con dao dang roi." Tuy nhien, co nhieu co hoi cte co 
phieu cua mot cong ty tot cuoi cung cung hoi phuc. Chang ai biet 
chac chan khi nao su phuc hoi se bat dau. Doi khi, co the mat den vai 
nam. Nhung ne'u ban la mot nha dau tu kien nhan co tarn nhin dai 
han, ban se khong cam thay kho chiu khi chd ctoi ctau. Tham chi, 
ban co the sii dung thoi gian nay de mua them nhieu co phieu hon 6 
mvic gia thap hon. Di nhien, Buffett la bac thay trong dau tu dai han. 
Buffett la mot bang chving xac thuc cho thay su kien nhan co the la 
each mang lai loi nhuan khong 16 cho hoat dong dau tu cua ban. 

Du su thanh cong cua Buffett he't sue to Ion, nhung ban se biet 
rang each thvic cua Buffett khong phai la each duy nhat de kiem duoc 
mvic loi nhuan tot tren thi trudng chving khoan. Thuc ra, trong nhieu 
trudng hop, do khong phai la each tot nhat. Co nhieu each de dau tu. 
Mot so each mang tinh c6 bac. Vi du, ne'u ban den trudng dua ngua 
va dat rat nhieu tien vao mot con ngua nao do, di nhien dieu nay 
khong phai la dau tu. De lam cho minh cam thay thoai mai hon, ban 
co the goi do la giai tri. Tuy nhien, ne'u ban co ly tri, ban se nhan ra 
do thuc su la hanh vi danh bac. Tuong tu, viec don mot khoan tien 
cue Ion vao mot co phieu duy nhat cung khong phai la dau tu. Giong 
nhu viec danh ca 6 trudng dua ngua, don tien vao mot co phieu duy 
nhat chi don gian giong nhu danh bac. O thai cue nguoc lai, ban co 
the lam theo each an toan bang each phan tan tien tren mot so luong 
loai co phieu Ion. V6i ten goi la da dang hoa danh muc dau tu, 
phuong phap nay duoc hau he't nhving chuyen gia lam viec trong linh 
vuc dau tu ap dung. Tuy vay, neu ban da dang hoa qua mvic, ban 
khong the hy vong nhan duoc ket qua tot hon tong the thi trudng. 



20 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

Cung co mot cau hoi lien quan den thoi gian. Giong nhu 
Buffett, ban co the thuc hien theo chien luqc mua va nam gitf, dau tu" 
cho tuong lai dai han. Hoac ban cung co the ap dung chien luqc kiem 
soat thoi gian thi trudng, dau tu ngan han. Tuy dau tu ngan han co 
lqi nhuan tot, nhung no doi hoi mot tarn the hoan toan khac. Chung 
ta se xem xet mot so ket qua nghien cviu hoc thuat - von chung minh 
rang cac nha dau tu thieu kien nhan, chi muon tap trung vao thu 
nhap ngan han nen hudng den nhiing chien luqc nhan manh sU tang 
trudng va dong luc cua thi trudng. 

Chung ta cung se xem xet cac nghien cuu de chving minh rang 
co phieu gia tri se vuqt qua co phieu tang trudng trong dai han. Mua 
vao mot danh muc da dang hoa rong rai gom nhung co phieu gia tri 
va nam giQ chung trong thdi gian dai la mot each dau tu kha an toan, 
nhung co le khong thu vi. Tuy nhien, do cung la mot chien luqc co 
the smh ldi. Trai lai, ap dung phuong phap dau tu tap trung vao mot 
so luqng ma co phieu nho, du la ngan han hay dai han, co the trd nen 
hap dan mot each dang ke, nhung each nay chac chan se co nhieu 
rui ro hon. 

Buffett v6i su kien tri cua mot vi thanh da trd thanh bac thay 
trong hoat dong dau tu dai han. Ca tinh cua ong rat thich hop v6i 
loai chien luqc nay. Tuy nhien, trong nhtrng trang sach tiep theo, 
ban se biet rang Buffett cung turig tham gia vao hoat dong mua ban 
co phieu tuong doi ngan han. Thuc ra, mot bai hoc quy gia can duqc 
rut ra tir quyen sach nay la nhiing chien luqc dau tu cua Buffett 
khong the de dang duqc phan loai nhu vay. Chung da tien hoa theo 
thdi gian. Vi du, trong buoi dau moi budc chan vao su nghiep, ong 
da the hien sd thich chiem lay nhiing vi tri so' hiiu ldn trong mot so 



GioiTmeu-21 



it cong ty. Mac du 6ng van thien ve phuong phap tiep can tap trung 
nay, nhung trong nhung nam gan clay viec da dang hoa da noi len 
dong vai tro quan trong hen trong phong each dau tu cua Buffett. 

De trd thanh mot nha dau tu thanh cong, ban phai la mot nha 
dau tu co kien thuc virng vang, va diem kho'i dau tot nhat chinh la 
xem xet nhirng chien luqc dau tu cua Buffett. Quyen sach nay se 
trinh bay cho ban thay nhitng diem tot va chua tot cua nhting chien 
luqc ay, khi nao thi chung dat hieu qua toi da, khi nao thi khong. No 
se day cho ban rang viec da dang hoa, mot trong nhtfng khai niem 
quan trong nhat trong linh vUc tai chinh hien dai, khong chi giup 
ban giam rui ro trong dau tu; no con gio'i han tiem nang lqi nhuan cua 
ban. Ban se thay quan diem cua Buffett ve da dang hoa phat trien 
nhu the nao theo thdi gian. 

Quyen sach nay cung giup ban hieu va phan biet su khac nhau 
gitta mot co phieu gia tri va mot co phie'u bi dmh gia tha'p. Dieu nay 
rat quan trong neu ban muon hieu ro each dau tu cua Buffett. Quyen 
sach nay cung chi ra cho ban biet khi nao ban nen hudng danh muc 
dau tu ve cac co phieu gia tri va khi nao nen uu tien cho nhurig co 
phie'u tang trudng. Tham chi, no con day cho ban mot chien luqc dau 
tu khong he mang dau an cua Buffett - dau tu momentum (2> - va lam 
the nao ban co the su dung no nhu mot lqi the cua minh. 

Trong nhiing trang sach tiep theo, ban se biet rang khong co ai 
la hoan hao ca - ke ca Warren Buffett. That kho tin, nhung ngay ca 
Buffett cung pham phai mot so sai lam. Ma trong dau tu, sai lam co 



(2) Momentum investing - tarn djch la dau tu xung lugng hay dong luong: La chien luqc dau 
tu nham vao viec tang von dua tren su lien tgc cua cac xu huong dang ton tai tren thj truong. 
Cac nha dau tu momentum tin rang nhung dot tang gia manh cua mot loai chung khoan nao 
do se keo theo nhung khoan lqi nhuan cqng them, hqac nguqc lai, nhung khqan sut giam gia 
trj tuqng ung. Rieng "mqmentum" duqc gqi la "chi sq xung luqng" dung dq toe dq thay dqi 
cua gia dqng cua, duqc su dung de nhan dien muc suy yeu cua xu the va cac diem dao chieu. 
Chi so nay thuong b| danh gia thap do su don gian cua no. 



22 - Even Buffeit Isn't Perfect 

the gay ra nhung thiet hai rat Ion. Tuy nhien, ban cd the hoc hoi rat 
nhieu tit nhung sai lam cua minh. Thong thudng, moi ngudi thudng 
mudn quen cti nhUng sai lam vi chung gqi lai nhUng ky mem dau 
budn, nhung nha dau tu can phai ghi nhd chung. Bang each nay, ban 
co the ctoan chac rang minh hoc hoi duqc nhung dieu hUu ich, va ban 
se co them co hoi tranh duqc vet xe do khi dung trudc nhUng sai lam 
tuong tu ve sau. That bai thudng la ngudi thay vi clai nhat, nhung no 
chi ctUng khi ban rUt ra etuqe bai hoc cho chinh minh. 

Rat may cho cac co ctong cua Buffett, Buffett rat it khi pham 
sai lam va khong thudng xuyen. Nhung khi noi clen sai lam, can luu 
y mot ctac etiem quan trong guip Buffett khac xa so vdi nhieu nha 
clau tu khac. Ong the hien mot tai nang clang kinh ngac trong viec 
bien nhUng clieu co ve la sai lam hien nhien thanh nhUng thanh cong 
ldn. Thuc ra, clay chinh la ly do giai thich tai sao Buffett lai la nha clau 
tu thanh cong nhat - va giau co nhat - cua moi thoi clai. 

Vang, noi clen su giau co, moi nam tap chi Forbes xuat ban mot 
danh sach 400 ngudi My giau nhat. Ho cung dua ra mot danh sach 
cac ty phU tren the gidi. Het nam nay den nam khac, ten cua Warren 
Buffett ludn xuat hien d vi tri dau tien hoac gan dau tien trong ca hai 
danh sach nay. Ban cung se bie't rang tai san cua Buffett gan lien vdi 
mot cong ty chu chot. Trong trud'ng hop cua Buffett, cong ty do la 
Berkshire Hathaway. Ong vUa la Giam doc dieu hanh vUa la Chu 
tich Hoi ddng quan tri. Tuy nhien, Berkshire la mot cong ty doc nhat 
vd nhi tren the gidi nay. 

Khdng gidng hau het cac cong ty chuyen san xuat mot so san 
pham chinh hoac cung cap nhUng dich vu cu the, Berkshire gidng 
mot cong ty dau tu hon. Trong khi doanh thu va lqi nhuan cua 



GioiThieu-23 

Berkshire chu yeu t\X hoat dong kinh doanh bao hiem, hoat dong 
kinh doanh thuc su cua Berkshire la dau tu vao cac cong ty khac. 
Phuong thuc kinh doanh nay da bien Berkshire thanh mot to ctuic 
giong nhu mot quy dau tu tuong ho (mutual fund), va Buffett la 
giam doc cua quy do. Day la diem lam cho Buffett trd thanh mot 
trong so it nhurig ty phu lam giau chu yeu nhd vao hoat dong dau tu, 
etui khong thuc su xay dung va dieu hanh mot doanh nghiep tap 
trung vao mot linh vUc kinh doanh cu the. Phan Ion thanh cong cua 
Berkshire la nhd kha nang cua Buffett trong viec sii dung tien thang 
du tit cac doanh nghiep bao hiem de lam nguon tai chinh cho viec 
thu mua lai nhung cong ty an nen lam ra khac. Day chinh la ly do 
chu yeu giai thich vi sao Buffett duqc goi la nha dau tu vi dai, thay 
vi chi don gian goi la mot doanh nhan vi dai. 

Vi da co hon mot chuc quyen sach vie't ve Warren Buffett va 
Berkshire Hathaway, tai sao chung ta lai can them mot quyen ntia 
nhu vay? Trong khi nhieu quyen sach trudc da thao luan va phan 
tich nhitng chien luqc dau tu cua Buffett, hau het deu trong co ve la 
"mot la thu tinh" danh cho mot con ngudi vi dai. Di nhien Buffett 
xving dang vdi tat ca nhQng ldi khen tang ma vo so ngudi da va tiep 
tuc danh cho 6ng, nhung hau het nhitng quyen sach vie't ve Buffett 
lai thieu di ve nay: Chung khong chi ra duqc nhtrng sai sot trong 
phuong phap dau tu cua ong. Tham chi ngay ca khi ho phan tich 
can than nhtrng chien luqc dau tu duqc Buffett ua thich, ho cung 
khong giai thich duqc dau la viec ma Buffett lam ma cac nha dau tu 
khac co the hy vong phong theo. Co le, dieu quan trong hon ca la cac 
tac gia khong giai thich duqc nhung dieu Buffett da lam ma cac nha 
dau tu khac khong co hy vong gi trong viec sao chep til ong duqc. 



24 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

Hon nua, nhung tac gia trucfc (Jay chi clon gian la khong nhin 
nhan duqc nhieu van de ma Buffett ung ho nhung khong co tac dung 
tot nhat doi vol quyen lofi cua nha dau tu. Chang han, Buffett tin 
rang cac tap doan nen cham diit viec cung cap cho nha dau tu cac 
bao cao dinh huo'ng thu nhap hang quy, nhu se trinh bay trong 
nhQng trang sach tiep theo. Noi each khac, trong thdi dai cac CO quan 
dieu hanh phap luat dang co gang khuyeh khich cac doanh nghiep 
gia tang tinh minh bach va cung cap cang nhieu thong tin cang tot 
thi Buffett lai ung ho mot chinh sach co the dan den viec cac doanh 
nghiep se "bung bit" thong tin hon. Di nhien, y dinh cua ong la tot 
nhu nhung gi ong da lam, nhung ban se thay rang, mot chinh sach 
"mil thong tin" khong bao gid la tot doi vdi cac nha dau tu. 

Buffett cung ung ho viec danh thue cao doi vol nhQng ngudi 
duqc xem la giau co. Ong thich thue tai san, ngay ca khi ban than 
ong se tranh loai thue nay bang each hieh tang tai san cua minh cho 
cac quy til thien. Ong phan doi nhurig no luc cat giam thue suat thue 
thu nhap, ngay ca khi cac chiing cii cho thay thue suat thap hon se 
giup thue day nen kinh te phat trien va giam that nghiep nh6 viec 
khuyen khich dau tu va cat giam chi phi von. Cung co bang chiing 
cho thay ty suat thue thap hon se dan den thu nhap cua chinh phii 
til thue se cao hon. Khi co van cho Arnold Schwarzenegger tranh cu 
chiic thong doc bang California, Buffett de xuat Armold tang thue 
tai san. Dieu thu vi nua ban se nhan ra la, Buffett thiia nhan rang sil 
do du trong viec ban di mot vai cong ty 6 bat cii gia nao da anh hudng 
den hieu qua tai chinh cua Berkshire. 

Thue ra, co rat nhieu "truyen thuyet" ve Warren Buffett. 
Quyen sach nay se co gang phan biet dau la nhiing cau chuyen hoang 



GioiThieu-25 

dudng, dau la su thuc. Chang han nhu, nhieu nha dau tu tin rang 
Buffett xem thudng nhttng chien luo'c da dang hoa, chu khong phai 
tap trung hoa danh muc dau tu. Buffett tiing che bai phuong phap 
dau tu da dang hoa. Tuy nhien, tren thuc te Buffett lai tin rang hau 
het cac nha dau tu nen nam giu nhttng danh muc co phieu tUOng doi 
da dang. Tham chi, ngay nay Berkshire con co mot danh muc da 
dang hoa ho'n nhieu so voi chinh no trong mot qua khu vinh quang 
va lau dai. 

Ngoai ra, nhieu nha dau tu tin rang Buffett chi mua nhung co 
phieu gia re, nghia la nhirng co phieu co he so gid tren thu nhap 
(P/E/ 3> thap - chung ta se de cap sau hon trong nhung chuong tiep 
theo. Tuy nhien, thuc te lai phvic tap hon nhieu. Buffett khong chu 
y nhieu den cac he so gia, ma giong nhu tat ca nhiing chuyen gia 
phan tich tai chinh co kien thvic vUng chac, 6ng Uo'c luqng dong tien 
tuong lai va qua chiet khau quy chung ve hien tai de tinh toan cai 
goi la gia tri noi tai (intrinsic value). Ong thich mua nhting cong ty 
ma ong co the tra gia thap hon gia tri noi tai cua no. Noi each khac, 
ong thich mua co phieu vdi gia tot, chu khong phai co phieu re tien. 
Dieu nay nghe co ve nhu la mot su khac biet tinh te, nhung do la su 
phan biet quan trong khi ban doc tol nhtrng trang sach tiep theo 
trong quyen sach nay. 

Trai voi y kien chung cua rat nhieu ngudi, Buffett khong chong 
lai viec sii dung co phieu uu dai cho nhan vien. Dieu nay chac chan 
se la mot su ngac nhien doi voi nhieu doc gia vi Buffett luon la mot 



(3) He so gia tren thu nhap (P/E) la mot trong nhung chi so phan tich quan trong trong quyet 
djnh dau tu chung khoan cua nha dau tu. Thu nhap tu co phieu quyet ctinh gia th| truong cua 
co phieu do. He so P/E do luong moi quan he giua gia th] truong (Market Price - P) va thu nhap 
cua m6i co phieu (Earning Per Share - EPS) va dugc tinh nhu sau: P/E = P/EPS. Trong do, gia thj 
truong P cua co phieu la gia ma tai do co phieu dang duqc mua ban 6 thai diem hien tai; thu 
nhap cua moi co phieu EPS la phan Iqi nhuan rang sau thue ma cong ty chia cho cac co dong 
thuong trong nam tai chinh gan nhat. 



26 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

ngudi ldn tieng chi trich chinh sach luo'ng bong tfu dai danh cho cac 
nha quan ly cap cao trong cac cong ty. Tham chi, Buffett con la ngudi 
cti tien phong trong nhGng no luc yeu cau cac CO quan dieu hanh cua 
nha nude bat buoc cac doanh nghiep the hien chi phi danh cho co 
phieu uu dai tren cac ban bao cao tai chinh. Tuy nhien, trong thuc 
te Buffett tin rang quyen mua co phieu uu dai la mot cong cu vo cung 
thich hop de tuo'ng thudng cho cac nha quan ly doanh nghiep - mien 
la chung duqc cau true mot each hop ly. 

Ban se thay rang uy tin cua Buffett trong vai tro la ngudi bao ve 
quyen lqi cua co dong co the co phan khong xving dang. Mac du ong 
la mot trong nhung giam doc dieu hanh co dao dvic nhat 6 My va la 
ngudi thang than xem thudng nhiing nha quan ly chi thich lam giau 
cho ban than bang chi phi cua cac co dong, nhung ban se kham pha 
ra rang Berkshire Hathaway co mot lich sii quan tri cong ty kha toi 
tarn cho den khi no bi S6 Giao dich Chung khoan New York (NYSE 
— New York Stock Exchange) buoc phai cdi md va minh bach hon. 

Mot huan luyen vien dien kinh titng noi v6i cac van dong vien 
hang dau cua minh rang: "Neu muon chay nhanh hon, cac ban phai 
tap luyen cung voi nhiing van dong vien chay nhanh hon ban". 
Tuong tu, neu ban muon trd thanh mot nha dau tu gioi hon, hay hoc 
hoi nhung ngudi gioi nhat. Dieu khong hay la ban khong the xuat 
hien 6 van phong cua Warren Buffett 6 Omaha va thong bao rang 
ban da san sang hoc hoi. Tin tot la bang each hoc hoi nhQng ky thuat 
cua ong, ban co the nam duqc rat nhieu dieu hiiu ich trong dau tu va 
ban co the tu bien minh thanh mot nha dau tu gioi hon nhieu. 

Doc ve Buffett, ban co the biet duqc dieu gi co tac dung, dieu 
gi khong trong hau het cac trudng hop. Ban se dam bao rang minh 



GioiThieu-27 

co nhving thong tin can thiet cte toi da hoa xac suat thanh cong, bat 
ke diem xuat phat ctau tu cua ban nam 6' ctau. Ban cung se hinh thanh 
mot nen tang kien thvic vQng chac ve nhQng rui ro gan lien vol cac 
loai chien luoc ctau tu cla dang khac nhau. Va, ban co the trd thanh 
mot nha clau tu thuc tien hon. Xet cho cung, trong mua ban co phie'u, 
khong co clieu gi la chac chan ca! Tuy nhien, qua nhieu thap ky 
nghien cUu, cac nha nghien cviu cla kham pha ra nhung chien luqc 
clau tu nao co hieu qua cao nhat trong ttrng moi trudng clau tu khac 
nhau. Nghien cviu Buffett va nhan thvic ctuqc nhving ket qua tvi viec 
nghien cviu nay co the givip ban clam bao rang nhving CO hoi thanh 
cong trong clau tu luon nam trong tarn tay cua ban. 



o 



MOT BUFFETT MGI CUA 
"DA DANG HOA"? 



Chien liroc ma chung toi lira chon khong theo 
nguyen tac ve da dang hoa ma chung toi dang theo duoi. 

- Warren Buffett, 1993 

Co le hon 99% nha dau tu can phai da dang hoa 
danh muc dau tusau rong hon nua. 

- Warren Buffett, 1998 



ZLy ay la hai trong so nhting phat bieu co ve rat mau thuan v6i 
nhau. Vay thuc su quan diem cua Warren Buffett la gi ctoi v6i "c!a 
dang hoa"? Ong ung ho hay chong lai phuong thvic dau tu nay? Ong 
co lam theo ldi khuyen cua minh doi vol ngudi khac hay khong, hay 
la cau tra lofi cua ong qua phvic tap chu khong don gian chi la mot ldi 
khang dinh hoac phu dinh? 

Chac chan tat ca cac nha dau tu deu duqc khuyen bao vao mot 
luc nao do rang: "Khong nen bo tat ca trung vao mot gio!" <4) Da dang 
hoa la mot trong nhung nguyen tac co ban nhat cua ly thuyet quan 
ly danh muc dau tu hien dai. No duqc day cho sinh vien tai chinh d 
hau het cac trudng dai hoc tren khap the gioi. No luon duqc nhoi vao 
dau ho trong tat ca cac khoa hoc tai chinh ma ho tham gia, tit tai 



(4) "Don't put all your eggs in one basket!" 



30 - Even Buffett Isn't Perfect 

chinh doanh nghiep cho den ly thuyet quan ly danh muc dau tu. Cac 
chuyen vien dau tu cung co xuy cho khai niem nay. Cac nha tu van 
dau tu cung xem viec de xua't chien luqc tap trung cho danh muc dau 
tu cua khach hang la su tu van thieu trach nhiem. 

Cac sinh vien tai chinh va chuyen vien dau tu khong chi duqc 
day can phai da dang hoa ben trong cac lop tai san, ma ho con duqc 
day phai da dang hoa tren nhieu lop tai san. Su da dang hoa tren 
nhieu lop tai san thudng duqc goi la phdn bo tai saw'. Co nhieu loai 
lop tai san khac nhau. Chung gom co co phieu, trai phie'u, bat dong 
san, tien mat va mot so thu khac nila. Y tudng d day la nha dau tu 
nen mua khong chi nhieu ma co phieu khac nhau, ma ho con nen 
mua trai phie'u, bat dong san va cac loai tai san khac. Ngoai ra, ho 
nen giu 1 mot it tien mat. Ly thuyet quan ly danh muc dau tu hien dai 
cho rang ban cang da dang hoa cang tot. 

Tuy nhien, da dang hoa la mot quy tac ma Warren Buffett hoan 
toan khong thich. Trai lai, chien luqc dau tu cua ong chu yeu la tap 
trung vao mot vai co phie'u trong danh muc cua minh - it nha't dieu 
nay da dien ra trong phan l6n su nghiep lau dai cua ong. Nhung 
trong thdi gian gan day, Berkshire Hathaway, cong ty ma Buffett va 
doi tac Charlie Munger da dieu hanh nhieu thap ky qua, bat dau da 
dang hoa nhieu ho'n trudc. Dieu nay co khoi day mot khia canh m6i 
trong phong each dau tu cua Buffett khong? Hon 10 nam trudt, ong 
van che nhao cac chuyen gia dau tu va bat cvi ai khuye'n nghi da dang 
hoa danh muc dau tu mot each rong rai. Chang han, ong noi ve da 
dang hoa trong la thu gdi co dong nam 1993 nhu sau: 

Chien luoc ma chung toi ap dung khong di theo ly thuyet da 
dang hoa tieu chuan duoc trinh bay dudi day. Do do, nhieu 



(5) Asset allocation. 



Mot Bufi'E'it Men Cua "Da Dang Hoa"?- 3 1 

chuyen gia se noi rang chien hoc nay chac chan se rui ro hon 
chien luoc duoc nhieu nha dau tu truyen thong ap dung. 
Chung toi khong tan thanh. Chung toi tin rang chinh sach tap 
trung hoa danh muc dau tu co the giam thieu rui ro rat tot neu 
no gia tang ca muc do tu duy cua nha dau tu doi voi doanh 
nghiep dang xet Ian muc do thoai mai ma ho cam thay tu 
nhung dac diem kinh te cua no truoc khi tien hanh mua. Cung 
voi phat bieu tren, chung toi djnh nghia rui ro la "kha nang 
mat mat hoac hi thuong tich". 

Co le, cte dam bao tuyet cloi khong co su mo ho trong quan diem 
cua ho, Charlie Munger da phat bieu ro them mot chut. Nam 1996, 
Barron's da trich ldi ong noi rang ly thuyet quan ly danh muc dau tu 
hien dai la "mot dang hoi chving mat tri ma toi khong the phan loai 
duqc" . Bat ke nhQng thanh cong vang doi ma ho da dat duqc, va neu 
Buffett va Munger khong titng la giao su tai chinh, co le su nghiep 
cua ho da cham dut tit lau. 

Du trudc day Buffett cung dua ra nhung binh luan tot dep ve 
viec tap trung hoa cac khoan muc dau tu cua minh, chung ta khong 
nen ket luan rang Buffett hoan toan khong doai hoai gi den cac 
nguyen tac da dang hoa va phan bo tai san. Co nhieu bang chung cho 
thay ong van ung ho viec da dang hoa danh muc dau tu. Tuy nhien, 
ong cho rang ly thuyet tai chinh da di qua xa doi voi khai niem nay. 

Berkshire hien dang so' huu hon 70 cong ty con va co nhung 
khoan dau tu co phieu Ion trong hang ta cong ty dai chung dang duqc 
giao dich tren san chving khoan. No nam giQ mot luqng tien va cac 
loai chving khoan mang lai thu nhap co dmh co gia tri hon 70 ty USD, 
bao gom trai phieu Chinh phvi, trai phieu bang, trai phieu doanh 



32 - Even Buffeit Isn't Perfect 

nghiep va cac loai chung khoan co the chap bang bat ctong san khac. 
Dieu nay dudng nhu tao nen mot danh muc dau tu kha da dang. Tuy 
nhien, trong thuc te, ngay ca mot danh muc dau tu da dang nhu the 
cung con tap trung hoa nhieu hon muc ly thuyet tai chinh khuyen 
nghi. Chi m6i vai nam tru6c day, danh muc dau tu cua Berkshire 
mang tinh tap trung hoa cao hon nhieu so voi hien nay. 

tAng thu nhap, giAm rui ro 

Du Buffett co suy nghi ra sao ve da dang hoa di nQa thi ly do ma 
cac chuyen vien tai chinh ung ho manh me y tudng nay chinh la 6 
cho da dang hoa giup giam thieu rui ro trong dau tu. Thuc ra, danh 
muc dau tu cang da dang thi kha nang giam rui ro cang ldn. Nhd da 
dang hoa danh muc dau tu, ban co the giam thieu tac dong ma mot 
loai co phieu nao do co the gay ra neu no bat ngd sut gia. 

Tat nhien con co nhieu each khac de giam thieu rui ro. Nhung 
giam rui ro khong phai la muc dich duy nhat cua da dang hoa. Muc 
tieu thuc su la tao ra cang nhieu thu nhap cang tot v6i rui ro thap 
nhat co the. 

Day khong phai la mot y tudng phu phiem tuy hving duoc tao 
ra trong thap nga. Dang sau khai mem nay la mot suy luan logic toan 
hoc viing chac va nhieu ly le xac thuc. Suy luan toan hoc nay lien 
quan den mot phuong phap thong ke duqc goi la hiep phuang sai 
(covariance) - phuong phap nay cho biet hai bien so, vi du nhu thu 
nhap tii hai loai co phieu, thay doi thi co quan he voi nhau ra sao. 
He so tuang quan (correlation coefficient) se tieu chuan hoa hiep 
phuong sai de no luon nam trong khoang giiia +1 va -1. Dieu nay 
giup dien giai no mot each de dang hon. 



Mot Bufi'E'it Mai Cua "Da Dang Hoa"?- 33 

Den clay, ban co the lac dau nghi rang: "Minh can phai hoc 
them mot lop ve toan cao cap chi de doc hieu mot quyen sach ve 
Warren Buffett hay sao?" . Ban hay thd phao nhe nhom vi cau tra ldi 
la: khong can thie't. Nhung neu hieu duqc nhung khai niem nay thi 
ban se de dang nam bat phuong phap tiep can cua Buffett doi v6i 
hoat dong dau tu mot each don gian, de hieu. 

Neu he so tuong quan giQa hai co phieu bang +1 thi hai co 
phieu nay duqc goi la co su tuong quan thuan tuyet doi. Vi du, mot 
co phieu tang gia tri 10% thi co phieu kia tang gia tri 5%. Neu co 
phieu dau giam 10% thi co phieu sau cung giam 5%. Se chang co y 
nghia gi khi nam giti ca hai loai co phieu nay trong mot danh muc 
dau tu bdi vi chung luon chuyen dong cung chieu va co ty le chinh 
xac so vdi co phieu kia. 

Nguqc lai, neu he so tuong quan la -1 thi hai co phieu duqc goi 
la co su tuong quan nghich tuyet doi. Neu mot co phieu tang 1 0% gia 
tri thi co phieu kia co the giam 8%. Neu co phieu dau giam 10% thi 
co phieu sau tang 8%. Neu cung duqc nam giu 1 trong mot danh muc 
dau tu, chung se tao ra mot hang rao hoan hao bdi vi chung luon 
chuyen dong nguqc chieu nhau theo ty le chinh xac v6i co phieu kia. 

Con neu he so tuong quan bang 0, thi hai co phieu nay hoan 
toan khong co lien quan gi vol nhau. Dieu nay co nghia la biet duqc 
hoat dong cua co phieu nay cung khong rut ra duqc gqi y gi ve hoat 
dong cua co phieu kia. 

Di nhien, he so tuong quan co the co bat ky gia tri nao trong 
khoang tit -1 den +1 . Van dung mot so phuong phap toan kha phvic 
tap, bat cvi giao su tai chinh nao cung co the chving minh rang mien 
la he so tuong quan giQa hai co phieu nho hon + 1 thi viec sd hQu ca 



34 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

hai co phie'u se luon co ich. Hon nira, he so tuong quan cang nho, lqi 
ich thu duqc cang Ion. Viec giai thich tai sao ctieu nay xay ra lai mang 
tinh ky thuat. Tuy nhien, nen tang co ban cua no duqc giai thich nhu 
sau: thu nhap ky vong cua mot danh muc dau tu la muc trung binh 
co trong so cua nhirng khoan thu nhap ky vong cua moi co phie'u 
trong danh muc, nhung rui ro cua danh muc khong phai la mvic 
trung binh co trong so cua rui ro cua timg co phie'u. Xet ve mat toan 
hoc, day chinh la tat ca y nghia cua su da dang hoa. 

Dung nhu ban nghi ngd, Buffett chang danh nhieu thdi gian 
de tinh toan cac he so tuong quan. Ong khong can lam vay; ban cung 
khong can neu ban biet ap dung nhiing suy luan hop ly. Vi trong 
thuc te, he so tuong quan luon nho ho'n + 1 , nen suy luan hop ly la tat 
ca nhiing gi ban can quan tarn. Ban cung phai cong nhan rang viec 
da dang hoa danh muc dau tu se luon mang lai lqi ich cho ban. 
Nttting lqi ich nay cu the la gi? No co the duqc torn tat bang nhan 
dinh sau day: 

Mot danh muc dau tu duoc da dang hoa phu hop se mang lai 
muc thu nhap ky vong cao nhat trade bat cu muc do rui ro 
nao, hoac muc do rui ro thap nhat danh cho bat cu muc thu 
nhap ky vong nao. 

Chac chan mot so nha dau tu se cho rang cac giao su tai chinh, 
nhung ngudi nghi ra khai mem nay, song trong mot the gio'i ly thuyet 
nao do it co su tuong dong vdi thuc te. Phai cong nhan rang, khi cac 
vi giao su thuyet giang thi moi ngudi thudng cam thay buon ngu. 
Nhung khi Warren Buffett noi thi tat ca ho cham chu lang nghe. Do 
la vi cac giao su dua vao nhQng ly luan toan hoc, chvia day nhiing 
cong thuc phvic tap, de di den nhan dinh cua minh. Con Buffett lai 



Mot Bufi'E'it Mai Cua "Da Dang Hoa"?- 35 

noi tie'ng vdi viec dua ra nhan dinh bang nhttng suy luan hop ly 
thong thudng. Cac giao su thich su phuc tap; con Buffett thich su 
cton gian hon. 

Mac du nhan dinh neu tren nghe 06 ve kha don gian, nhung 
thuc ra no an chvia mot so khai mem phuc tap ben trong. Truot he't 
la txx "phu hop" . No am chi rang khong phai tat ca cac danh muc dau 
tu da dang hoa deu duoc da dang hoa mot each phu hop. That ra, 
tren ly thuyet, danh muc duoc da dang hoa phu hop la mot danh 
muc bao gom tat ca cac ma co phieu. Vang, dung vay, tat ca cac ma 
co phieu! (Noi chinh xac hon, thuc su no bao gom tat ca cac ldp tai 
san, nhung do quyen sach nay viet ve Warren Buffett, mot con ngudi 
luon Uu tien cho su don gian, nen chung toi se han che viec thao luan 
nhiing dieu khac ngoai co phieu). 

Hon ntia, su khac biet duy nhat giiia mot danh muc duoc da 
dang hoa phu hop nay va mot danh muc khac duoc da dang hoa phu 
hop khac chinh la ty le cua quy dau tu vao titng co phieu. Hai danh 
muc dau tu co the co nhQng co phieu giong nhau, nhung chung 
khong dong nhat trir phi moi co phieu duqc dau tu vdi nhiing khoan 
tien co ty le giong nhau. 

Nhan dinh nay cung neu ra khai niem thu nhap "ky vong", tvic 
khong phai cac khoan thu nhap thuc te. Dieu nay la do khong ai biet 
duoc chac chan trudc rang mvic thu nhap thuc te cua mot co phieu 
hay mot danh muc co phieu se la bao nhieu. Do do, thu nhap ky 
vong phai duoc UdC tinh. Su Udc tinh nay phan nao dua tren mvic do 
rui ro lien quan la bao nhieu. Dieu nay mang lai cho chung ta mot 
quy tac can ban khac cua ly thuyet quan ly danh muc dau tu hien 
dai: rui ro cang ldn, thu nhap ky vong cang cao. Mot danh muc duqc 



36 - Even Buffett Isn't Perfect 

cla dang hoa phu hop co mux; do rui ro cao ho'n mot danh muc duqc 
da dang hoa phu hop khac, thi no cung duqc ky vong se mang lai thu 
nhap lcfti hon. 

Thuc ra, "rui ro" la mot bien so quan trong khac trong viec thao 
luan ve da dang hoa (va trong nhan dinh neu tren). O dau chuong 
nay, chung ta da biet Buffett dinh nghia rui ro la kha nang bi mat 
tien. Nhung cung co nhGng each dinh nghia rui ro khac. Cac nha 
nghien ciiu tai chinh thudng tap trung vao tinh khong on dmh. Thuc 
su thi ly thuyet tai chinh hoa ra cung ban ve mot loai rui ro rat dac 
biet con la rui ro tong quat, duqc tinh toan bang mot bien so toan 
hoc khac goi la do sai biet (variance) , hoac can bac hai cua no, do lech 
chuan (standard deviation) . Mot Ian ntia, xm luu y rang ban khong 
nen so hai vi nhQng khai niem toan hoc nay. Ban khong can phai co 
bang dai hoc toan hoc moi hieu duqc quyen sach nay. Tuy nhien, 
neu hieu duqc chung ro rang, ban se cang biet on vi phuong phap 
tiep can bang suy luan hop ly thong thudng trong dau tu cua Buffett. 

Dieu thu vi la ly thuyet tai chinh xem mot co phieu co tinh rui 
ro neu no the hien mot khuynh huo'ng di len hoac di xuong v6i 
khoang each ldn. Buffett cho rang dieu nay that ngq ngan. Xet cho 
cung thi tai sao mot co phieu tang gia lai duqc xem la rui ro? Buffett 
chi lo lang ve rui ro rang co phieu se rot gia. Ly thuyet dau tu thudng 
tap trung vao rui ro toan phan, nhung Buffett chi lo lang ve rui ro sut 
giam gia. 

BUFFETT DUA VAO SUY LY THONG THUONG 

Ly thuyet tai chinh cho rang da dang hoa la tot vi no giam di 
miic do rui ro toan phan. Hon niia, ly thuyet nay cho rang he so 



Mot Bufi'E'it Mai Cua "Da Dang Hoa"?- 37 

tuong quan cang nhd thi rui ro cang duqc giam thieu. Buffett biet 
rang ly thuyet nay con nhieu han che. Mot han che Ion la cac he so 
tUOng quan khong phai la mot con so tinh. Chung ludn thay doi theo 
thdi gian. Doi khi, chung thay ctoi mot each rat nhanh chdng. 

Nhieu nha dau tu tin rang eta dang hoa co the bao ve danh muc 
dau tu cua ho rat chat che. Mot so co phieu co the xuong gia, nhung 
nhiing co phieu khac se tang gia. Ket qua la toan bo danh muc dau 
tu duqc bao ve. Mot so nha dau tu tham chi con nghi rang mot danh 
muc duqc da dang hoa phu hop se bao ve ho khoi nhung con ban 
thao cua thi trudng. Khong may la su viec khong phai luc nao cung 
dien bieh giong nhu the. Cac nha dau tu thudng hoang loan khi thi 
trudng ban thao. Ho bat dau ban ma khong can phan biet gi nu:a. 
NhQng co phieu tru6t day duqc xem la khong co tuong quan vdi mot 
co phieu khac bat ngd xuong gia. Ngay ca nhtrng danh muc bao gom 
chving khoan nuo'c ngoai cung ganh chiu thiet hai trong con ban thao 
hoang loan. Mia mai thay, su da dang hoa thudng mang lai kha nang 
bao ve it nhat vao luc su bao ve do duqc can den nha't. 

May man la nhiing vu ban thao hoang loan cung hiem khi xay 
ra. Ngoai trtt nhQng su kien khac thudng nhu vay, da dang hoa to ra 
thuc su co the giam muc do rui ro cua mot danh muc dau tu. Da dang 
hoa tren thuc te co tac dung rat tot trong hau het cac dieu kien thi 
trudng khi he so tuong quan nam d muc tuong doi on dinh, no khong 
bao gid la mot hang so hoan hao. Day la ly do tai sao mot so nha dau 
tu phvic tap san lung nhtrng co phieu khong cd moi tuong quan nao 
ca. Thuc te la, nhieu quy dau tu rui ro chuyen tim kiem nhiing tai 
san khong tuong quan, va sau do dau tu dai han hoac ngan han vao 
chung. (Mot khoan dau tu ngan han bao gdm ca viec muqn va ban 



38 - Even Buffeit Isn't Perfect 

co phieu ma ban khong sd hiru vdi y dmh mua lai cd phieu ay khi no 
giam gia sau nay. Trong dau tu ngan han, gia tri cua khoan dau tu 
tang len khi gia co phieu rdt xuong. Dieu nay hoan toan trai nguqc 
vdi nhung gi hau het cac nha dau tu mong muon). 

Tuy nhien, ctai da so cac nha ctau tu khong phai luc nao cung lao 
vao tinh toan he so tuong quan trudc khi quyet ctinh tang them mot 
vai ma co phieu nao cto vao danh muc dau tu cua ho. Buffett cung 
the. Cac chuyen gia phan tich dinh luqng co the lam dieu nay rat 
thudng xuyen, nhung rat it, neu khong muon noi la khong co nha 
dau tu binh thudng nao lai di tinh he so tUOng quan trudc khi ra 
quyet dmh dau tu. Ho khong can phai tinh lam gi ca! 

Sau day la mot vi du don gian cho thay ly do tai sao trong hau het 
cac trudng hop, sU suy ly thong thudng - mot trong nhting khai mem 
duqc Warren Buffett ua thich - cung co tac dung tuong tu. Gia sii 
ban thich General Motors (GM) va quyet dmh mua mot so co phieu 
cua ho. Neu GM la co phieu duy nhat ma ban sd huu thi ro rang ban 
dang co mot danh muc dau tu het svic rui ro. Mot so rui ro co the anh 
hudng den tat ca cac co phieu. Tuy nhien, mot so rui ro chi tac dong 
den GM. Neu nen kinh te bat dau roi vao suy thoai, xac suat Ion la 
toan bo thi trudng chving khoan se bi anh hudng. Nhung neu GM 
khong ky duqc nidt hop ddng thuan lqi vdi cdng doan cua minh thi 
day la mot rui ro chi danh cho GM. Nhurig rac roi vdi cdng doan cdng 
ty khd cd the anh hudng den gia tri cua nhieu cd phieu khac. 

May man la ban cd the giam nhe kha nang chiu anh hudng bdi 
mot so rui ro cua rieng GM bang each mua them mot loai cd phieu 
khac vao danh muc dau tu cua minh. Rd rang, mua cd phieu cua 
cdng ty Ford Motor khong cd nhieu y nghia lam. Xet cho cung thi 



Mot Bufi'E'it Mai Cua "Da Dang Hoa"?- 39 

Ford va GM deu hoat dong trong mot nganh va cung chiu tac dong 
cua mot so nil ro giong nhau. Thuc ra, Ford cung phai thuo'ng luqng 
v6i cong doan tUOng tu nhu GM ma thoi. Ne'u ban thuc sU muon 
giam muc do rui ro cho danh muc cua minh, tot hon het hay mua 
them co phieu tit mot cong ty trong mot nganh khong co tUOng quan 
vol GM. Mot ving cii vien tot co the la co phieu sang gia (blue-chip 
stock, con duqc goi la co phieu dan dat) trong linh vuc cong nghe 
nhu Microsoft. 

Chac chan cac chuyen vien trong nganh se tan dong, nhung 
khong phai ho dua vao suy luan hop ly thong thuo'ng. Ho se noi rang 
GM va Microsoft se tao ra mot danh muc tot hon so voi GM va Ford 
bo'i vi he so tuong quan giua GM va Microsoft thap hon he so tuong 
quan giQa GM va Ford. Thuc ra, khi ban tra phi tu van, bat cvi giao 
sU tai chinh nao cung san long chung minh dieu nay cho ban bang 
each thuc hien phep phan tich hoi quy va se thuc su tinh ra con so cu 
the. Nhung mvic do phvic tap nay qua that la khong can thie't. Thay 
vao do, ban co the chi lam nhu Warren Buffett van thudng lam - sii 
dung su suy luan hop ly thong thudng. 

Buffett khong sd hQu GM hoac Microsoft, nhung true giac cho 
ong biet rang viec bo sung co phieu Microsoft vao danh muc co GM 
se giam rui ro nhieu hon so v6i viec bo sung Ford vao danh muc do. 
Xet ky hon thi Microsoft va GM thuoc nhQng nganh hoan toan khac 
nhau. Ho se khong bi tac dong bdi nhieu yeu to rui ro giong nhau. 
Ne'u gia vo xe tang len, no se tac dong den lqi nhuan cua GM. Nhung 
gia vo xe cao hon khong the anh hudng den lqi nhuan cua Microsoft! 
Trai lai, Ford va GM co nhieu diem chung. Vi the, co nhieu kha 
nang mot bien co tac dong den cong ty nay cung se tac dong den 
cong ty kia. 



40 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

NHIEU HON = TOT HON, HAY NHIEU HON DON GIAN CHI 
LA NHIEU HON? 

Gia sii ban quyet dinh bo sung mot so co phieu Microsoft vao 
danh muc dau tu cua minh. Ban co the giam rui ro ho'n nua bang 
each mua them co phieu thai ba khong? Di nhien la ban co the. Ly 
tudng nhat la ban nen tim kiem mot co phieu khong co sU tUOng 
quan nao vol ca GM Ian Microsoft. Co le mot cong ty kmh doanh co 
sd ha tang nhu Duke Energy la thich hop nhat. 

Viec giam rui ro phu thuoc khong chi vao miic do tUOng quan 
vol nhau giQa cac co phieu trong cung mot danh muc, ma con dua vao 
so luqng co phieu trong danh muc do. Ban cang bo sung them nhieu 
co phieu vao danh muc dau tu thi ban cang giam thieu duqc rui ro. 

Cho den nay, Buffett va nhting ngudi thich ap dung phuong 
phap thien ve toan hoc co rat nhieu diem chung. Tuy nhien, nhGng 
khac biet thudng xuat hien khi ban dat cau hoi bao nhieu co phieu la 
du. NhQng ngudi thuc sU tin vao ly thuyet quan ly danh muc dau tu 
hien dai - chung ta tarn goi ho la nhting ngudi cue doan - noi rang 
khong co gidi han nao ca. Ban cu viec bo sung them bat cvi co phieu 
nao ma ban thich. Cang nhieu cang vui. Ban nen nh6 rang, theo 
nhting ngudi cue doan, moi co phieu phai thuoc ve mot danh muc 
duqc da dang hoa phu hop. Thuc ra, co the ho se khuyen nha dau tu 
nen tranh mua nhQng co phieu don le. Thay vao do, ho se co van 
cho nha dau tu chuyen tien vao nhiing quy dau tu. Cac quy dau tu, 
co the la mot quy tuong ho hoac quy chving khoan tong hop ETF (6) , 



(6) ETF - Exchange Traded Fund: Quy chung khoan tong hop ETF (hay Quy trao doi thj trudng 
ETF). Bay la mot quy do cac nha dau tu gop von. Toan bo so tien do cac nha dau tu gop von se 
dugc trai deu ra mua mot loat cac co phieu cua mot chi so nao do nhu S&P BOO hay Nasdaq 
1 00 hoac mot ma co phieu dai dien cho mot loai hang hoa nao do. Quy nay cap cac chung chi 
so huu cho cac nha dau tu va chung chi nay cUng dugc niem yet tai thj trudng chung khoan. 
Tuy nhien, gia cua cac chung chi nay bien dong lien tuc va co the dupe mua ban suot ngay. Con 
quy tuong ho duoc djnh gia mot Ian trong ngay va tat ca cac giao djch trong ngay dugc thuc 
hien theo gia do. Quy ETF cUng mang lai mot so Igi the ve thue so vdi quy tuong ho. 



Mot Bufi'E'it Moi Cua "Da Dang Hoa"?- 41 

thudng dau tu vao mot ro cd phieu Ion duqc bao gom trong mot chi 
so thi trudng dac biet. Vi du, quy dau tu theo ddi chi so S&P 500 bao 
gom tat ca 500 cd phieu. 

Warren Buffett se khong chap nhan ldi khuyen kieu nay. Chac 
chan dng khong su dung tien cua Berkshire de mua that nhieu co 
phieu. Ong xem y tudng nay la su 16 lang vi hai ly do rat don gian. 
Trudc het, ngay ca khi ly thuyet la dung va tat ca cac co phieu deu 
thuoc ve mot danh muc da dang hoa, dieu nay cung khong the thuc 
hien duoc trong thuc tien. Thu hai, tham chi neu mot ai do co the xoay 
xd mua duoc co phieu cua tat ca cac cong ty ma ho co the mua, thi ho 
cung chi mua nhung co phieu tot va tranh cac co phieu xau, tat nhien 
gia sii rang ban co kha nang phan biet duoc su khac nhau giUa chung. 

Chung ta hay xem xet ky hon titng lap luan nay. Di nhien, se vo 
cung kho khan, neu khong noi la khong the, de cac ca nhan mua co 
phieu cua tat ca cac cong ty dai chung ton tai tren thi trudng. Nhung 
ngay nay, ban co the dat duoc gan nhu vay bang each mua co phieu 
cua cac quy dau tu. Co vo so quy tuong ho va quy ETF ton tai tren 
thi trudng de theo sat moi chi so. Duong nhu moi ngay co mot quy 
dau tu m6i xuat hien tren thi trudng. Neu ban mua so luqng va loai 
chving khoan du ldn tit nhiing quy dau tu nay, ban co the thuc su 
tiep can dai da so cac co phieu tren thi trudng ma khong can true tiep 
mua chinh cac co phieu nay. Ngay nay, cac nha dau tu tren khap the 
gidi hoan toan cd the tiep can hau het nhQng co phieu cua My bang 
each nay. Nhiing ngudi cue doan rat ung hd chien luqc nay. 

Cd le ban se cam thay ngac nhien khi biet rang Buffett cung 
nghi vay - it nhat danh cho nhiing nha dau tu binh thudng. Hda ra 
la ngudi chon cd phieu vi dai nhat the gidi nghi rang cac nha dau tu 



42 - Even Buffeit Isn't Perfect 

birth thtfdng khong nen lya chon co phieu. Thay vao do, con ngudi 
da lam nen mot gia tai khong 16 bang each chi nam gitf vai co phieu 
chon loc lai nghi rang cac nha dau tU binh thtfdng chi nen mua co 
phieu cua cac quy ctau ttf. Trong mot buoi noi chuyen d trtfdng Dai 
hoc Florida nam 1998, Buffett noi rang: "Co le hon 99% nhtfng 
ngudi tham gia dau tu nen da dang hoa mot each rdng rai" . Tham chi 
trong thu gdi co ddng nam 2003, ong viet: "Nhtfng quy dau ttf co 
gia mua rat thap (nhu quy Vanguard's) thudng than thien vol nha 
dau tu theo dung ban chat cua no va la stf ltfa chon tot nhat cho hau 
het nhtfng ngtfdi muon sd htfu chtfng khoan" . 

Nhtfng nhan xet tren co le tao ra ctf soc cho tat ca nhtfng fan 
ham mo Buffett vi ho luon duqc giao huan de tin rang chien luqc dau 
tu tot nhat la chi mua co phieu cua mot vai cong ty tot nhat ma thoi. 
Buffett va canh tay phai cua minh la Charlie Munger tham chi con 
su dung nhtfng ttf ngtf che nhao stf da dang hoa va ca ngqi stf tap 
trung hoa trong danh muc. Hau het nhtfng quyen sach viet ve 
Buffett deu nhan manh den stf xem thtfdng cua ong doi vdi van de da 
dang hoa va sd thich tap trung hoa cua ong. Vay stf that nam 6 dau? 
Dieu gi co the giai thich stf doi lap ro rang nay? Thong diep thtfc stf 
cua Buffett la gi? 

Buffett muon noi rang da dang hoa khong danh cho ong, nhung 
no hoan toan co lqi cho hau nhu tat ca nhtfng ngtfdi khac. Nhu ban 
cd the thay, Berkshire Hathaway hoan toan khong sd htfu co phieu 
cua mot quy dau tu nao ca. Chac chan Buffett se xem viec mang tien 
cua Berkshire di mua co phieu quy dau tu la ngd ngan. Rd rang ong 
tin rang cac nha dau tu binh thudng nen lam theo nhtfng gi ong ndi, 
chtf khong phai nhtfng gi ong lam. 



Mot Buffett Moi Cua "Da Dang Hoa"?- 43 



Cung trong buoi noi chuyen ay b Dai hoc Florida, ong tiep tuc 
giai thich rang da dang hoa la mot y tudng toi doi voi nhung ngudi 
thuc sU hieu duqc each dinh gia doanh nghiep. Ong noi voi khan 
thinh gia rang neu ho thuc sU gioi trong ky nang dinh gia doanh 
nghiep, thi sd hiiu co phie'u cua khoang sau cong ty la mtfc da dang 
hoa toi da ma ho can co. 

Nhu ban co the tudng tuong, tai san ca nhan cua Buffett hoan 
toan khong duoc da dang hoa. Thuc re, phan ldn tai san cua ong duoc 
dau tu vao co phie'u Berkshire Hathaway. Va trong nhieu nam qua, 
tai san cua Berkshire chua he duoc xem la duoc da dang hoa dung 
miic. Nhung Berkshire dang trai qua mot qua trinh chuyen bie'n. 
Ngay nay, danh muc dau tu cua Berkshire da trd nen da dang hoa 
hon bat cvi luc nao trong lich sii cua cong ty. 

Berkshire da trd nen qua to lcfn va co qua nhieu tien danh cho 
dau tu, nen ho khong the khong da dang hoa. Su tang trudng than ky 
cua Berkshire da buoc Buffett phai tien hanh mot thay doi chien luqc 
manh me. NhQng hang muc dau tu hien nay cua Berkshire ro rang 
dang phat di nhung tin hieu cho thay co sU chuyen doi trong chien 
luqc tit tap trung hoa sang da dang hoa. Tuy phuong phap tiep can 
nay giup Berkshire trd thanh mot cong ty it rui ro hon, nhung no cung 
co the lam giam nhiing khoan thu nhap trong tUOng lai. That ra, ban 
than Buffett da canh bao rang Berkshire se khong the tao ra mvic thu 
nhap trong tUOng lai nhu no da lam duqc trong qua khu. Don gian chi 
vi Berkshire da trd nen qua Ion de co the lam duqc dieu do. 



44 - Even Buffeit Isn't Perfect 



VAN BE NAM O BIEN DO 



Neu Buffett khong phan ddi su da dang hda nhu uy tin trudc 
gid cua dng budc chUng ta tin nhu vay, thi tai sao dng lai chd qua lau 
nhu the de da dang hoa tai san cua Berkshire? Nhu chUng ta da thay, 
mot cau tra ldi co the la lUc trudc ong khong can phai lam vay. Khi 
Berkshire con la mot cong ty nhd, viec tap trung hoa cac hang muc 
dau tu cua no rat de dang. Gid day cong ty da trd nen qua ldn nen 
viec tap trung hoa trd nen khd khan hon. 

Nhung con co nhieu khia canh khac cua cau chuyen ngoai diem 
nay. Ban hay nhcf lai ly do tai sao cac chuyen gia cho rang da dang hoa 
la dieu nen lam: vi da dang hoa giup giam rui ro. Ban cang dua nhieu 
co phieu vao mot danh muc dau tu thi rui ro cang duqc giam thieu. 
Thuc te do da neu len mot cau hoi quan trong: mot nha dau tu can 
thuc su sd hUu bao nhieu loai co phieu? 

TU lau Buffett da nhan ra rang mUc do giam thieu rui ro Ion 
nhat dat duqc khi so luqng co phieu trong mot danh muc khong ldn 
lam. Neu ban chi sd hUu mot loai co phieu, ban co the giam rui ro rat 
Ion bang each chi can bo sung them mot loai co phieu khac vao danh 
muc ciia minh. Nhung neu da sd hUu hang chuc co phieu, thi viec 
mua them mot loai co phieu khac hau nhu chang giam mUc do rui ro 
them chUt nao. Suy di xet lai, tham chi ban con cd the nhan thay mUc 
do giam rui ro bien te (marginal reduction in risk) cd them tU viec bd 
sung mot loai cd phieu khac vao danh muc dau tu cua ban thudng 
khong dang so vdi nhUng rac rdi va chi phi phai bd ra de theo ddi 
them mot cong ty nUa. Ngay ca cac nha quan ly quy tUOng hd cUng 
nhan thay chi phi se tang len khi ho tang them cd phieu vao danh 
muc quan ly cua quy minh. Day la mot trong nhUng khai mem ly 



Mot Buiteit Moi Cua "Da Dang Hoa"?- 45 



thuyet phuc tap khac ma Buffett chi hieu duot bang true giac cua 
minh. 

Do mUc do giam rui ro bien te se giam di khi ban bo sung co 
phieu vao danh muc dau tu. Ban cUng co the suy ngam mot each hop 
ly khi nao la du. DU chang co mot con so ky dieu nao ca, nhung xet 
ky thi ro rang viec bo sung nhieu loai co phieu vao danh muc chi 
mang lai y nghia rat it. Tuy nhien, trong cong dong nghien cUu van 
con nhieu su bat dong ve so luong bao nhieu loai co phieu la du. 
NhUng nguoi cue doan theo ly thuyet quan ly danh muc dau tu hien 
dai cho rang danh muc cua mot nha dau tu nen bao gom tat ca cac co 
phieu. Ho muon nhin thay cang nhieu cang tot. NhUng ngudi trung 
lap thi cam thay chang co van de gi khi song chung vol mot con so 
hUu han. Mot so nguoi thi cho rang nen sd hUu 100 loai co phieu, 
mot so khac chi can 50 loai. Tham chi, mot so nguoi tin rang chi can 
khoang 20 loai la du. 

Warren Buffett nghi gi ve dieu nay? O phan dau chuong, chUng 
ta da biet rang Buffett tin tudng viec sd hUu khoang 6 loai co phieu 
la du cho nhUng ngudi biet ro minh dang lam gi. May man la chUng 
ta co the kiem tra danh muc cua Berkshire Hathaway de xem thu 
Buffett co lam nhUng gi ma ong rao giang hay khong. Xet cho cUng 
thi Berkshire thuc su la mot cong ty me. No rat giong voi mot quy 
tUOng ho hoac mot cong ty dau tu. Berkshire la mot cong ty sd hUu 
nhUng cong ty khac. Mot so cong ty duqc no sd hUu toan phan. O 
mot so cong ty khac, no nam giU von vol ty le rat Ion. Berkshire la 
mot cong ty thu mua cong ty khac rat tich cue, vi the so luqng cac 
cong ty ma no sd hUu khong ngUng tang len. Theo trang web cua 
Berkshire va ho so dang ky tai Uy ban ChUng khoan Hoa Ky , chUng 



46 - Even Bufeete Isn't Perfect 



ta co the (Jem duoc Berkshire so' huu khoang 70 cong ty con va co 
phan hun eta so trong khoang 40 cong ty ctai chung khac. Bang 1 . 1 va 
1.2 liet ke mot so cong ty noi tieng ma Berkshire nam sd hufu . 

Bang 1.1: Mot so cong ty con noi tieng cua Berkshire 



GEICO 
General Re 
National Indemnity 
Benjamin Moore & Co 
Borsheim's Fine Jewelry 
Clayton Homes 
Fruit of the Loom 
Johns -Manville 
Jordan's Furniture 
Nebraska Furniture Mart 
Netjets 
See's Candies 
Shaw Industries 
Wesco Financial Corp. 
Intl. Dairy Queen 



Do cac cong ty con duoc sd hQu toan phan nen rat kho xac dinh 
gia tri chinh xac cua chung. Tuy nhien, chung ta de dang xac dinh 
gia tri thi trudng cua tat ca nhiing cong ty dai chung. Vi du, 
Berkshire sd huti 200 trieu co phie'u Coca-Cola vao cuoi nam 2006 
co gia tri khoang 9,7 ty USD. O thai cue kia, vi the cua Berkshire 
trong Pier 1 Imports (khong duoc het ke trong bang tren) chi co gia 
tri khoang 8,8 trieu USD. 



(7) Lay til trang web cua Berkshire Hathaway va ban lull mau don 1 3F 6 Uy ban Chung khoan. 



Mot Buiteit Moi Cua "Da Dang Hoa"?- 47 



Bang 1.2: Gia tri thi truong cua mudi ma co phieu ctai 

chung hang dau cua Berkshire 

(Thang 12/2006) 



Cong ty 


Gia thi truong (trieu USD) 


Coca-Cola 


9.650 


American Express 


9.198 


Wells Fargo 


7.758 


Procter & Gamble 


6.427 


Moody's Corp. 


3.315 


PetroChina 


3.313 


Tesco 


1.820 


Anheuser-Busch 


1.792 


Johnson & Johnson 


1.409 


ConocoPhillips 


1.291 



Xet tat ca nhung cong ty con ctuoc Berkshire sd huu toan phan 
va nhung cong ty ctai chung co phan hun cua Berkshire, lieu co cong 
bang khong khi noi rang Buffett gio clay eta tin rang viec sd huu nhieu 
loai co phieu cung rat co y nghia? Xet cho cung thi danh muc dau tu 
cua Berkshire kha da dang. Di nhien, ngay nay no da duoc da dang 
hoa hon so v6i mot vai nam gan day. Co le, cuoi cung Buffett phai 
thtta nhan rang viec da dang hoa rong rai khong chi tot cho cac nha 
dau tu, ma no cung tot cho ca Berkshire nQa. 

Tuy nhien, do se la mot ket luan sai lam, bdi theo nhung ngudi 
cue doan cua ly thuyet quan ly danh muc dau tu hien dai, danh muc 
cua Berkshire van con mang tinh tap trung rat Ion. Ho khong chi noi 



48 - Even Buffeit Isn't Perfect 

Berkshire khong co du so ma co phieu can thiet, ma con chi ra cac 
hang muc dau tu cua no bi mat can ctoi nghiem trong khi xet (Jen gia 
tri. That ra, phan lcfn danh muc cua Berkshire duoc clau tu vao mot 
so it cong ty, va mot khoan tien tuong doi nho duqc dau tu vao tat ca 
nhung cong ty khac. Vidu, ketu'thang 12/2006, danh muc co phieu 
ma Berkshire nam giu 1 co tong gia tri thi trudng khoang 61 , 5 ty USD. 
Nhung hon mot mia so do, khoang 33 ty USD, duoc dau tu vao 4 
cong ty ma thoi: Coca-Cola, American Express, Wells Fargo va 
Procter & Gamble. Khoang 28 ty USD con lai duoc dau tu vao it 
nhat 36 cong ty khac. 

Tuy nhien, khong the choi cai rang danh muc co phieu 
Berkshire nam gitf ngay nay duoc da dang hoa hon nhieu so vdi bat 
cvi thdi diem nao trong lich svr cua no. Trd lai nhtrng ngay dau cua 
Berkshire, no duoc dau tu gan nhu toan bo von vao nganh det va bao 
hiem. Ngay ca gan day nhu nam 1998, khi cong ty da trd thanh mot 
hien tuong chan dong vdi gia tri von hoa thi trudng len den 100 ty 
USD, cac co phieu duoc nam gitr cung it duoc da dang hoa nhu muc 
do hien nay. Nam 1998, Berkshire co mot so luong cac cong ty con 
thuan loi, nhung no da tiet 16 vi the nam giu 1 von trong 8 cong ty dai 
chung: American Express, Coca-Cola, Gillette, M&T Bank Corp., 
PS Group Holdings, SunTrust Banks, the Washington Post 
Company va Wesco Financial Corp. 

Ngay ca nhurig ngudi trung lap trong gioi hoc thuat va cac cong 
dong dau tu chuyen nghiep cung tan dong rang 8 cong ty la qua it de 
duqc goi da dang hoa phu hop. Ho cung chi ra mot so cong ty trong 
nhom 8 cong ty nay hoat dong trong nhurig nganh giong nhau, nghia 
la lam giam them muc do da dang hoa cua Berkshire. Ho tranh luan 



Mot Buffett Moi Cua "Da Dang Hoa"?- 49 



rang Buffett clang cte cac co dong tiep xuc voi nguy co qua cao. Tuy 
nhien, can luu y la gioi hoc thuat thudng tap trung vao rui ro tong 
quat. Con Buffett tap trung vao rui ro mat lqi the. Gioi hoc thuat se 
clap lai bang each noi rang cla dang hoa se mang lai su bao ve tot cho 
nhung rui ro mat lqi the va se ngan ngtta pha san. Tuy nhien, ho lai 
quen rang eta dang hoa cung ngan ban trd nen cue ky giau co. 

Neu nhin vao danh sach 400 ngudi My giau nhat do tap chi 
Forbes binh chon hang nam, ban cung khong tim thay nhieu ngudi 
lam giau bang each nam giu danh muc dau tu duqc da dang hoa rong 
rai. Top-10 trong danh sach nam 2007 duqc liet ke trong bang 1.3 
duoi. day. 

Bang 1.3: Nhftng ngitdi giau nhat n\x6c My nam 2007 
til danh sach Forbes 



Ten 


Tai san tfcVc tinh (USD) 


Cong ty chinh 


Bill Gates 


59 ty 


Microsoft 


Warren Buffett 


52 ty 


Berkshire Hathaway 


Sheldon Adelson 


28 ty 


Las Vegas Sands 


Larry Ellison 


26 ty 


Oracle 


Sergey Brin 


18,5 ty 


Google 


Larry Page 


18,5 ty 


Google 


Kirk Kerkorian 


18 ty 


MGM Mirage 


Michael Dell 


17,2 ty 


Dell 


Charles Koch 


17 ty 


Koch Industries 


David Koch 


17 ty 


Koch Industries 



Bill Gates va Larry Ellison da tao dung 
trong nganh phan mem bang viec lap nen 



duqc gia san khong 16 
Microsoft va Oracle. 



50 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

Sheldon Adelson va Kirk Kerkonan co duqc phan lcfti tai san tU 
nganh tro choi va giai tri. Larry Page va Sergey Brm la hai nguoi 
dong sang lap cua Google. Tien cua Michael Dell duoc tao ra til cong 
ty may tinh mang ten minh. Anh em nha Koch duqc thita hudng gia 
san tit cha ho, ngudi sang lap ra Tap doan Koch Industries. 

Cung nhu da so nhung ngudi cue ky giau co khac, tai san cua 
Buffett chu yeu gan lien v6i mot cong ty: Berkshire Hathaway. 
Nhung Berkshire khong he giong hau het cac cong ty khac. Berkshire 
thuc su la mot cong ty dau tu. Khi ban mua mot co phieu pho thong 
cua Berkshire, ban dang thuc su mua quyen loi d tat ca nhUng cong 
ty ma Berkshire sd hUu. Tuy phan dau tu cua Buffett vao Berkshire 
qua thuc co the duqc xem la co tinh tap trung hon nhUng gi ma ly 
thuyet quan ly danh muc dau tu hien dai de cap, nhung no mang tinh 
da dang hoa cao hon cac tai san duqc dai da so cac ty phU My nam giU. 

Nhung su da dang hoa khong phai la dieu giup Buffett giau co. 
Tai san cua ong la ket qua cua viec tap trung hoa trong mot so it cac 
cong ty. Cuoi nam 2006, gia tri von hoa thi trudng cua Berkshire 6 
mUc 1 70 ty USD. D6i vdi mot cong ty dau tu co quy mo lcfn den nhu 
vay thi ngay ca mot danh muc dau tu gom khoang 1 00 ma co phieu 
van co the xem la qua tap trung - dac biet khi phan ldn tien duqc 
dau tu vao mot vai cong ty hoac co phieu. Nhu chUng ta da thay, 
Berkshire co nhUng khoan dau tu khong 16 vao mot so it cac cong ty, 
va nhUng khoan dau tu kha nho trong cac cong ty con lai. No dac 
biet tham gia sau trong nganh bao hiem. Thuc te, cac doanh nghiep 
bao hiem cua Berkshire mang ve khoang 1/4 doanh thu va 1/2 lqi 
nhuan trong nam 2006. Co rat nhieu quy dau tu tuong ho vdi quy 
mo chi bang mot phan nho be cua Berkshire nhung nam giU den hon 



Mot Buffett Moi Cua "Da Dang Hoa"?- 51 



1 00 loai co phieu. Nhung rat it, neu co, cong ty nao cd the tu hao vdi 
mvic thu nhap giong nhu Berkshire eta tao ra trong mot thoi gian dai. 

Hon nua, co the lap luan rang chien luoc tap trung hoa chon loc 
cua Buffett thuc su cho phep dng kiem soat rui ro. Khi Buffett mua 
mot loai co phieu (thong qua Berkshire), ong khong mua chi vai tram 
co phieu nhu hau het chung ta van lam. Ong thudng tien hanh mot 
khoan dau tu ctu ldn cte ngay lap tvic xuat hien ban tin cua cong ty. 
Nhurig khoan clau tu cua ong Ion ctu cte mang lai cho ong kha nang 
gay anh hudng cten cac quyet ctinh quan tri. Vi du, Berkshire so' hiiu 
hon 1 5% trong tong so co phieu dang luu hanh cua Coca-Cola. Thuc 
te, Buffett da ngoi trong Hoi dong Quan tri cua Coca-Cola khoang 1 7 
nam. Gid day du ong khong con la thanh vien cua hoi dong quan tri, 
nhung ban co the tin rang ban quan tri se khong phot Id nhting ldi 
khuyen cua ong, neu ong cam thay can phai len tieng. Ban cung co the 
tin rang Giam doc dieu hanh Neville Isdell se phai goi lai cho Buffett 
cang sdm cang tot sau khi ong ay nhan duqc ldi nhan. 

Tuy nhien, neu chien luqc tap trung hoa co tac dung tot cho 
Warren Buffett thi chua chac no cung se tot cho ban. Ngay ca khi 
ban co vai trieu do-la de dau tu va ban quyet dinh dau tu tat ca vao 
mot cong ty dai chung dang duqc giao dich cong khai, nhieu CO hoi 
la khoan tien do van khong du de ban duqc cong ty chu y. Buffett se 
khuyen rang ban nen da dang hoa so co phieu nam giii cua minh. 
Tuy nhien, neu ban quyet tarn theo duoi chien luqc tap trung hoa, 
ban co the phai xem xet mot lo trinh hoan toan khac biet, chang han 
nhu dung tien de khbi nghiep. Ly do la chien luqc tap trung hoa co 
the giup kiem soat rui ro chi khi nao ban co quyen dinh hinh ke 
hoach kinh doanh cua cong ty va co sue anh hudng den cac quyet 



52 - Even Buffeit Isn't Perfect 

ctinh quart tri. Buffett tin rang neu ban khong dau tli du tien de co 
tieng noi cua minh trong each cong ty trien khai nguon von, thi viec 
eta dang hoa danh muc dau tu se ho trq ban nhieu hon. 

CHi MUA NHLTNG CO PHIEU TOT 

Chung ta hay trd lai lap luan thvi hai ma chung ta da neu 6 phan 
trudc. Do la chong lai y tudng da dang hoa qua muc. Neu mot danh 
muc dau tu duqc da dang hoa phu hop bao gom tat ca cac ma co 
phie'u, thi chac chan no se bao gom ca co phie'u tot Ian co phie'u xau. 
Chang phai tot hon khi ban chi mua va nam giu 1 nhiing co phie'u tot 
hon ma thoi? Ro rang cau tra ldi la co. Tuy nhien, van de nam d cho 
kha nang nhan dien dau la co phie'u tot. Trong khi nhung ngudi mdi 
tham gia thi trudng noi vdi ban rang co phie'u tot la nhQng co phie'u 
tang gia, thi dieu kho thuc hien la phai tim ra duqc nhiing co phie'u 
tot trudc khi chung tang gia. Day chinh la noi ma nhiing ky nang 
phan tich sieu viet co da't dung vo, va do chinh la linh vuc ma Buffett 
vuqt troi hon tat ca. 

Khong the nao viet mot quyen sach ve Warren Buffett ma 
khong nhac den Benjamin Graham. Graham la tac gia chinh cua 
quyen Phan tich Chung khodn^ (1934) va Nha dau tu thong minh m 
(1949). Onglagiao su cua Buffett 6 Dai hoc Columbia. Vesau, ong 
da thue Buffett vao lam viec tai cong ty dau tu cua minh. Graham da 
day cho Buffett nhGng gia tri va khie'm khuye't cua da dang hoa. 
Graham da day Buffett phan tich ky thuat va lua chon co phie'u. 
Graham da day Buffett Uu tien cho nhQng cong ty \dn, bi dinh gia 
tha'p hon gia tri thuc, hoat dong tai chinh than trong, v6i lich sii 
thanh toan co tile deu dan. 

(8) Security Analysis. 

(9) The Intelligent Investor. 



Mot Bufi'E'it Mai Cua "Da Dang Hoa"?- 53 

Philip Fisher la mot thien tai ve dau tu khac co anh hudng den 
tu duy cua Buffett. Fisher giang day 6 truo'ng kinh doanh Stanford. 
Ong la tac gia quyen Co phieu Pho thong va Lai nhudn Phi thuang (10> 
(1958). Ong trd nen giau co khi mua co phieu cua Motorola nam 
1955 vanam giu chung cho den khi ong qua ddi nam 2004. Fisher da 
day cho Buffett tat ca nhQng gi can biet ve mot doanh nghiep, bao 
gom nha cung cap, doi thu canh tranh va khach hang. Fisher con 
day Buffett duy tri danh muc dau tu mot each tap trung va chi mua 
nhting doanh nghiep ma ong hieu ro. 

Nhd nhung ngudi dan dat nhu Graham va Fisher, Buffett da 
trd thanh mot ngudi lua chon co phieu xuat chung. Nhung nhiing 
ngudi cue doan cua ly thuyet quan ly danh muc dau tu hien dai cho 
rang lua chon co phieu chi la su lang phi thdi gian. De lam bang 
chung, ho da chi ra vo so cuoc nghien cuu di den ket luan rang hau 
he't cac nha quan ly tien chuyen nghiep khong the duy tri su xuat sac 
hon nhiing chi so nhu S&P 500 trong mot khoang thdi gian dai. 

Ho cung vien dan nhQng nghien cviu dan den ket luan rang viec 
phan bo tai san con quan trong hon ca viec lua chon co phieu. Nhu 
chung ta da biet 6 phan dau, phan bo tai san la qua trinh quyet dinh 
mot nha dau tu nen tiep can tilng ldp tai san khac nhau 6 muc do ra 
sao. Phan bo tai san se hoat dong song song voi da dang hoa. Phan 
bo tai san don gian la su da dang hoa tren cac ldp tai san thay vi da 
dang hoa trong turig lop tai san. 

Mot mo hinh phan bo tai san don gian co the chi xem xet ba 
lop tai san: co phieu, trai phieu va tien mat. Nhiing mo hinh phuc tap 
hon se them vao nhQng ldp tai san khac nhu bat dong san, hang hoa, 
tien te, kim loai quy va nhung vat lieu thay the. Con co cac lop tai san 



(10) Common Stocks and Uncommon Profits. 



54 - Even Buffeit Isn't Perfect 



con de chon tie'p. Vi du, bao nhieu tien danh cho co phieu nen dung 
de mua co phieu noi dia? Bao nhieu tien nen danh cho co phieu nuo'c 
ngoai? Thi trudng nude ngoai nao nen duoc bo sung vao danh muc 
dau tu? Bao nhieu tien se duoc danh cho nhung cong ty co gia tri von 
hoa Ion, nho va trung binh? Con trai phieu thi sao? Bao nhieu tien 
nen dau tu vao trai phieu chinh phu, trai phieu doanh nghiep, trai 
phieu dia phuong va trai phieu nude ngoai? 

Ban co the thay rang viec phan bo tai san doi hoi phai ra nhiing 
quyet dmh ve ty le mot danh muc thuoc tting lop tai san. Hon ntia, 
ty le dung cho nha dau tu nay co the khong dung cho nha dau tu 
khac. Mot chuyen gia tu van dau tu chuyen nghiep can phai xem xet 
nhung muc tieu va rang buoc cua moi nha dau tu rieng biet. Chung 
co the bao gom nhQng yeu to nhu thue hay kha nang co the (hoac 
khong the) chiu duoc rui ro. 

Ngoai ra, can phai co nhiing quyet dinh ve viec tai can bang 
danh muc dau tu. Vi du, gia sii ban quyet dinh danh 60% danh muc 
de phan bo cho co phieu va 40% cho trai phieu, ne'u gia co phieu gia 
tang manh trong khi gia trai phieu sut giam, ban co the nhan ra ngay 
rang ty le nay se thay doi thanh 70% co phieu va chi con 30% trai 
phieu. Ban co nen tai lap can bang danh muc cua minh de dat duoc 
ty le 60%-40% ban dau hay khong? Ne'u co thi ban co nen tai lap su 
can bang thudng xuyen trong danh muc khong? Hay nho' rang ne'u 
ban tai lap can bang thudng xuyen thi chi phi giao dich se tang cao. 
Ne'u ban thinh thoang moi tai lap can bang, thi su phan bo danh muc 
cua ban co the lech khoi muc tieu ban da dat ra. 

Day la nhQng cau hoi ma cac nha tu van dau tu thudng dat ra. 
Nhieu chuyen gia tin rang khi noi den viec xay dung danh muc dau 



Mot Buiteit Moi Cua "Da Dang Hoa"?- 55 



tu, van de phan bo tai san con quan trong hon nhieu so vdi viec lua 
chon co phieu. Mot trong nhitng nghien cuti dau tien duoc trich dan 
rang rai nhat tiing duoc Gary Brinson, Randolph Hood va Gilbert 
Beebower tien hanh (11) . Ho da tim hieu cac quy luong huu va ket luan 
rang hon 90% sU bien ddng trong thu nhap hang quy theo thdi gian 
duoc ly giai bang viec phan bo tai san. Khong den 10% la do viec xac 
dinh thdi diem cua thi trudng hoac lua chon co phieu. 

Dua vao ket qua tii nhiing nghien cuu nhu the nay, ai cung co 
the ket luan rang neu nha dau tu thuc sU muon tu giup minh, ho co 
the lam tot bang each suy nghi nghiem tuc hon ve viec phan bo bao 
nhieu tien de dau tu vao tiing lop tai san va it lo lang hon ve viec lua 
chon nhtrng co phieu cu the de mua vao. Da phan cac nha dau tu 
thudng danh rat it thdi gian cho viec phan bo tai san. Ho se co lqi 
nhieu hon bang each suy nghi ky hon ve ty le tien phan bo cho co 
phieu, trai phieu, bat dong san, tien mat va cac lop tai san khac. 

Jack Bogle, sang lap vien cua Vanguard, cung dong y viec phan 
bo tai san co y nghia quan trong hon viec lua chon co phieu. Nhung 
ong chi ra rang viec phan bo tai san khong phai la mot hoat dong cue 
ky kho khan hoac ton nhieu thdi gian. Thuc ra, cac quyet dinh phan 
bo tai san kha don gian doi v6i nhiing nha dau tu dai han nhu 
Warren Buffett, ngudi khong quan tarn den sU bien dong trong thdi 
gian ngan, chang han theo titng quy. 

"Dai han" chinh xac la gi? Mot so nha dau tu nghi den dai han 
la hai hoac ba nam. Vdi nhiing ngudi khac, dai han cd nghia la 5 hoac 
1 nam. Khi Buffett ndi ve dai han, dng thudng am chi do la vai thap 
ky, chii khong phai vai nam. Neu dng quyet dinh dau tu hdm nay, 
dng thudng khong lo lang qua nhieu ve nhurig gi se xay ra trong nam 



(11) Gary Brinson, Randolph Hood va Gilbert Beebower, trich bai bao "Cacyeu to quyet djnh 
hieu qua danh muc dau tu" cua to Financial Analysis Journal, thang 7/8, 1986. 



56 - Even Buffeit Isn't Perfect 



tdi. Thay vao do, Buffett tap trung vao gia tri ma khoan dau tu do co 
the dat duoc sau 20 hoac tham chi 30 nam. Ong khuyen cac nha dau 
tu nen mua co phieu nhu the thi trudng chving khoan se dong ctfa 
trong 10 nam tdi. Dieu nay the hien rd thai do va khung thdi gian 
cua ong. Buffett tham chi con ndi rang "mai mai" la khoang thdi gian 
thich hop de nam giu 1 mot co phieu nao do. 

Mac du Buffett khong tham gia hoat dong tai lap can bang danh 
muc qua thudng xuyen, nhung dieu do khong co nghia la ong luon bi 
dinh chat vao su bao thu cua minh. Di nhien ong co thila thong minh 
de biet rang ngoan co hiem khi mang lai ket qua tot. Ngudi ta biet 
ong co the thay doi suy nghi va quyet dmh ban so'm mot co phieu nao 
do. Thuc ra, co nhieu khoan dau tu ma Buffett giao dich trong thdi 
gian chua day 5 nam <12) . Nhung su thuc van nhu cu: Buffett hiem khi 
tham gia mot CO hoi dau tu va nghi den chien luqc thoat ra ngan han. 
Ong nhan manh dieu nay trong thu go'i co dong nam 2005: "Khong 
giong nhu nhieu to chvic mua lai doanh nghiep khac, Berkshire khong 
co 'chien luqc thoai lui' (13) . Chung toi mua de nam giu". 

Theo quyen sach kmh dien Dau tu co phieu ddi han (Stocks for 
the Long Run) cua Jeremy Siegel, trong tam lau dai cua Buffett co rat 
nhieu y nghia. Siegel kham pha ra rang tit 1871 den 1992, tuyet doi 
khong co quang thdi gian 30 nam nao (du ban chon diem khoi dau 
la luc nao di chang nQa) ma co phieu khong mang lai hieu qua cao 
hon trai phieu. Tham chi vdi khung thdi gian chi 10 nam, co phieu 
cung co hieu qua hon trai phieu trong hon 80% thdi gian dau tu. Vi 
the, cung nhu Buffett, ban can dau tu cho dai han, ban khong can 
phai danh thdi gian qua nhieu de suy nghi ve viec phan bo tai san. 
Nhu Buffett, di nhien ban nen nam giu mot so tien mat va sd huti 

(12) James Altucher, Trade Like Warren Buffett (Hoboken, N. J.: John Wiley & Sons, Inc., 2005). 

(1 3) Exit strategy. 



Mot Bufi'E'it Mai Cua "Da Dang Hoa"?- 57 

mot so trai phieu, nhung neu ban thuc su la nha dau tu dai han, ban 
nen co mot danh muc gom nhung co phieu tot de nam giu lau dai. 
Tren thuc te, Buffett co le dong y rang it nhat 80% luqng tien nen 
duqc phan bo cho co phieu khi ban la nha dau tu dai han. 

Tat nhien, neu ban biet ban se can nhUng khoan tien Ion trong 
thoi gian tU 3 den 5 nam de tra hoc phi dai hoc hoac mua nha mdi, 
ban phai tinh toan ca nhUng viec nay. Ban cung can chuan bi san tien 
mat de thanh toan cac chi phi hoac phong trudng hop khan cap 
khong ludng truo'c duoc, hoac de tan dung nhUng CO hoi day hUa hen 
co the xuat hien bat ngd. Gia sii ban co ke hoach du phong nhu vay 
- nhung khong danh bac may rui - thi viec phan bo phan ldn cac 
khoan dau tu dai han vao co phieu se co y nghia rat ldn. 

Cung giong nhu Buffett, ban chi muon mua nhUng co phieu tot. 
Tuy nhien, hay luu y rang khong ai - ke ca Buffett - co mot hch svi 
hoan hao. Nhu nhieu nha dau tu khac, Buffett cung co nhUng quye't 
dinh dau tu thuc su te hai. Tarn trieu co phieu Pier 1 Imports, mua 
nam 2004, co ve la khoan dau tu te hai nhat cua ong trong thoi gian 
gan day. Co phieu nay rot gia 70% ngay sau khi Buffett mua Ian dau 
tien. Nhung Buffett khong tan dung su lao doc cua co phieu nay bang 
each mua them de giam chi phi mua binh quan nhu ong thudng lam 
khi mot co phieu duqc ong ua thich bi rot gia. Thay vao do, ong da 
chon each chap nhan khoan 16 va bat dau giam luqng co phieu nam 
giU cua Pier 1 Imports. Mac dU Buffett thich dau tu dai han, nhung 
co ve ong da nhanh chong danh mat su tin tudng vao co phieu nay. 

Dieu quan trong 6 day la muc tieu cua ban khong nen la kie'm 
duqc nhieu hay it tien trong moi quye't dinh dau tu rieng. Giong 
Buffett, ban nen no luc tim kie'm nhUng khoan thu nhap tot hon thi 



58 - Even Buffeit Isn't Perfect 



trudng tinh tren danh muc dau tu toan phan cua ban trong dai han. 
Ban can thudng xuyen ra quyet dinh dung ho'n la sai. Ban muon 
kiem du tien tit nhitng quyet dinh dung hon la phai bu tru 1 cho nhQng 
khoan 16 khong the tranh khoi tit nhtfrtg quyet dinh te hai. De lam 
duqc dieu nay, ban can phai biet dau la dieu tot nhat - va khong chi 
trong dai han. Ban cung can biet dieu gi hieu qua nhat trong ngan 
han. Chung ta se tim hieu them ve dau tu ngan han va dai han trong 
nhung trang tiep theo. 



TOM TAT C HUONG 1 

• Da dang hoa (diversification) co le la khai niem quan trong nhat 
trong quan ly danh muc dau tu. Tat ca cac tu van vien tai chinh 
co nang luc va co trach nhiem deu thuc giuc khach hang cua 
minh da dang hoa danh muc dau tu. Tuy nhien, da dang hoa 
khong nhat thiet phai la mot chie'n luoc tat-ca-hoac-khong-co- 
gi. Tai san ca nhan cua Buffett chinh la ket qua cua su tap trung 
hoa - khong phai la da dang hoa. Neu ban co trinh do va nang 
luc kha ve dau tu va phan tfch tai chinh doanh nghiep, hoac 
ban co the tiep can cac nha tu van co nhung ky nang nay, ban 
nen tranh viec da dang hoa qua mite. Nhung neu ban thieu thoi 
gian hay chuyen mon de nghien cuu cac cong ty mot each sau 
sac va nam duoc tat ca cac thong tin ve ho, ban nen da dang 
hoa rong rai. Buffett khuyen nhieu nguoi thuc hien da dang 
hoa thong qua cac quy dau tu. 

• Tu nhung ngay dau thanh lap, Berkshire Hathaway la mot cong 
ty dau tu vo cung tap trung. Tham chi vao cuoi nhung nam 
1990, no co mot vai cong ty con va chi so huu mot so loai co 



Mot Bufi'E'it Mai Cua "Da Dang Hoa"?- 59 

phieu ma thoi. Tuy nhien, cuoi ciing thi Berkshire da so huti 
hang ta co phieu va tren duoi 70 cong ty con. Mac du Berkshire 
ngay nay eta tro nen da dang hoa hon bao gio het, nhung sir da 
dang hoa cua no van nam duoi tieu chuan cua ly thuye't tai 
chinh hien ctai. Thim chi neu ban bit diu lam giiu bang 
phuong phip tiep can tap trung hoa, ban cung nen chu y hon 
cho su da dang hoa khi tai sin cua ban ting len. 

• Mau chot cua da dang hoa dau tu la phai tim ra nhung loai tai 
san khong tuong quan voi nhau. Mot phuong phap tiep can 
don gian bang suy luan hop ly thong thuong cung co hieu qua 
tuong duong mot phuong phap tiep can ctinh luong phuc tap 
- von doi hoi phai tinh toan cac he so tuong quan. Khi bo sung 
co phieu vio danh muc diu tu cua minh, ban hiy trinh cic co 
phieu co the bi inh huong boi nhung rui ro giong nhau. Mot 
danh muc diu tu duoc ciu true hop ly chi cin mot vii loai co 
phieu li co the giim rui ro Ion so voi mot danh muc diu tu 
duoc ciu true kern vi co rit nhieu mi co phieu. Buffett cho 
ring mot danh muc gom khoing 6 mi co phieu du duoc xem 
li da dang hoa. 

• Hau het cac nha dau tu tich cue danh rat nhieu thoi gian de co 
gang lua chon duoc co phieu thanh cong. Tuy nhien, nhieu 
bang chiing cho thay ho nen quan tarn hon doi voi van de phan 
bo tai san thay vi lua chon co phieu. Tuy nhien, cac nha dau tu 
dai han nhu Buffett nhan thay rang duy tri mot ty le phan bo 
tai san hop ly khong nhat ctinh la mot viec qua kho. Hiy dinh 
du thoi gian de suy nghi ve ty le tien nen phin bo vio co phieu 
vi nhung lop tii sin khic cung nhu khi ban dinh thoi gian de 



60 - Even Buffeit Isn't Perfect 

suy nghl nen mua nhung co phieu cu the nao. Nhung neu ban 
thuc sir la mot nha diu tu dai nan, hay dam bio rang danh muc 
diu tu cua ban co nhung "lieu luong" co phieu khac nhau tot 
nhat. 



© 



MOT BUFFETT BI 
DINH GlA THAP 



Du hai nguoi, toi muon noi la ca Charlie Munger 

va toi, ciing xem xet nhung dukien gidng nhau, nhung 

hau nhuchung toi khong the tranh khoi viec xac dinh 

gia tri noi tai khac nhau. 

- Warren Buffett, 2005 



%> 



Jii cac phong vien CNBC phong van mot nha quan ly tien 
mat (money manager), hau nhu luc nao ho cung goi anh ta hoac co 
ta la mot nha quan ly gia tri (value manager) hoac nha quan ly tang 
trudng (growth manager). Ho tao ra an tuqng rang gia tri va tang 
trudng la nhung triet ly clau tu hoan toan cloi lap nhau. Dii quan ly 
nhiing tai khoan hoac quy tuong ho khac nhau, cac nha quan ly tien 
mat hau nhu luc nao cung ctuqc phan loai thuoc nhom nay hoac 
nhom kia. Thuc te, toan bo cac quy tuong ho cung ctuqc phan loai 
theo each tren. Ban cao bach (prospectus) cua mot quy tuong ho se 
cho ban biet lieu ho co phai la mot quy gia tri noi ctia voi mvic von hoa 
thi trudng Ion, hay mot quy tang trudng quoc te co mvic von hoa nho, 
hoac quy toan cau ket hop giQa gia tri va tang trudng vol mvic von 
hoa trung binh, hay bat ky mot kha nang ket hop nao khac. 



62 - Even Buffeit Isn't Perfect 



BUFFETT THICH CO PHIEU GIA TRI, NHUNG 
ONG CUNG MUA CO PHIEU TANG TRUONG 

Ngudi ta tin rang Warren Buffett la mot nha dau tu gia tri. Tuy 
nhien, ong co thuc su nhu vay hay khong con tuy thuoc vao each 
ctinh nghia gia tri cua ban tren thuc te. Buffett co mot lich svr mua lai 
cac cong ty co ve vo cimg re sau mot thoi gian nhin lai. Doi khi, ong 
theo ctuoi nhQng cong ty lien tuc rdt gia kha manh qua mot thdi gian 
dai. Chien luoc ctau tu cua ong co ve nhat quan voi khuynh hudng gia 
tri. Tuy nhien, nhieu co phieu ma Buffett eta mua trong nhieu nam 
thuc su eta the hien su tang trudng manh me. 

Su mo ho xuat hien vi cac thuat ngu 1 gia tri va tang trudng khong 
phai luc nao cung duqc dmh nghia ro rang. Phuong phap luan truyen 
thong thudng tap trung vao cac chi so gia. Cac chi so pho bien nhat 
la chi so P/E (Price to Earning - he so gia tren thu nhap), P/CF (Price 
to Cash Flow - he so gia tren dong tien), P/B (Price to Book - he so 
gia tren gia tri so sach), P/S (Price to Sales - he so gia tren doanh thu). 
NhQng co phieu co cac chi so gia thap duqc goi la co phieu gia tri. 
Nhurig co phieu co chi so gia cao duqc goi la co phieu tang trudng. 

HAY TIM CONG TY WASHINGTON POST BANG GOOGLE 

De hieu each nghi cua Buffett, chung ta hay xem xet ky hai ma 
co phieu kha pho bien. Google da trd thanh mot trong nhung co 
phieu nong nhat tren thi trudng ngay sau khi no len san chving khoan 
vao thang 8 nam 2004 voi gia chao ban 85 USD mot co phieu. Co 
phieu nay tang vot 1 8% va dong cua d mvic tren 1 00 USD ngay trong 
ngay giao dich dau tien. Ba nam sau khi duqc niem yet, co phieu 



Mot Buffetf Bi Dinh GiAThap - 63 

Google eta tang gia hon 6 Ian. Ban se phai ctao tung tat ca cac thi 
trudng mdi co the tim duqc mot vai co phieu khac co toe do tang 
trudng clang ne nhu vay chi trong mot khoang thdi gian ngan. Nhung, 
Warren Buffett chua bao gid sd hiru Google, du chi mot co phieu! 

Tuy nhien, gitta nhung nam 1970, Buffett da mua co phieu 
cong ty Washington Post thong qua Berkshire Hathaway. Cung 
giong nhu Google, Washington Post la mot cong ty co hieu qua kinh 
doanh xuat sac. Thuc te day la mot trong nhimg hang muc dau tu tot 
nhat ma Buffett ttog thuc hien - it nhat dua tren co sd ty suat thu 
nhap. Khoan dau tu ban dau cua Berkshire vao Washington Post tri 
gia khoang 1 1 trieu USD, den cuoi nam 2006 con so nay da trd thanh 
1,3 ty USD. Conghiala, ty suat thu nhap len den 11.609%, chuake 
den co tvic! 

Trong Hinh 2.1 va 2.2, neu ban dat bieu do bien dong gia co 
phieu cua Google va Washington Post canh nhau, ban se thay rang 
chung trong kha giong nhau, ngoai tril mot diem khac biet ldn giQa 
hai ma co phieu nay. Ban hay nhin vao true ngang. Muc tang trudng 
cua Google duqc tao ra trong mot khoang thoi gian ngan hon nhieu, 
con Washington Post phai mat mot thap ky de hinh thanh duqc bieu 
do gia ma Google co the tao ra trong chi ba nam. Bieu do cua 
Washington Post cung cho thay rang co phieu nay khong tot lam 
trong thdi gian gan day. Thuc ra, neu nhin ky, ban se thay rang gia 
co phieu Washington Post bat dau yeu di trong khoang thdi gian 
Google duqc niem yet. Day khong chi la mot su trung hop. 




M I I I I I I I I I I I I I I I 
2004 ! 2005 



i i i i i i i i i i i 
2006 



i i i i i i i i i 
2007 



Hinh 2.1: Bieu do gia co phieu cua Google (nguon: Telemet America) 




lllllllllllllllll 
1 1 997 ' 1 998 ' 1 999 ' 2000 ' 2001 ' 2002 ' 2003 2004 2005 ' 2006 ' 2007 ' 

Hinh 2.2: Bieu do gia co phieu ciia Washington Post (nguon: Telemet America) 



Mot Buffeit B| Dinh GiaThap - 65 

Mot so nha ctau tu co the khong dong tinh vol su danh gia nay, 
nhung xet rong ra thi Google va Washington Post hoat dong trong 
cung linh vUc kinh doanh. Suy cho cung thi ca hai deu kiem tien til 
viec ban quang cao. Tuy nhien, co mot so diem khac biet then chot 
gitta hai cong ty nay. 

Cong ty Washington Post la mot cong ty truyen thong truyen 
thong. No xuat ban bao - noi tieng nhat la td Washington Post, tct 
bao tren do Buffett thudng the hien nhung y kien cua minh ve cac 
van de then chot trong it nhat la bon dip quan trong. No cung xuat 
ban tap chi Newsweek va sd hQu sau dai truyen hinh. Cong ty con 
Cable One cua no cung cap nhurig dich vu cap co ban va truyen hinh 
ky thuat so cho gan mot trieu thue bao. Cong ty nay tham chi con da 
dang hoa hoat dong kinh doanh sang linh vuc giao due bang each 
mua lai Kaplan, mot cong ty chuyen bien soan tai lieu luyen thi dai 
hoc va nhiing ky thi cap bang chuyen nghiep khac. 

Con Google la mot cong ty hoat dong true tuyeh. Day la mot 
cong ty mdi rat ky la, hoat dong dua tren cong nghe ma nhting ngudi 
sang lap no da tao ra de ho trq ngudi su dung tim kiem du loai thong 
tin tren Internet. Cong nghe cua Google the hien nhtrng ket qua cua 
viec tim kiem tren mang chi trong thdi gian chua den 1 giay. Google 
khong phai la cong cu tim kiem duy nhat tren the gioi mang. No co 
mot so doi thu canh tranh cung noi tieng khong kem, trong do co 
Microsoft va Yahoo! . Nhung Google nhanh chong trd thanh bo may 
tim kiem chu dao voi thi phan ldn nhat cho den nay. Google con 
phan nhanh xam nhap vao hoat dong phim anh tren mang. No bat 
dau tao ra cong nghe phim anh cua rieng minh, cho phep ngudi dung 
dang tai va chia se phim cua ho. Sau do, Google mua lai cong ty 
You Tube vol gia 1,65 ty USD. Du You Tube khong co doanh thu, 



66 - Even Buffeit Isn't Perfect 



nhung cho den nay no van la cong ty dan dau ve khong gian phim 
anh tren mang. So v6i cac cong ty truyen thong truyen thong nhu 
Washington Post, Google duoc xem nhu dang hoat dong trong mot 
linh vUc kinh doanh mol me va thu vi. Cac nha phan tich mang 
Internet cung nhu cac chuyen gia cong nghe deu tuyen bo rang 
Google da lam mot cuoc each mang doi vdi each thUc tiep can thong 
tin cua con ngudi. 

Ro rang, Google va Washington Post co nhieu diem tuong 
dong cung nhu mot so khac biet. Nhu da neu 6 phan trucfc, mot diem 
khac biet then chot nUa la Washington Post la mot khoan dau tu tru 
cot trong danh muc cua Berkshire, con Google la mot co phieu ma 
Berkshire chua bao gid nam giU. Hon nUa, nhieu kha nang la khi con 
nam duoi su lanh dao cua Buffett, Berkshire se khong bao gid sd hUu 
Google. Tai sao khong? Moi ban nhin vao Bang 2.1 de nhin thay 
mot so he so gia cua hai cong ty nay 

Bang 2.1: He so gia ciia Washington Post va Google 
(Thang 9/2007) 



He so gia 


Washington Post 


Google 


P/E 


25,4 


48,2 


P/CF 


13,2 


40,4 


P/B 


2,3 


9,0 


P/S 


1,9 


13,1 



Co phieu Google duoc giao dich vol gia 570 USD khi nhUng so 
lieu nay duoc bien soan. Con Washington Post dang ban 800 USD 
mot co phieu. Dua vao gia co phieu, Washington Post dudng nhu 
dat hon Google, nhung Buffett se lap tUc nhac nhd chUng ta rang 



Mot Buffetf Bi Dinh GiaThap - 67 

neu chi xet rieng gia thi khong the xac dinh duqc co phieu nay dat 
hay re hon co phieu khac. Mac du co phieu cua Washington Post co 
thi gia cao hon, nhung thuc ra no la co phieu re hon nhieu, bdi nhu 
trong Bang 2 . 1 , cac he so gia cua no deu nhd hon nhieu so v6i cac he 
so cua Google. 

Cac he so gia la nhttng thuot do het sue quan trong trong phan 
tich tai chinh bdi chung dat gia cua cac co phieu khac nhau tren cung 
mot thudc do. Cac he so cho chung ta biet nha dau tu san sang tra 
bao nhieu cho mot loai co phieu. Nhu Bang 2.1 , cac nha dau tu san 
sang tra gia cao hon cho Google so vol Washington Post. Thuc ra 
ho san sang tra cao hon 48,2 Ian thu nhap de mua co phieu Google, 
nhung chi tra cao hon 25,4 Ian doi vol Washington Post. Ho san sang 
tra cao hon 13,1 Ian doanh thu cho Google, nhung chi tra 1,9 Ian cho 
Washington Post. La mot nha thu mua sac sao, Buffett muon tra 
cang it tien cang tot cho bat cu co hoi dau tu nao. Nhung co phieu co 
he so gia thap thudng de dang kich thich su quan tarn cua ong. 

Tai sao cac nha dau tu lai muon tra tien nhieu nhu the cho mot 
co phieu cua Google hon mot co phieu cua Washington Post? Buffett 
se noi rang cau tra loi lien quan den su tang trudng. Chinh xac hon, 
no hen quan den su tang trudng duqc ky vong. Vao thdi diem nhQng 
so lieu nay duqc bien soan, ca hai cong ty deu duqc ky vong tang 
trudng doanh thu va thu nhap. Nhung Google duqc ky vong tang 
trudng vol toe do nhanh hon. Thuc ra, cac nha phan tich du bao thu 
nhap cua Google co the tang trudng hon 30% mot nam trong 5 nam 
t6i, trong khi toe do tang trudng thu nhap ky vong trong 5 nam toi 
cua Washington Post chi la 8%. 

Nha dau tu san sang tra nhieu tien cho co phieu Google hon la 



68 - Even Buffeit Isn't Perfect 

do ho san sang tra them tien cho stf tang trudng ky vong. Dieu nay 
khong co gi sai. Doi khi chinh Buffett ctfng the hien stf san sang tra 
them tien de mua lay sit tang trtfdng. Ong co the thich mua nhtfng 
co phieu co he so gia thap, nhtfng ong cung xem xet mua nhtfng co 
phieu co he so gia cao ne'u ong tin rang toe do tang trudng tUOng lai 
se btf dap cho mtfc gia cao phai tra them. Xet cho cung thi mot cong 
ty co toe do tang trudng ky vong cao se co tri gia cao hon mot cong 
ty tUOng ttf nhtfng co ky vong tang trudng thap hoac khong tang 
trudng. Tat nhien, nha dau tu co the tranh cai mot cong ty tang 
trudng nhanh co gia tri tang them bao nhieu, nhung chac chan no 
co gia tri cao hon mot cong ty co toe do tang trtfdng thap. 

Ne'u ban van chua tha'y ro dieu nay, hay xem xet vi du cu the 
tie'p theo day. Hai cd phieu AvaB deu co thu nhap 2 USD mot cd 
phieu. Cd phieu A la cua mot doanh nghiep tang trudng cham, 
khong co gi thtf vi. Thu nhap cua no duoc ky vong tang 5% mot nam. 
Vi the, trong 5 nam, thu nhap cua cd phieu A se la 2,55 USD mot cd 
phieu. Nhung thu nhap cua cd phieu B duoc ky vong tang 20% mot 
nam. Trong 5 nam, thu nhap cua cd phieu B la gan 5 USD mot cd 
phieu. Ne'u hai ma cd phieu nay co stf rui ro ngang nhau va ban co 
the mua lai trong ngay vol gia giong nhau, ban se mua cd phieu nao? 

Ro rang, ban se mua cd phieu B. Cd phieu B co gia tri hon cd 
phieu A vi no co tdc do tang trudng ky vong cao hon. Bay gid, chtfng 
ta hay dao sau van de them mot chut. Ban co san sang mua cd phieu 
B ne'u no duoc ban voi gia cao hon cd phieu A? Luc nay, cau tra ldi 
cua ban phu thuoc vao mtfc gia cao hon la bao nhieu? Ne'u no chi cao 
hon mot chut thi ban van thich cd phieu B hon. Nhung neu no cao 
hon nhieu thi co le cd phieu A la mot khoan dau tu hay hon. 



Mot Buitett Bl DlNH GiAThap - 69 



Van de nhu Buffett nhin thay la nhung ky vong danh cho 
nhung cong ty co toe do tang trtfo'ng cao thudng lot ra khoi tarn kiem 
soat rat xa. Gia co phieu cua chung doi khi co the trd nen qua ctat cle 
bu clap cho nhung lo'i ich ma chung co the mang lai. Buffett biet rang 
cac nha dau tu co khuynh huorig ngoai suy nhtrng su kien dien ra 
gan day cho tuong lai. Khi moi viec dien tie'n tot dep, ho muon tin 
rang quang thoi gian tot se tiep tuc lau dai. Ket qua la hq thudng 
phai tra qua nhieu tien cho co phieu muon mua. 

Tuong tu, khi moi viec dien ra toi te, nhieu nha dau tu doi khi 
tit bo hy vong. Ho khong the tudng tuqng rang su viec co the dien 
tien tot dep ho'n. Buffett rat thich tinh huong nay. Ong nhan ra rang 
khi dieu nay xay ra, gia co phieu co the sut giam manh so v6i mu:c 
hop ly, nhung day chinh la dieu lam cho co phieu do trd thanh mot 
mon hoi. Mot so khoan dau tu thanh cong nhat cua Berkshire duqc 
thuc hien khi cac nha dau tu khac da tu" bo moi hy vong. Tham chi 
Buffett con noi rang cac nha dau tu dai han khong nen co vu cho gia 
co phieu tang len. Thay vao do, ho nen mong chung giam xuong de 
ho co the mua nhieu co phieu hon 6 nhung miic gia thap hon. Buffett 
noi rang thdi diem duy nhat ma ban muon co phieu tang gia la khi 
ban san sang ban chung di. 

HAI MUOI BON GIO VA HAI NHAN CAU 

Khi chuong nay dang duqc viet ra thi hoat dong kinh doanh 
dang bung no 6 Google. Doanh thu cua ho vpt len den 1 0, 6 ty USD 
trong nam 2006, nghia la tang 73% so vol 2005. Day la toe do tang 
trudng ma nhieu nha dau tu san sang tra nhieu tien de sd hull co 
phieu cua Google. Tuy nhien, Buffett biet rang khong co cong ty co 



70 - Even Buffeit Isn't Perfect 

mUc von hda ldn nao, ke ca Google, cd kha nang lien tuc tang trudng 
vdi toe do ky dieu nhu the mai mai. Thuc ra, tuy rat an tUOng, nhung 
mflc tang trudng cua Google cung dang cham lai. Mvic tang trudng 
doanh thu nam 2005 la 93%, nam 2004 la 118%. Khong ai co the biet 
chinh xac khi nao no se xay ra, hoac 6 mvic do bao nhieu, nhung ban 
co the danh cUOc rang moi svi tang trudng se cham lai cho den khi no 
dat mot ngud'ng on dinh nao do. Xet cho cUng, neu no khong cham 
lai thi Google se sd hUu moi tai san tren the gi6i nay! 

Ve phan Washington Post, doanh thu cua ho chi dat 3,8 ty 
USD nam 2006, tang 10% so vol nam trudt. Toe do tang trudng ky 
vong cvia ho thap hon nhieu so voi Google, nhung do la toe do co the 
duy tri trong thuc te qua nhieu nam. So vol Google, ky vong danh 
cho Washington Post 6 mUc hop ly. ChUng khong vuot khoi tarn 
kiem soat. Thuc ra, nhUng ky vong hop ly va toe do tang trudng thuc 
te nhu vay la mot phan cvia co hoi dau tu givip cho Washinton Post 
thu hut duoc su chu y cvia Buffett. Di nhien, dieu nay khong nhat 
thiet cd nghia rang Buffett san sang mua them co phieu cvia cong ty 
6 mUc gia hien tai. Trai lai, cd le dng khong san sang mua them. Suy 
cho cUng thi cdng ty nay, va toan bo nganh bao chi, dang gap phai 
mot so van de thuc su khd khan. Hon nUa, Buffett cd thdi quen chi 
mua co phieu khi chUng that re, chU khong phai khi chUng duoc dinh 
gia vUa phai. Tuy nhien, d mUc dinh gia hien tai, rd rang Buffett cam 
thay thoai mai hon nhieu khi sd hUu Washington Post thay vi mua 
Google. 

Khong the nghi ngd rang Google la mot cdng ty vi dai vdi tUOng 
lai cue ky hUa hen. No da thuc su lam chao dao nganh truyen thong 
va dang gia tang ap luc cho cac cdng ty truyen thong nhu 



Mot Buffetf Bi Dinh GiA Thap - 7 1 

Washington Post. Ca luqng luu hanh hang ngay va Chu Nhat cua 
Washington Post da bi sut giam gan 20% trong 10 nam qua. Chinh 
Buffett cla phat bieu trong mot cuoc phong van cua CNBC thang 1 2 
nam 2006 rang nganh bao chi clang d ben kia sudn doc, chu ye'u la do 
sue anh huo'ng cua mang Internet. Buffett da chi ra rang doc gia chi 
co 24 gid mot ngay va hai mat ma thoi. 

Mac du su cam ghet cong nghe cua Buffett duqc truyen ba rong 
rai nhung ong han phai thtta nhan rang Google la mot cong ty vi dai. 
Nhung cong ty vi dai khong phai luc nao cung tao ra co phieu vi dai. 
Cac nha dau tu thanh cong thila nhan su khac biet nay. Neu ban dau 
tu dai han, ban luon co ket qua tot dep hon khi mua co phieu cua 
nhung cong ty vi dai. Nhung ban luon co the phai nhan lay nhurig 
khoan thu nhap net svic tarn thudng, hoac tham chi thua 16, neu ban 
tra qua nhieu tien. Buffett la bac thay trong viec mua lai nhung cong 
ty vi dai voi mvic gia tot nhat. Co le mot ngay nao do, ong se xem xet 
mua mot so co phieu cua Google. Nhung ban dilng nin thd chd dqi. 
Google truo'c het phai re di rat nhieu trudc khi no trd thanh muc tieu 
tren man hinh quan sat cua Buffett. 

Cung nhu viec co phieu co the duqc dinh gia cao khi moi viec 
tien trien tot dep, Buffett biet khi nao su viec dang xau di doi v6i mot 
cong ty ma nhieu nha dau tu nhanh chong tu" bo hy vong. Vi du, 
ngudi ta thudng thay gia cua mot co phieu nao do sut giam manh chi 
vi thu nhap trong mot quy giam vai xu so v6i U6c tinh duqc cong bo. 
Neu khong ap dung phep tu duy logic hieu qua, nhieu nha dau tu chi 
gia dinh rang thdi gian xau se keo dai mai mai. Ho thudng phan ilng 
bong bot bang each ban thao co phieu. NhQng ngudi giao dich 
chuyen nghiep biet rang loai phan ving nhu the nay rat de xay ra. Do 



71 - Even Buffeit Isn't Perfect 



la ly do tai sao ho cung nhanh chong ban thao cd phieu. Tham chi ho 
con tien xa hon nua bang each ban khong cd phieu. Tat ca nhttng ap 
luc ban nay co the lam cho gia co phieu rot the tham. 

Buffett nhan thay rang kieu phan ving tren ddi khi trd nen qua 
imic mot each hai hudc. Tuy nhien, do la co hoi de ban co the mua 
nhung co phieu vi dai, va nhung khoan lqi nhuan khong 16 se vao tay 
nhiing nha dau tu kien nhan. Tat nhien, ban than su lao doc cua gia 
co phieu khong du de ly giai cho hanh dong mua vao co phieu do. 
Nhieu cong ty da pha san ngay sau khi gia co phieu sup do. Buffett se 
khong bao gid mu quang mua mot co phieu nao do chi vi no bat ngd 
duqc ban vdi gia re hon nhieu. Nhung gia su hoat dong kinh doanh 
van on dmh thi van de gia ca sut giam can duqc dieu tra sau hon. 

Chi vai nam ngan ngui sau khi Google niem yet, cac nha dau tu 
phai dua ra gia chao mua co phieu kha cao nen tong gia tri von hoa 
thi trudng cua Google vot len den 1 70 ty USD. Con so nay lam cho 
Washington Post vol gia tri von hoa thi trudng 7,6 ty USD trd thanh 
mot chu be ti hon. Tren thuc te, Google nhanh chong trd thanh mot 
trong nhimg cong ty dai chung ldn nhat duqc giao dich cong khai d 
My. Gia tri von hda thi trudng cua no bat ngd vuqt qua nhieu "dai 
gia" cd tieng nhu Intel, Coca-Cola, Goldman Sachs va Merck. 
Google tham chi con tranh dua vdi chinh Berkshire Hathaway. Vdi 
gia tri von hda thi trudng khoang 181 ty USD, Berkshire van con la 
mot trong so cac cong ty dai chung cd quy mo von ldn hon Google. 

Tuy nhien, chung ta cd the hoan toan sai lam khi so sanh 
Google va Berkshire chi bang gia tri von hda thi trudng. Xet cho 
cung, gia tri von hda thi trudng chi bang gia cd phieu nhan vdi so 
luqng cd phieu dang luu hanh. Nhu chung ta da biet tu" phan trudc 



Mot Buffetf Bi Dinh GiAThap - 73 

khi so sanh viec dinh gia Google va Washington Post, gia khdng co 
y nghia gi nhieu trir phi chung duqc quy ve mot thudc do chung. De 
co the so sanh Google vdi Berkshire, chung ta can chuyen ctoi gia co 
phieu cua ca hai cong ty theo mot each nao do co y nghia. 

Nhu da neu 6' dau chuong, mot each phu hop de so sanh hai co 
phieu nay la xem xet gia tri thi trudng cua chung trong moi tUOng 
quan vdi gia tri so sach. Gia tri so sach la mot con so ke' toan. Ndi mot 
each don gian, do la su khac biet giua tai san huu hinh rong va no. 
No cung cho chung ta biet cac co dong da dau tu true tiep vao cong 
ty vdi so tien bao nhieu cong vdi so tien ma cong ty da giQ lai qua cac 
nam. Tren ly thuyet, gia tri so sach la khoan tien con lai neu cong ty 
ban di tat ca tai san cua minh vol mvic ma chung duqc dinh gia trong 
bang can doi ke toan, va thanh toan tat ca cac khoan no cua minh. 

Buffett da co mot cong trinh vi dai khi phat trien gia tri so sach 
cua Berkshire. Vao cuoi nam 2006, no dving d muc 108 ty USD. So 
sanh vol con so nay thi gia tri so sach cua Google qua la tarn thudng 
khi chi nam 6 mvic 1 7 ty USD. Sii dung nhiing so lieu gan day hon, 
gia tri von hoa thi trudng cua Berkshire chi lcfti hon gia tri so sach 
cua no khoang 1,6 Ian. Trong khi do, gia tri von hoa thi trudng cua 
Google lcfn hon gia tri so sach cua no toi 9 Ian. Xem xet cac cong ty 
tir diem chung nhu vay, ban co the thay ro rang co phieu cua Google 
dat hon nhieu so vdi Berkshire, du moi co phieu hang A cua 
Berkshire dang duqc ban vdi gia 117.000 USD moi cd phieu. Nhieu 
nha dau tu se nhan thay dieu nay cd gi do khdng binh thudng. Suy 
cho cung thi Berkshire cd nhting nha quan ly khdn ngoan va kinh 
nghiem la Warren Buffett va Charlie Munger dan dat. Nhung cac 
nha dau tu rd rang ludn san sang tra nhieu tien hon cho Google, mot 



74 - Even Buffeit Isn't Perfect 



cong ty duqc thanh lap bdi hai chuyen vien cong nghe bo hoc chi vai 
nam trucfc do. Tai sao? Don gian vi cac nha dau tu tin Google co the 
phat trien hoat dong kinh doanh cua minh vol toe do nhanh hon 
Berkshire. 

So v6i Google, ca Berkshire Ian Washington Post deu to ra la 
nhung co phieu duqc dinh gia hoi. Nhu da noi, Berkshire so' huu co 
phieu Washington Post trong hon 30 nam nhung khong sd hiiu mot 
co phieu nao cua Google. Buffett co the khong san sang mua them co 
phieu cua Washington Post vol mile gia gan day, nhung ban co the 
doan chac ong cung se khong nhay vao Google. Buffett biet rang don 
gian chi vi su ky vong danh cho Google la qua Ion. Khi cac nha dau 
tu lao vao mua nhung co phieu nhu Google vi yeu thich cong nghe 
hoac cam thay phan khich v6i nhting ket qua tai chinh duqc bao cao 
gan day thi gia co phieu co the tang vot. Trai lai, khi cac nha dau tu 
ne tranh mot co phieu nao do vi ho nghi rang linh vUc kinh doanh do 
khong thu vi, hoac do cong ty khong dat duqc muc thu nhap ky 
vong, Buffett se bat dau quan tarn den no. Tren thuc te, co nhieu 
cong ty trong danh muc dau tu cua Berkshire truo'c day turig lam vao 
kho khan va khong duqc ua chuong, khi Buffett Ian dau tien mua 
chung. Thanh cong thuc su cua Buffett bat nguon tit viec mua lai 
nhung cong ty khi nhung ngudi khac nghi rang chung chang co tiem 
nang tang trudng gi ca. 

TAY THIEN XA VA BAC TRUONG BOI 

NhQng hinh mau rap khuon thudng khien ngudi ta lam Ian, 
nhung that thu vi khi xem xet each thuc giol truyen thong phac hoa 
chan dung cac nha dau tu gia tri va cac nha dau tu tang trudng. Nha 



Mot Buffeit B| Dinh GiaThap - 75 

dau tu tang trudng thudng duqc xem rat hung hang. Ho duqc vi nhu 
nhiing tay sung thien xa vung Vien Tay Hoa Ky ngay xua - bach 
phat bach trung. Ho mua va ban co phieu rat nhanh ma khong suy 
nghi gi nhieu ve hanh ddng cua minh. Tat nhien khong phai luc nao 
cung vay, nhung do la hinh mau kha pho bien. 

Ngudi ta tin rang Warren Buffett la mot nha clau tu gia tri, va 
cac nha clau tu gia tri thudng cluoc phac hoa nhu nhQng ngudi tai 
gioi va hieu biet. NgUdi ta vi ho nhu nhiing vi truo'ng boi thong thai 
cua cac bo toe thoi xua. Ho khong voi va clanh gia su viec. Ho khong 
clua ra nhiing quyet clinh hap tap, cau tha. Thay vao clo, ho cluoc ca 
ngoi ve su kien nhan khac thudng cua minh. Ho danh rat nhieu thdi 
gian de nghien cuu mot cong ty truo'c khi dat lenh mua - ngay ca khi 
dieu do lam ho mat di co hoi mua gia thap nha't. Suy cho ciing, cac 
nha dau tu gia tri mua vi muc dich dau tu dai han, va ho hoan toan 
khong voi va chia tay vol tien mat cua minh. 

Ne'u xem cac nha dau tu nhu nhiing ngudi lai xe tren dudng cao 
toe. Khi cd su tac nghen giao thong nang, cac "tai xe tang trudng" rat 
de cau gat. Ho lo lang, chvfi rua. Huyet ap ho tang len. Ho khong the 
ngoi yen ma chang lam gi ca. Ho ludn bi thdi thuc phai hanh ddng. 
Khong may la ddi khi ho lai cd nhiing hanh ddng dai dot. Vi du, ho 
cd the bat ngd ddi Ian xe. Ho cd the lach ra lach vao ddng xe von da 
qua ddng due. Thudng thi ho khong nhan thay rang ho dang lam 
tang nguy CO gay tai nan nghiem trong. Cudi ciing, hanh ddng cua 
ho anh hudng xau den chat luqng chiec xe va lam cho ban than ho, 
hanh khach tren xe va nhiing tai xe khac cang thang theo. 

Trong tinh hudng tUOng tu, cac "tai xe gia tri" biet rang minh 
va nhieu ngudi khac dang gap khd khan, nhung ho phan ving rat khac 



76 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

biet. Trudc he't, ho gitf binh tinh. Ho du thong minh cte biet rang ttfc 
tdi ctfng chang mang lai lqi ich gi. Ho biet viec ddi Ian xe ctfng khong 
giai quyet duqc gi. Nhung dieu do khong cd nghia la ho khong san 
sang xem xet cac giai phap thay the. Thtfc ra, ho se cam thay rat hanh 
phuc neu tim duqc mot con dudng khac tot hon cte di clen ctich. Co 
le ho co san ban do, hoac tot hon nQa la he thong dan dtfdng GPS co 
the huo'ng dan ho sang mot lo trinh khac bang mot con dudng it 
ngudi di. Trong khi nhieu nguoi co lao ve mot hucfng thi ho co the 
thoat ra bang loi gan nhat d mot hudng khac. Ket qua la co the ho 
phai chay xa them vai dam, nhtfng ho den dich vdi khoang thdi gian 
hop ly va hau nhtf khong cang thang gi. Neu Buffett bi ket trong 
luong giao thong, nhieu kha nang ong se la mot tai xe "gia tri". 

Thtfc ra, do khuynh huo'ng di nguqc dam dong, cac nha dau tu 
gia tri thudng dtfqc goi la "nhtfng ke doi nghich". Ho thtfdng mua 
nhtfng co phieu ma cac nha dau tu khac chi muon ban nhanh, va ban 
di nhtfng co phieu ma ngudi khac chi muon mua them. Mac du 
Buffett khong thich ban, nhung ong cung khong duoi theo nhtfng 
co phieu ma moi ngudi khac dang theo duoi. Ong tin rang co phieu 
cang it thu hut stf chtf y thi no cang duqc dinh gia hop ly. Buffett 
thich chon con dudng it ngudi di. 

buffett thich nhat la nhung co phieu 
bidinhgiAthap 

Warren Buffett la mot trong nhtfng ngtfdi giau nhat the gioi. 
Nhung ong noi danh la mot ngudi thich gia re. Co Ian ong duqc hoi 
ly do tai sao ong lai mac mot bo vest re tien nhu vay. Ong tra ldi vdi 
stf hai htfdc thudng le cua minh, rang bd vest cua dng khong he re 
tien mac du chtfng trong cd ve re tien khi duqc khoac len ngudi dng. 



Mot Buffetf Bi Dinh Gia Thap - 77 

Mac du 6ng co du tien de mua bat cvi thvi gi 6ng muon, nhung 
Buffett thich song mot cuoc song gian di. Ong lai mot chiec xe khiem 
ton va song trong can nha nho binh di ma ong da mua til vai chuc 
nam trudc. Nhung "danh hieu" nguoi thich gia re la khong xving 
dang vol ong. Buffett thich gia tri, tuyet nhien ong khong thich gia 
re. La mot ngudi tieu dung thong minh va mot nha dau tu khon 
ngoan, ong biet rang luon co su khac biet Ion giua gia ca va gia tri. 
Mot thu gi do dat tien khong co nghia rang no se mang lai gia tri tot. 
Trai lai, gia tri doi khi co the tim thay trong mot vat co ve re tien. 
Khi sam xe hoi rieng, Buffett tim kiem gia tri, tUOng tu, ong cung 
tim kiem gia tri khi mua co phieu bang tien cua Berkshire. 

Tat nhien, dieu nay co rat nhieu y nghia, nhung khong phai ai 
cung hanh xii theo each nay. NhQng ngudi cu xii theo each nay 
thudng rat kho bi loi dung. Ho thudng tim thay nhiing mon rat hdi. 
Khi ban di sam mot bo quan ao moi, co phai ban thich tra cang it 
tien cang tot khong? Neu ban biet mot cvia hieu dang ban bo do 
tuong tu vdi gia thap hon nhiing cua hieu khac 100 USD, lieu ban co 
san sang di them mot quang dudng de tiet kiem duqc mot it tien 
khong? Dieu nay cung dung voi co phieu. Se luon la dieu tot nhat 
khi phai tra cang it tien cang tot khi mua bat cvi tai san gi. Cung nhu 
Buffett khong mua nhung bo do re tien, ong se khong mua mot co 
phieu chi bdi vi no co gia thap. Ong hieu rang doi khi tra them tien 
de mua duqc mot co phieu co tnen vong tot hon se co nhieu y nghia 
hon, tham chi neu khoan tien tra them do lam cho co phieu co ve dat 
hon. Dieu quan trqng la Buffett thich co phieu gia tri hon co phieu 
tang truo'ng, nhung dieu ma ong thuc su tim kiem la nhiing co phieu 
bi dinh gia thap. 



78 - Even Buffeit Isn't Perfect 

Dieu nay trong nhu mot su khac biet kha tinh te va khong may 
quan trong, nhung no la diem ma'u chot de hieu cttfOc triet ly dau til 
cua Buffett. Durig bao gid nham Ian gida mot cd phieu gia tri va mot 
co phieu bi dinh gia tha'p. Nhu da giai thich 6' dau chuong, co phieu 
gid tri thudng duqc dinh nghia la co phieu co cac he so gia tha'p. Trai 
lai, mot co phieu bi dinh gid thdp la co phieu ctuqc ban vdi gia tha'p 
hon gia tri thuc cua no. Mot co phieu gia tri co the bi clmh gia tha'p, 
nhung ctoi khi no cung cluoc ctinh gia qua cao. Tuong tu, mot co phieu 
tang trudng cung co the ctuqc ctinh gia qua tha'p hoac qua cao. Can luu 
y rang mot co phieu roi vao loai nao, gia tri hay tang trudng, khong 
quan trong. Dieu thuc su quan trong la co phieu cto ctang ctuqc ban vdi 
gia cao hon hay tha'p hon so v6i gia tri thuc cua no. Dieu nay xay ra 
vi thi trudng khong phai luc nao cung ctinh gia ctung moi co phieu. 

Nhu eta tha'y d Chuong 1 , khi noi ve eta dang hoa, Buffett hoan 
toan khong dong y vdi ly thuyet tai chinh. Da dang hda khong chi la 
linh vuc duy nha't ma Buffett cd nhQng quan diem khac biet so vdi 
tieu chuan chung. Day la mot linh vuc khac: Cac nha nghien cuu va 
nhieu nha dau tu cd kmh nghiem thich tin rang thi trudng chving 
khoan ludn hieu qua. Tit "hieu qua" mang y nghia he't svic dac biet 
trong the gidi dau tu. 

Thi trudng hieu qua la mot thi trudng trong do gia cd phieu 
phan ving nhanh chdng de phan anh tat ca thong tin. Gidi hoc thuat 
thudng ndi ve ba hinh thuc hieu qua, tuy thudc vao loai thong tin cu 
the nao dang duqc xem xet. Ba hinh thuc nay duqc goi la ye'u, trung 
binh va manh. De khong lam van de trd nen phvic tap qua muc can 
thie't, chung ta chi can hieu rang ne'u thi trudng thuc su hieu qua nhu 
ly thuyet dat ra, thi cac cd phieu deu duqc dinh gia chinh xac - it 



Mot Buffeit B| Dinh GiaThap - 79 

nhat la d mvic trung binh. Ndi each khac, trong mot thi trudng hieu 
qua, nha dau tu co the tu tin rang gia ca thuc te tren thi trudng cua 
co phieu la sU phan anh chinh xac gia tri thuc sU ma co phieu do xving 
clang nhan duqe. Y nghia quan trong cua ly thuyet thi trudng hieu 
qua nay la neu co phieu eta etuqe dinh gia clung thi khdng ai co the 
lien tuc hudng etuqe nhiing mvic lqi nhuan phi thudng bang each co 
gang nhan dien va thu mua nhung co phieu bi clmh gia tha'p. Thuc 
te la, viec nay chi lam lang phi thoi gian. Do cto, nhiing ngudi tin vao 
ly thuyet thi trudng hieu qua thudng khuyen cac nha ctau tu etitng co 
gang ha guc thi trudng. Thay vao ctd, ho bao cac nha ctau tu chi can 
don tien von cua minh vao cac quy dau tu. 

Tuy nhien, Buffett la ngudi chuyen tim kiem nhung cd phieu 
bi dinh gia tha'p. Lich sii dau tu cua dng chving to rang dieu nay hoan 
toan kha thi. Ong da the hien nang luc nay rat thanh cdng va nhat 
quan trong mot thdi gian rat dai. Neu ly thuyet tren la dung thi cd 
le Buffett da khdng the trd nen giau cd nhu ngay nay. Do do, chi can 
dua vao thu nhap tii dau tu cua Buffett, chung ta cd the ket luan theo 
mot trong hai hudng: hoac Buffett la mot trudng hop ngoai le ddi vdi 
nguyen tac dau tu, hoac nguyen tac ay chang cd gia tri gi. 

Khdng con nghi ngd gi nQa, rang Buffett la mot nha dau tu xuat 
chung. Nhung dng khdng phai la ngudi duy nhat cd the dat duqc 
mvic thu nhap vUot trdi so vdi thi trudng mot each nhat quan trong 
nhQng khoang thdi gian rat dai. Chving ta cd the tim thay nhQng nha 
dau tu xuat sac khac, trong do cd Peter Lynch, Bill Miller va Philip 
Fisher, de dat lai van de ve gia tri thuc tien cua ly thuyet thi trudng 
hieu qua. Ban than Buffett cung de cap den Walter Schloss, mot nha 
dau tu thudc trudng phai Benjamin Graham, nhu mot vi du rd rang 



80 - Even Buffeit Isn't Perfect 

ve mot nha dau til xuat sac. Schloss dieu hanh mot quy dau tu vdi 
hieu qua hoat ctong xuat sac, ludn co mite lqi nhuan cao hon cac chi 
so cua thi trudng trong gan 50 nam qua. Buffett ndi rang: "Chac 
chan khong the co chuyen nhiing thanh tich ma Walter dat ctuqc 
trong hon 47 nam qua la do tinh cd! " . Buffett tiep tuc chi trich cdng 
ctong hoc thuat vi sU ung ho ngoan co cua ho danh cho ly thuyet thi 
trudng hieu qua. Su dung mot trong nhiing each so sanh hinh tuqng 
tuyet vdi cua minh, ong noi them: "Binh thudng, vi giao sU tai chinh 
nao dam dat van de xem xet lai ly thuyet thi trudng hieu qua se co 
nhieu CO hoi duqc thang chvic l6n, giong nhu CO hoi danh cho Galileo 
duqc phong lam Giao hoang vay!" . 

VU KHI Bi MAT CUA BUFFETT 

Vi co nhiing bang chving xac nhan rang Buffett va it nhat mot 
so nguoi khac co kha nang thu duqc lqi nhuan cao hon mule trung 
binh cua thi trudng mot each thanh cong va lien tuc bang each mua 
vao nhiing co phie'u bi dinh gia thap, vay co hop ly khong khi gia 
dinh rang tat ca cac nha dau tu khac ciing co the lam duqc dieu 
tuong tu? Dang buon la khong. Ho khong the lam duqc dieu do. 
Xet cho cung, mite lqi nhuan cua toan bo cac nha dau tu tren thi 
trudng la d mifc trung binh. Dieu do cd nghia la mot so nha dau tu 
lam viec hieu qua hon, nhung mot so khac lai kem hon. Day chinh 
xac la ly do tai sao nhieu chuyen gia img hd phuong phap dau tu 
thong qua cac quy dau tu. Mua cd phie'u cua quy dau tu thuc su la 
each duy nhat de ban cd the doan chac rang minh dat duqc mvic thu 
nhap nhu thi trudng. 

Tuy nhien, dieu dang mtmg la ban khong can phai thda hiep de 



Mot Buitett Bl DlNH Gia Thap - 8 1 



co duqc muc thu nhap trung binh. Ban co the cai thien xac suat roi 
vao nhom co nang luc vUOt qua muc thu nhap trung binh cua thi 
trudng. Nhu Buffett, ban co the lam dieu nay bang each chi mua 
nhung co phieu bi dinh gia thap va tranh nhurig co phieu duqc dinh 
gia qua cao. Lam sao ban co the phan biet duqc hai loai co phieu nay? 
Cach duy nhat dung dan ve mat ly thuyet la ban tien hanh phan tich 
chiet khau dong tien (Discounted Cash Flow - DCF) (14) . Day la dieu 
ma Buffett dong y vdi ly thuyet dau tu. Buffett tim ra nhtrng co phieu 
bi dinh gia thap bang each su dung phuong phap chiet khau dong 
tien nay. 

Tuy nhien viec phan tich chiet khau dong tien khong phai de 
thuc hien. May man la neu no qua de thi tat ca moi ngudi deu co the 
lam duqe. Va neu ai cung co the lam duqc thi ban se chang co duqc 
lqi the gi tit viec phan tich nay ntia. Nhiing ngudi san sang tu minh 
ap dung phuong phap nay va hoc each tien hanh phan tich chiet 
khau dong tien mot each dung dan se mang lai cho ban than lqi the 
to Ion. Mai dua ky nang nay doi hoi ban phai nghien cviu va ren luyen 
rat nhieu, bdi day la nen tang cua hoat dong phan tich chung khoan. 
No duqc de cap trong tat ca nhiing quyen sach giao khoa hay ve tai 
chinh 6' cap do dai hoc, va nhung ngudi muon nhan bang chuyen 
vien phan tich tai chinh (CFA - Chartered Financial Analyst) buoc 
phai nam vQng phuong phap nay. No cung la mot trong nhting each 
duqc Buffett ua thich nhat de xac dinh cac co phieu bi dinh gia thap. 

Co le mot so doc gia cam thay ngac nhien khi biet rang Buffett 
dua vao mot phuong phap co ve hoi phuc tap de ho trq cho cac quyet 
dinh dau tu cua minh. Tren het, dieu nay khong nhat quan vdi danh 



(14) Ly thuyet chiet khau dong tien phat bieu rang gia tri cua toan bo dong tien tao ra tai san 
(til nhung thu nhap co dinh cho den cac khoan dau tu doi voi toan bo doanh nghiep) chinh la 
gia trj hien tai cua dong tien dugc mong doi trong tuong lai, dupe chiet khau ve hien tai voi 
mot muc chiet khau hop ly. 



82 - Even Buffeit Isn't Perfect 

tieng cua ong la ua thich nhung dieu don gian va de hieu. Tuy nhien, 
moi ngudi thudng quen rang Buffett co nang luc tri tue dac biet de 
xii ly nhQng van de kho khan nha't. Ong co ky nang gioi nhu bat cvi 
chuyen gia phan tich tai chinh hoc cao hieu rong nao ma ban co the 
tim thay tren Pho Wall. Thuc ra, ong cung ctuoc huo'ng mot nen giao 
due dao tao hang dau ve kinh doanh. Sau khi hoc hai nam 6 Dai hoc 
Pennsylvania, ong da chuyen den hoc va tot nghiep tai Dai hoc 
Nebraska, Lincoln. Sau do, ong lay bang tot nghiep Dai hoc 
Columbia - noi ong duqc huo'ng dan bdi Benjamin Graham, mot 
trong nhiing chuyen gia ve dau tu vi dai nha't cua moi thdi dai. 

Noi dung cu the cua phuo'ng phap phan tich nay nam ngoai 
pham vi trinh bay cua quyen sach. Tuy nhien, thiet nghi chung ta 
cung nen tim hieu qua phuong phap phan tich chie't khau dong tien 
de co the hieu va nam bat each tu duy cua Buffett. De nghien cuu sau 
hon, cac ban co the tim doc mot trong nhtmg quyen giao trinh tai 
chinh xuat sac 6 bac dai hoc: Nen tang Tai chinh: Ca so Ly luan va 
Thuc hanh Qudn tri Tai chinh (an ban Ian 6) cua Arthur J. Keown, 
Hohn D. Martin va John W. Petty (NXB Prentice-Hall, 2007). 

CHIET KHAU DONG TIEN 

Phan tich chie't khau dong tien duqc can cvi tren co sd rang mot 
co phie'u phai co gia tri bang vol gia tri hien tai cua tat ca cac dong 
tien trong tuong lai duqc ky vong se san sinh cho nha dau tu. Tat ca 
cac nha phan tich, ke ca Buffett, deu bat dau bang each udc luqng 
dong tien tuong lai ay se nhu the nao. Nhu ban co the tudng tuqng, 
viec nay co kha nang sai sot rat Ion. That qua kho de udc luqng trong 
nam toi, dong tien cua doanh nghiep se ra sao, dung noi den 1 hay 



Mot Buffeit Bi Dinh GiAThap - 83 

20 nam sau. Hon ntfa, se chang co cau tra ldi clung hoac sai. Su uo'c 
ctoan cua nha phan tich nay cung co gia tri nhu nha phan tich khac 
ma thoi. Chi co thdi gian mcVi tra ldi phan ctoan cua ai la clung. 

De co the uo'c tinh dong tien ay se ra sao, nha phan tich can ctua 
ra nhuxig gia dinh ve toe cto tang trudng doanh thu, khau hao tai san, 
chi tieu tai chinh, nhuxig thay doi trong von luu dong, ty suat loi 
nhuan, thanh toan lai ngan hang, thue va cac yeu to khac. Ro rang, 
cang udc tinh nhieu hang muc thi kha nang sai sot cang ldn. Kha 
nang dua ra nhiing du bao tot chinh la dieu co the phan biet nha 
phan tich nay vol nha phan tich khac. Buffett la nguoi vuot troi trong 
tro choi nay. 

Sau khi da du doan dong tien trong tuong lai, chung phai duoc 
chiet khau ve gia tri hien tai de xac dinh xem hien nay chung co tri 
gia bao nhieu. Viec chiet khau la dieu can thiet do van de thdi gia cua 
tien te. Noi each khac, mot dong ngay horn nay se co gia tri hon mot 
dong trong ngay mai; va di nhien no se co gia tri Ion hon nhieu so 
v6i mot dong 6 thdi diem 10 nam sau. Neu ban cho ai do vay mot 
dong horn nay, ban co muon nhan lai tien cang scfm cang tot hay 
khong? Neu ban khong duoc tra tien trong vai nam, ban co ky vong 
duoc nhan mot khoan loi tvic tren khoan cho vay nay khong? 

Chiet khau (discounting) la khai mem doi nghich vol khai niem 
lai suat kep (compounding). Thay vi co gang xac dinh mot khoan 
tien ngay horn nay se co gia tri bao nhieu trong tuong lai, chung ta 
se co gang xac dmh gia tri hien tai cua mot khoan tien trong tuong lai. 
Vi du, de biet 100 USD sau 5 nam se co gia tri bao nhieu neu huo'ng 
lai suat 8% mot nam, thi chung ta phai tinh lai suat kep. Nhung neu 
chung ta muon biet 147 USD 6' 5 nam sau co gia tri bao nhieu trong 



84 - Even Buffeit Isn't Perfect 

ngay hom nay, chung ta phai chiet khau. Gia tri duqc chiet khau se 
duqc goi la gia tri hien tai, hoac gia tri noi tai (intrinsic value). Mot 
ctac tinh quan trong cua qua trinh chiet khau nay la gia tri noi tai co 
quan he nguqc lai vdi ty suat chiet khau. Noi each khac, neu lai suat 
duqc sir dung de chiet khau dong tien tuong lai cang Ion, thi gia tri 
noi tai cua dong tien do se cang nho. 

Ban than ty suat chiet khau cung la mot ham so tich hop mvic 
do lai suat tong quat cua nen kinh te va mvic rui ro cua hoat dong 
dau tu. Khi lai suat cao, hoac khi hang muc dau tu tiem nang dat ra 
qua nhieu rui ro, thi ty suat chiet khau cao se duqc ap dung. Mot 
hang muc dau tu nhieu rui ro chi dang thuc hien trong mot moi 
trudng lai suat cao neu no co the duqc mua lai v6i muc gia rat tot. 
Day la nhvlng khai niem ma Buffett hieu rat ro theo true giac. Ong 
cung biet rang doi khi gia khong 6 muc du thap de tien hanh dau tu. 
Trong nhung trudng hop nhu the, ong se khong mua. 

Phan tich chiet khau dong tien co the sir dung de dinh gia bat 
cii tai san nao, bao gom ca co phieu, trai phieu va bat dong san. 
Nhieu nha dau tu cam thay phuong phap nay de hieu khi ap dung 
cho trai phieu, bdi trai phieu thudng mang lai nhiing khoan lai deu 
dan on dinh. Nhtrng khoan lai do chinh la dong tien cua trai phieu. 
Vi du, ban dang xem xet mua mot trai phieu co gia 1 .000 USD voi 
lai suat 10%/ nam, ky han 5 nam. Neu ban mua trai phieu do trong 
hom nay, ban se nhan duqc 100 USD moi nam trong 5 nam t6i. 
Ngoai ra, den nam thu 5, ban se nhan lai duqc khoan tien 1 .000 USD 
ban dau. Vay thi trai phieu nay co tri gia bao nhieu trong hom nay? 

Bang each sii dung phuong phap dinh gia duqc Buffett ua 
thich, cau tra loi co the xac dinh duqc bang each chiet khau tat ca cac 



Mot Buitett Bi Dinh Gia Thap - 85 



dong tien duoc ky vong trong tuo'ng lai ve gia tri hien tai. Tuy nhien, 
tru6e khi bat dau, chung ta can quye't dinh se sit dung miic lai suat 
nao. Nen nhcf rang mvic chiet khau la lai suat phan anh khong chi 
mvic lai suat hien tai cua thi trudng, ma con bao gom ca rvii ro cua trai 
phie'u. Gia svi lai suat cua thi trudng ngay hom nay thap ho'n mvic 
ma trai phie'u ducJc phat hanh Ian dau tien, vi the ty suat chiet khau 
thich hop la 8%. Qua trinh chiet khau dong tien co the duoc hoan 
thanh mot each tu dong bang each dua tat ca cac dtr lieu thich hop 
vao bat cvi may tinh nao. No se cho ra gia tri noi tai cua trai phie'u la 
1.079,85 USD. Ne'u ban co the mua trai phie'u 6 muc gia nay, ban se 
co thu nhap hang nam tir khoan dau tu cua minh vao khoang 8%. 
Tuy nhien, ne'u trai phie'u nay duoc ban tren thi trudng vol gia 1.100 
USD, ban khong nen mua no boi vi no duoc dinh gia cao. Ne'u ban 
phai tra 1.100 USD cho trai phie'u nay, ban se hudng muc lai suat 
khong toi 8%. Nguoc lai, ne'u trai phie'u nay duoc ban v6i gia 1 .050 
USD, no da bi dinh gia thap. Ne'u ban mua vol gia nay, ban se dat 
duoc mvic thu nhap cao ho'n 8%. 

Phep phan tich nay co ve de dang doi vdi trai phie'u. Tuy nhien, 
tien hanh phan tich chiet khau dong tien cho co phie'u phvic tap hon 
nhieu bdi uo'c tinh dong tien du kien khong phai de dang nhu 6 trai 
phie'u. Nhu chung ta da biet, nha phan tich can dua ra nhieu gia 
dinh, va udc doan cvia anh ta chua chac tot hon nha phan tich khac. 
Dong tien ky vong trong tuong lai cvia trai phie'u thudng kha chac 
chan va de xac dinh. Nhung co phie'u thi khac. 

Do Buffett co khuynh hudng mua co phie'u de hudng co tvic, 
cac nha dau tu thudng ban khoan khong biet lieu co tvic co nen duoc 
chiet khau de xac dinh gia tri noi tai cvia co phie'u hay khong. Co the 



86 - Even Bufeeit Isn't Perfect 

svi dung mo hinh chiet khau co tvic de dinh gia nhung co phieu co 
mvic thanh toan tot va tang trudng on dinh. Nhung mo hinh nay se 
khong huti ich khi ap dung vao mot cong ty khong chi tra co tvic. 
That khoi hai la mot so nha dau tu khang khang ho se khong mua co 
phieu khong tra co tvic, nhung cung hie do ho se noi vol ban rang ho 
se khong ngan ngai khi mua co phieu Berkshire Hathaway. Ro rang 
la ho khong nhan ra Berkshire khong tra co tvic. Mac du Buffett thich 
mua nhtrng co phieu co tra co tvic tang trudng deu, nhung 6ng lai ap 
dung chinh sach khong tra co tvic 6 Berkshire. Du Berkshire hoan 
toan khong tra mot khoan co tvic nao, nhung co phieu loai A cvia no 
gan day duoc giao dich d mvic gia gan 120.000 USD moi co phieu. 5) 

Dieu quan trong la co nhieu yeu to khac anh hudng den dong 
tien, ngoai co tvic. Dong tien khong can phai thuc su duqc tra cho 
nha dau tu moi duofc dua vao phan tich chiet khau. Co dong co 
quyen tren cac dong tien du ho co thuc su nhan diving hay khong. 
Nhving dong tien nay co the duqc tai dau tu vao cong ty, nhung xet 
ve mat ky thuat, chving van thuoc sd hviu cvia co dong. Do do, viec 
phan tich chiet khau dong tien hop ly can phai tinh he't tat ca cac 
dong tien se co, du chving duqc thanh toan cho nha dau tu duoi dang 
co tvic hay duqc givi lai trong cong ty de tai dau tu. 

Nen nhq rang phan kho nhat khi tien hanh phan tich chiet khau 
dong tien chinh la viec dua ra duqc du bao chinh xac ve dong tien 
trong tuong lai. Qua trinh tinh toan thuc su rat de thuc hien bang 
each svi dung mot bang tinh dien tvi (phan mem Microsoft Excel 
chang han) hoac mot may tinh bo tvii co cac ham tai chinh. Viec du 
bao dong tien doi hoi phai dua ra rat nhieu gia dinh va udc tinh. Ket 



(1 5) Nha dau tu doi khi ban khoan khong hieu tai sao co phieu Berkshire duoc niem yet voi gia 
cao den vay. Don gian do la do Buffett tu choi viec chia tach co phieu. Ong tin rang viec chia 
tach co phieu chang co y nghia gi ve mat kinh te. Co nhieu cau chuyen don thoi ve Buffett, 
rang doi khi ong goi Idi chuc mung sinh nhat den ban be va chuc rang ho se song tho den khi 
dng quyet dinh chia tach co phieu cua Berkshire. 



Mot Buffeti- Bi Dinh Gia Thap - 87 

qua la co rat nhieu kha nang sai sot trong qua trinh nay. Cac nha 
phan tich sdm nhan ra rang viec tien hanh phan tich chiet khau dong 
tien thich hop vita mang tinh nghe thuat vita mang tinh khoa hoc. 
Tham chi nhung du bao do cac nha phan tich vol nhieu nam kinh 
nghiem dua ra cung co the chech hudng rat xa. Tuy nhien, Buffett 
su dung phuong phap nay bdi vi ong biet do la each duy nhat dung 
ve mat ly thuyet de xac dmh gia tri cua co phieu. 

BUFFETT THICH NHUNG CONG TY DON GlAN 

Du su dung phuong phap phan tich chiet khau dong tien, 
nhung Buffett nhan ra kha nang gay loi cua phuong phap nay rat 
l6n. Ong biet rang khi tien hanh phan tich chiet khau dong tien, 
khong bao gid co chuyen hai nha phan tich khac nhau lai dua ra mot 
gia tri noi tai giong nhau cho cung mot co phieu. U6c tinh cua ho 
nhieu khi khac xa nhau. Mot ngudi co the ket luan co phieu bi dinh 
gia thap, trong khi ngudi kia lai ket luan rang no duqc dinh gia cao. 
Ong noi: "Du hai ngudi, toi muon noi la ca Charlie Munger va toi, 
ciing xem xet nhung du kien giong nhau, nhung hdu nhu chung toi 
khong the trdnh khoi viec xac dinh gia tri noi tai khac nhau. " Tril phi 
cac nha phan tich su dung mo hinh giong nhau va dua ra nhung gia 
dinh nhu nhau, ho khong bao gid co duqc ket qua giong nhau. Day 
chinh la dieu da tao nen thi trudng danh cho co phieu. Ca ngudi mua 
va ngudi ban deu tu tin vao nhiing phan tich cua minh. Ngudi mua 
nghi rang co phieu bi dinh gia thap, con ngudi ban lai nghi no da 
duqc dinh gia cao. 

Ngudi ta thudng noi Buffett ua thich nhiing cong ty de tim 
hieu. Mot so ngudi da dien dich dieu do rang Buffett khong thich 



88 - Even Buffeit Isn't Perfect 

dau tu vao nhung cong ty cong nghe phuc tap. Di nhien dieu nay 
cung co nhieu phan clung, vi dong tien cua cac cong ty nay rat kho 
du doan. Mot cong ty bao hiem co lich sii dong tien tang trudng deu 
dan qua mot thdi gian dai se de dang duoc mo hinh hda hon mot 
cong ty cong nghe mdi duoc niem yet va co the van chua co lai, tham 
chi no co nhiing san pham dot pha day trien vong co the trd thanh 
mot san pham dinh cao tren thi trudng vao mot ngay nao do trong 
tuong lai. Day chinh la ly do tai sao Buffett luon ne tranh linh vuc 
cong nghe cho den nay. 

Khong may la Buffett va cac co dong da Id mat giai doan bung 
no cong nghe cua nhung nam 1990. Thdi do, cac co phieu khong 
thuoc nganh cong nghe cung khong con duqc tfa chuong, den mvic 
cac nha dau tu cung tranh mua ca co phieu cua Berkshire Hathaway. 
Quyet dinh cua Buffett trong viec khong tham gia dau tu vao cac cong 
ty cong nghe lam cho cac co dong cua 6ng mat rat nhieu, vi co phieu 
cua Berkshire Hathaway rot gia gan 50% chi trong mot nam. Nhung 
co phieu nay lai bat dau hoi phuc ngay sau giai doan thi trudng tang 
len bat dau dien ra. Berkshire bat ngd duoc xem la noi tru an an toan. 
Mac du Buffett va co dong cua minh bo Id giai doan bung no cong 
nghe, nhung ho da tranh duoc sU sup do dien ra sau do. 

Buffett thich kiem soat rui ro. Ong lam dieu nay chu yeu bang 
each tranh nhung cong ty ma ong cho rang co qua nhieu yeu to 
khong chac chan ve dong tien tuong lai. Hon ntia, do ong tin rang co 
rat it rui ro trong viec mua lai nhung cong ty co dong tien de du doan, 
ong cam thay thoai mai khi su dung ty suat chiet khau khong co rui 
ro de chiet khau dong tien cua cac cong ty nay. Cu the, ong bat dau 
bang ty suat cua trai phieu cua Bo Ngan kho Hoa Ky va tien hanh 



Mot Buffe'it Bi Dinh GiaThap - 89 



clieu chinh mot chut tren con so nay. Mot cai nhin than trong hon se 
yeu cau ban svr dung ty suat chiet khau cao hon trong trudng hop 
nay - cu the la ty suat chiet khau phai phan anh hop ly rui ro lien 
quan den thi trudng cua co phieu. Buffett tin 6ng khong can phai 
tinh den rui ro trong ty suat chiet khau 6ng dang ap dung vi 6ng luon 
chu dong tranh nhting co phieu ma dng xem la qua rui ro. 

Cac nha phan tich va gidi hoc thuat da chi trich Buffett vi dieu 
nay. Ho ndi neu sii dung ty suat chiet khau ma khong phan anh hop 
ly rui ro, ong se de dang di den ket luan sai lam rang mot co phieu 
duqc dinh gia cao trd thanh mot co phieu dinh gia tha'p. Hon niia, 
viec bo qua nhung cong ty co dong tien kho du bao co the lam ong 
bo Id nhung co hoi dau tu tuyet vdi. Buffett co ve luon co toi nhu cao 
buoc, nhung hieu qua dau tu thuc te cua ong da tu noi len tat ca. 

BUFFETT MUA RE CO PHIEU, CHU KHONG 
MUA CO PHIEU RE 

Warren Buffett khong mua co phieu re tien. Bi quyet thanh 
cong cua ong nam 6 tai nang cua ong trong viec mua duqc co phieu 
vdi gia re. Ong dua vao phan tich chiet khau dong tien de tim ra 
nhung co phieu nhu vay. Ong sU dung phuong phap phan tich chiet 
khau dong tien de xac dinh gia tri noi tai cua co phieu roi so sanh no 
vdi gia thi trudng. Buffett chi mua co phieu neu nhu gia tri noi tai cua 
no ldn hon gia hien hanh tren thi trudng. Neu thap hon, ong se 
khong quan tarn. 

Tat nhien Buffett khong miet mai phan tich moi co phieu ma 
ong bie't. Vi du, d dau chuong nay, chung ta biet rang cd phieu cua 
Google cd gia kha dat khi so sanh vdi Washington Post va Berkshire. 



90 - Even Buffeit Isn't Perfect 



Nhung phan tich chiet khau dong tien moi la each tot nhat cte xac 
dinh Google co thuc su duqe dinh gia cao hay khong. Buffett chua 
bao gid mua co phieu nao cua Google. Phai chang ong eta tien hanh 
phan tich chiet khau dong tien cua Google va ke't luan rang no duqe 
dinh gia qua cao? Co le khong. Theo nhtrng gi chung ta biet ve 
Buffett, ong se ly luan rang dong tien cua Google qua kho de du bao 
vol bat cu do tin cay nao. Do do, ong nen danh thoi gian de phan 
tich nhtrng cong ty khac ma ong co the hieu duqe. Noi each khac, 
ong thich tap trung vao cac cong ty co dong tien co the du doan v6i 
do tin cay cao hon. 

Nhung ngay ca khi Buffett tim duqe mot co phieu bi dinh gia 
thap, ong biet khong co gi dam bao khi nao gia co phieu do se tang 
len. No co the tang manh, hoac chang bao gid tang. Day chinh la noi 
ma su kien nhan phat huy gia tri thuc su cua no. Khi Buffett mua 
mot co phieu ma ong tin no bi dinh gia thap, ong dam cUOc rang cac 
nha dau tu khac cuoi cung cung se di den ke't luan theo each ong 
nghi. Ong dat cUOc rang ho cung se tinh ra vao mot ngay nao do va 
nhan ra co phieu do bi dmh gia thap. Ong cung cUOc rang ho se bat 
dau mua co phieu do va lam cho gia cua no tang len den khi no duqe 
dinh gia dung muc. Day khong phai la su dat cuqc chac chan, nhung 
Buffett biet ong co nhieu kha nang kiem tien trong dai han bang each 
kien tri mua nhiing co phieu bi dinh gia thap hon la thudng xuyen 
mua nhiing co phieu duqe dinh gia qua cao. Buffett biet rang dau tu 
la mot tro choi xac sua't. Bang each mua nhtrng co phieu bi dmh gia 
thap, ong se gianh ve minh Uu the trong cuoc choi. 

Vi the, noi rang Warren Buffett la mot nha dau tu gia tri la 
khong dung. Co the ong thich co phieu gia tri hon co phieu tang 
trudng, nhung do chi vi co phieu gia tri thudng co xac sua't bi dinh 



Mot Buffeit Bi Dinh Gia Thap - 9 1 

gia thap Ion hon nhieu so voi co phieu tang trudng. Cho nen, se 
chinh xac hon khi goi Buffett la nha dau tu "co phieu gia thap". 
Bieu quan trong la khi ong noi rang ong thich mua co phieu gia 
thap, ong khong co y noi den cac he so gia. Thay vao do, ong clang 
noi ve viec chiet khau dong tien cle tim ra nhuxig co phieu co gia tri 
noi tai ldn hon mvic gia ma ong phai tra khi mua tren thi trudng. Do 
clo, Buffett khong thuc su tim mua co phieu re, clung hon la ong 
thich mua re co phieu. 

TOMTATCHUONG2 

• Co phieu gia tri theo truyen thong dinh nghTa la nhung co phieu 
co cac he so gia thap. Co phieu tang truong la nhung co phieu 
co cac he so gia cao. Buffett duoc nhieu nguai tin rang ong la 
mot nha dau tu gia tri nghiem ngat. Day chi la chuyen hoang 
duong. Nhieu cong ty ma ong da mua qua nhieu nam cho 
Berkshire the hien sutang truong rat manh me. Tdtnhatla hay 
tri cang it cang tot cho bat cCr co phieu nao. Tuy nhien, nhung 
cong ty tang trudng nhanh thuong co gia tri cao hon nhung 
cong ty tang trudng cham. Do do, hoan toan co y nghia khi 
ban phai tri them mot khoin tien rfe dat duoc muc tang trudng 
ky vong. Bung ne trinh nhung co phieu tang trudng chi bdi vi 
chung duoc bin voi nhung he so gii cao hon. 

• Buffett san sang mua co phieu tang truong, nhung ong cung 
nhan thuc rang ky vong cua cac nha dau tu co the vuot ra ngoai 
tarn kiem soat. Nha dau tu co khuynh huong ngoai suy nhung 
su kien xay ra gan day vao tuong lai. Ket qua la doi khi ho dat 
gia qua cao cho co phieu tang trudng manh, lam cho chung tro 



92 - Even Bufeete Isn't Perfect 

thanh nhung co phieu duoc dinh gia cao mot each bat hap ly. 
Trai lai, ho co the tranh nhung cong ty co toe do tang truong 
dang that vong, dan den viec gia cua chung bi sut giam xuong 
mire cue ky hap dan. Mac du ban sin sang tri gia cao hon cho 
su tang truong, nhung quan trong nhit la khong duoc tra qua 
nhieu. Dong thoi, dung bo qua nhung cong ty tang truong 
cham co co phieu ban voi gia thip mot each khoi hai vi cac 
nha diu tu khac da tu bo hy vong vao no. Chia khoa dan den 
thanh cong trong diu tu dii han nim 6 khi nang mua duoc 
nhung co phieu tot voi gii hip din. 

• Nha dau tu thanh cong phai co kha nang phan biet giua cong ty 
vT dai va co phieu tot. Google la mot cong ty vi ctai. No thong tri 
khong gian mang Internet. Washington Post, tung la mot cong 
ty tuyet voi, gio day dang danh vat voi so luong bao luu hanh 
ngay cang sut giam. Khi noi den co phieu, gii li dieu duy nhit 
co y nghia. Mot cong ty co the li cong ty vi dai vi nhieu ly do, 
nhung mot co phieu chi tuyet voi khi gii cua no duoc dinh 6 
muc thip hon gii tri thuc. Mua nhung cong ty vi dai thuong li 
mot y tuong tot, nhung cic nhi diu tu thinh cong biet ring mua 
co phieu tot co y nghia quan trong hon. Hay hoc cich tip trung 
vio gii ngay ci khi ban co ke hoach nim giu co phieu dii han. 

• Gioi hoc thuat thuong ly luan rang thi truong la hieu qua. 
Buffett khong nghT vay. Co qua nhieu su bat thuong va qua 
nhieu nha dau tu thanh cong nen khong the khang dinh thi 
truong la hieu qua. Dung pham sai lim khi gii dinh ring thi 
truong luon luon dung. Neu ban li mot nhi diu tu co ky nang 
tot, ban phii luon cinh giic voi nhung co hoi mua co phieu khi 
chung ro ring bj dinh gii thip. 



Mot Buffetf Bi Dinh Gia Thap - 93 

• Buffett co thien huong dau tu gia tri, nhung ctieu ong thuc su 
tim kiem la nhung cong ty bi dinh gia thap. Nhu hau he't cac 
nha phan tfch tai chinh xuat sac khac, Buffett dua vao phuong 
phap phan tich chie't khau dong tien de nhan dien gia tri npi tai 
cua mot cong ty, sau do ong so sanh voi gia thi truong khi 
muon mua bat ky doanh nghiep nao. Cach tot nhat de tim ra 
nhung co phieu bi dinh gia thap la chiet khau dong tien du kien 
va so sanh gia tri noi tai thu duoc voi gia thi truong. Ban nen 
tap trung no luc vao viec mua duoc nhung co phieu bi dinh gia 
thap, chu khong phai nhung co phieu gia tri. 

• Cac nha phan tich phai mat nhieu nam de hoc each tien hanh 
phan tich chief khau dong tien mot each hop ly, nhung qua 
trinh nay vua mang tfnh nghe thuat vua mang tinh khoa hoc. 
Vi no doi hoi phai dua ra nhung du bao ve tuong lai nen khong 
the co hai nha phan tich di den cung mot ket luan nhu nhau. 
Thuc hanh lien tuc se giup ban hoan thien ky nang nay. Cach 
tot nhat de bat diu la ban nen bat tay vao mot so bao cao 
nghien cuu theo huong ban di va xem xet cac mo hinh phan 
tfch chiet khau dong tien. Hay co gang quyet dinh xem dau la 
nhung gia djnh cua nha phan tich qua boc dong hoac qua than 
trong. Ban nen tu tin rang mot co phieu bi djnh gia thap khi cac 
gia djnh to ra qua than trong. 



€> 



GIA TRI GHO DAI HAN, TANG 
TRUONG CHO NGAN HAN 



X u huong la ban cua ban. 
Dung roi tri vdi thi truong gia len. 

■ Hai cau "chdm ngon " pho bien 6 1 Pho Wall 



(L-hung ta cla biet d Chuong 2 rang Warren Buffett thich 
nhting co phieu bi (Jinh gia tha'p. Ong dua phan l6n vao phan tich 
chie't khau dong tien de tim ra chung. Ong tinh toan gia tri noi tai va 
tap trung sit chu y cua minh vao nhting cong ty va nhurig co phieu 
co the mua duoc vdi gia tha'p hon. Vi co phieu gia tri thudng bi dinh 
gia tha'p nhieu hon so vdi co phieu tang truong nen Buffett phai lua 
chon chat che giQa gia tri va tang trudng, va trong hau he't cac trudng 
ho(p, ong chon gia tri. Dua vao nhting kie'n thvic can ban, ong biet 
rang co phieu tang truong thudng duoc dmh gia cao. Thong thudng, 
cac nha dau tu thich duoi theo su tang trudng, va do co phieu tang 
trudng qua pho bien nen gia cua chung cd the trd nen qua cao, khdng 
thich hop de mua ddi vdi cac nha dau tu mudn nam gitr cd phieu dai 
han nhu Buffett. Tuy nhien, cd phieu gia tri lai thudng khdng duoc 
Ua thich tren thi trudng. Do it quan tarn den nhting cd phieu nay nen 
cac nha dau tu sac sao thudng chon mua nhung cd phieu gia tri vdi 
mvic gia tha'p hon gia tri ndi tai cua no. 



96 - Even Buffeit Isn't Perfect 



Can luu y la tham chi nhung co phieu tang truo'ng doi khi cung 
bi dinh gia thap bang phuong phap phan tich chiet khau dong tien, 
nhung xac suat bi dinh gia thap thuorig cao hon doi voi nhting co 
phieu gia tri. Do do, ne'u tien hanh phan tich chiet khau dong tien 
phuc tap khong phai la viec de dang doi voi ban, thi ban khong nen 
di qua xa con dudng cua Buffett khi ban tap trung vao nhiing co 
phieu gia tri co he so thap. 

Nhung vUOt qua thi trudng bang each theo duoi mot chien luqc 
gia tri chat che lieu co thuc su kha thi khong? Mac du chien luqc dau 
tu cua Berkshire Hathaway khong huong vao gia tri mot each tuyet 
doi, nhung no huong vao gia tri hon la tang truo'ng. Va co phieu 
Berkshire hang nam deu tang gia hon 20% trong vai thap ky qua. Ro 
rang, thien hudng gia tri da mang lai nhQng lqi ich tuyet vdi cho 
Buffett va cac co dong cua Berkshire. Hieu qua cua Berkshire qua 
thuc la het svic xuat sac, nhung do chi la mot vi du ma thoi. Co bang 
chving nao khac thuyet phuc hon co the chving minh rang chien luqc 
dau tu huo'ng vao gia tri se tot hon chien luqc dau tu huong vao tang 
truo'ng khong? 

Cau tra ldi la co. Gia tri thudng xuyen cho hieu qua vuqt troi 
hon tang trudng - nhung chi dung trong dai han. Thuc su, de trd 
thanh mot nha dau tu gia tri thanh cong, ban can phai co su kien 
nhan it nhat cung nhu su kien nhan cua Warren Buffett. Buffett 
thudng xuyen nhan manh den gia tri cua hoat dong dau tu dai han. 
Ong khong bang long voi viec mua ban co phieu ngan han, mang 
tinh "luot song". Buffett khong quan tarn den viec kiem tien nhanh. 
Ong biet rang dau tu gia tri khong the lam cho bat ky ngudi nao trd 
nen giau co chi sau mot dem. Ne'u do la dieu ban dang tim kiem, ban 
se that vong. De trd thanh nha dau tu gia tri thanh cong, ban can co 



GiaTri Cho DAi Han, Tang Truong Cho Ngan Han - 97 

muc tieu nam giu co phieu it nhat la 5 nam, hoac lau ho'n. Thuc ra, 
ban cang san sang cho' cto'i thi xac suat thanh cong cua chie'n luo'c gia 
tri cua ban cang Ion. 



TANG GAP 7 LAN TIEN CUA BAN 
TRONG 10 NAM 

Hinh 3.1 duqc lay til nhung dQ lieu duqc xuat ban trong mot 
cuoc nghien cviu hoc thuat noi tieng do Eugene Fama va Kenneth 
French tie'n hanh. Cac tac gia da kiem tra hieu qua hoat dong dai 
han cua nhQng co phieu gia tri va co phieu tang trudng. Trudc het, 
ho lay tat ca nhiing co phieu tren San Giao dich Chung khoan New 
York, San Giao dich Chung khoan My, va NASDAQ de co duqc 
nhiing dQ lieu dang tin cay. Sau do, ho chia chung thanh 1 nhom 
dua vao ty so gia tren gia tri so sach (P/B). (Thuc ra, cac tac gia da 
sii dung ty so gia tri so sach tren gia, don gian la nghich dao cua ty 
so P/B). Nhom 1 bao gom nhQng co phieu thien ve gia tri cao nhat. 
Nhom 10 bao gom nhting co phieu thien ve tang truo'ng nhat. 

Hinh 3.1: Gia tri tot hon tang truo'ng sau 10 nam 































■ 














1 1 














1 1 1 


1 


1 


1 


1 


1 


1 


8 9 10 



Gia tr| so sach 

Nhdm 1 gom nhung co phieu co ty so P/B thap nhat. Nhdm 10 gom nhCmg co 
phieu co ty so P/B cao nhat. Co phieu nhom 1 co gia tri tang ten gan 7 Ian sau 
10 nam. Co phieu nhom 10 chl co gia tri tang ten gin 2 Ian. 



98 - Even Buffeit Isn't Perfect 

Fama va French eta phan tich mot khoang thdi gian 27 nam, 
bao gdm ca nhung thi trudng gia len Ian thi trudng gia xuong , Ho 
tinh toan thu nhap trung binh hang thang cho tilng nhom, va nhulig 
gi ho kham pha ra la ca mot su kinh ngac. Nhung co phieu gia tri 
mang lai ket qua vuqt troi nhieu Ian so vdi nhitng co phieu tang 
trudng. Trung binh, cac co phieu thuoc nhom thien ve gia tri nhat - 
Nhom 1 - tang gia gan 7 Ian sau 10 nam. Dieu nay co nghia la ty suat 
thu nhap trung binh hang nam la khoang 21%. Mot each trung hop, 
con so nay rat gan vol hieu qua hoat ctong dai han thuc te cua 
Berkshire. Tuy nhien, nhiing co phieu thien ve tang trudng nhat — 
nhung cd phieu thudc nhom 1 - chi tang gia khoang gap ddi trong 
10 nam. Con so nay dan den muc ty suat thu nhap trung binh hang 
nam dudi 8% - mot con so dang that vong. 

Theo nhtrng ket qua nay, Buffett to ra hoan toan dung dan, du 
dng chi dua vao ban nang va su suy luan hop ly thudng tinh. Cac 
nha dau tu dai han nen tap trung vao gia tri, khdng nen hudng vao 
tang trudng. 

Tuy nhien, phuong phap cua Fama va French khdng the so 
sanh mot each tuong ddng vdi chien luqc dau tu cua Buffett. Buffett 
khdng ra quyet dinh dau tu chi dua vao he so gia tren gia tri so sach. 
Ong xem xet tat ca cac yeu to khac, bao gdm gia tri ndi tai, ty suat thu 
nhap tren von chu sd hQu, ty suat lqi nhuan, va cd le quan trong nhat 
ddi vdi dng, la chien luqc kinh doanh cua bd may quan ly (nhu chung 
ta se thay trong Chuong 5). 

Ngoai ra, khi Buffett thuc hien mot quyet dinh dau tu, dng cd 
khuynh hudng nam giQ cd phieu trong mot khoang thdi gian rat dai. 
Phuong phap cua Fama va French khdng di theo mot phuong phap 



(16) Bull market: thi trirong gia len; Bear market: thj truong gia xuong. 



Gia Tri Cho DAi Han, TAng Truong Cho NgAn Han - 99 

mua va nam givi don gian. No thuc su ctoi hoi nhieu no luc giam sat 
va tai lap can bang. Xet cho cung, co phieu gia tri trong nam nay co 
the trd thanh co phieu tang trudng trong nam tdi, trong trudng hop 
nay no se rdi khdi nhom nay ma roi vao nhom khac. Nhung Buffett 
khong thudng xuyen tai lap can bang cho danh muc cua minh nhu 
vay. Ong khong loai bo mot co phieu va mua mot co phieu khac chi 
vi gia va he so gia cua chung viia thay doi. Vol mot vai ngoai le, khi 
Buffett mua mot ma co phieu, ong thudng kien tri nam giCf no trong 
thdi gian rat dai. Dieu nay van dung ngay ca khi gia co phieu bat ngd 
sut giam hoac gia co phieu tang len nhanh hon muc do ma ong danh 
gia ban dau. Thuc ra, nhu chung ta se biet trong Chuong 4, Buffett 
thich nghi den khia canh mua lai doanh nghiep, chu khong phai mua 
co phieu. Neu ban sd hQu mot doanh nghiep, co le ban chi xem xet 
ban no di bdi vi ban co the nhan duoc mvic gia that cao. Tuy nhien, 
Buffett khong lam nhu vay. Buffett thich mua. Ban doanh nghiep 
khong phai la dieu binh thudng doi voi ong. 

CO CHUYEN Gl VOI NUOC Y THE? 

Trong nhieu nam, Buffett khong quan tarn den cac thi trudng 
quoc te. Ong chi tap trung vao cac cong ty va co phieu My. Tuy 
nhien, trong thdi gian gan day, ong da bat dau chu y den nhung thi 
trudng khac tren the gidi. Vi du, ong da mua lai Iscar Metalworking, 
mot cdng ty Israel (duqc thao luan trong Chuong 5) vao nam 2006. 
Ong cung mua cd phieu PetroChina (nhung dng da ban PetroChina 
nam 2007). Xet den su quan tarn ngay cang tang cua Buffett den viec 
dau tu ra nude ngoai, se hop ly hon khi dat cau hdi lieu cd phieu gia 
tri cho mvic thu nhap cao hon mvic trung binh cua thi trudng d tat ca 
cac nude hay chi d My ma thdi. 



100 - Even Bufieit Isn't Perfect 

May man la Fama va French cung tu hoi dieu tuong tu. Ho md 
rdng cudc nghien cviu cua minh cte gdp ludn dtr lieu tii 1 2 thi trudng 
l6n ngoai My. Ho eta kiem tra mot giai ctoan 20 nam va phan ldn 
nhiing gi ho kham pha d nhirng nude khac cung givip xac nhan 
nhtrng ket qua ban dau cua ho ctoi vdi nude My. Co phieu gia tri 
mang lai hieu qua vuqt troi so vdi co phieu tang trudng 611 tren 1 2 
thi trudng ngoai My. Vi mot so ly do nao do, Y la nude duy nhat di 
nguqc lai xu hudng tren. Chien luqc dau tu dai han hudng vao gia tri 
cua Buffett to ra cd hieu qua d hau het moi noi tren hanh tinh nay. 

GIA TR| DA LA TOT, GlA TR| VOI MIJC VON HOA NHO 
CANG TOT HON 

Berkshire Hathaway da mang lai thu nhap dac biet xuat sac 
trong nhieu thap ky. Tuy nhien, Buffett da canh bao rang Berkshire 
cd the khdng duy tri duqc su xuat sac do trong tuong lai. Bdi vi cong 
ty da trd nen qua ldn de duy tri hieu qua hoat ddng nhu cu theo each 
thu'c cu. Thuc ra, cac nha quan sat thi trudng tit lau da luu y rang toe 
do tang trudng thud'ng cham lai khi mot cdng ty phat trien ldn ho'n. 
Ho nhan thay nhQng cdng ty nhd thudng tao ra thu nhap ldn nhat. 

Nghien cviu cua Fama va French da thuyet phuc nhieu nha 
quan ly tai chinh rang gia tri mang lai hieu qua vuqt trdi hon tang 
trudng trong dai han. Nhung cac nha nghien cviu cung mudn biet 
lieu quy md doanh nghiep cd y nghia gi khdng. Buffett cd dung 
khdng khi nghi rang Berkshire se it cd kha nang mang lai nhung 
khoan thu nhap vuqt trdi bdi vi no da trd nen qua ldn? 

Nhu da lam trudc day, Fama va French lay tat ca cac cd phieu 
ma ho cd the nhan duqc du lieu dang tin cay va chia chving thanh 1 



GiA Tri Cho DAi Han, TAng Truong Cho Ncan Han - 1 1 



nhom. Nhung thay vi phan nhom chung dua tren ty so P/B, Ian nay 
ho phan nhom cac cd phieu dua tren gia tri von hda thi trudng. 
Nhom 1 trong Hinh 3.2 bao gdm nhting cd phieu co gia tri von hoa 
thi trudng nhd nhat. Nhom 10 bao gom nhimg co phieu co gia tri 
von hoa thi trudng ldn nhat. Ket qua trung binh cho thdi gian nam 
gitr 1 nam duqc the hien trong so do: co phieu co muc von hoa nho 
tang gia gan 6 Ian sau 10 nam, co phieu co muc von hoa Ion nhat tang 
gia chua den 3 Ian. 

Hinh 3.2: Quy mo nho vtfot trpi quy mo km trong 10 nam 



■o 
w 
.». 

X 



/- 










/\ 








3 




















2 


















1 1 


1 


















1 1 


0- 


















1 1 



3 4 5 6 7 

Nhom theo quy mo 



10 



Nhom 7 gom nhung co phieu co muc von hoa thi trudng nho nhat Nhom 10 
gom nhung co phieu co mite von hoa Ion nhat. Co phieu nhom 7 tang gia tri 
gap 6 Ian sau 10 nam. Co phieu nhom 10 tang gia chua den 3 Ian trong 10 nam. 

Nhu chung ta da biet trong Chuong 1 , Buffett se hoi thuc hau 
het cac nha dau tu da dang hoa danh muc dau tu cua minh mot each 
rong rai. Ong khuye'n nghi ho nen sU dung cac quy dau tu de dat 
duqc muc tieu nay. Vi the, vi muc dich da dang hoa, Buffett co the 
noi rang cac nha dau tu nen sd hiiu ca co phieu cua cong ty co mvic 
von hoa nho Ian cong ty co mvic von hoa ldn. Tat nhien, neu muon 
thuc su da dang hoa, ho cung nen sd huu ca cd phieu gia tri Ian cd 
phieu tang trudng. 



102 - Even Bufie'tt Isn't Perfect 

Nhung dua tren nhurig ket qua cua Fama va French, ro rang cac 
nha dau tu dai han muon toi da hoa thu nhap cua minh can xay dung 
danh muc dau tu hudng ve co phieu gia tri cua nhurig cong ty co muc 
von hoa nho. Sd thich cua Buffett danh cho nhung co phieu gia tri da 
rat noi tieng. Tuy nhien, nhung co phieu co mux; von hoa thi trudng 
nho lai khong phai la dieu ong hay lam. V6i ong, viec nay khong co 
tinh thuc tien du ong thich sd huu chung den muc nao di niia. Do la 
do Berkshire Hathaway da trd thanh mot tap doan khong 16 voi 
nhQng khoan tien rat lori de dau tu. That su khong kha thi doi v6i 
Buffett neu ong chi muon tap trung vao nhurig cong ty va co phieu co 
mvic von hoa thi trudng nho, vi chac han ong se phai mua vol mot so 
luqng rat lori. Mac du Buffett nghi ra viec da dang hoa rong rai la tot 
cho hau het cac nha dau tu va Berkshire ngay nay da da dang hoa hon 
tru6c, nhung su thuc la Buffett van thich duy tri danh muc dau tu 
cua Berkshire d mvic tap trung tuong doi. Be dat duqc dieu nay, ong 
phai tap trung vao nhurig cong ty va co phieu co mvic von hoa lori. 
Xet ve luqng tien mat ma Buffett dang nam giu, thuc su ong chang co 
lua chon nao khac! 

Buffett the hien sd thich thu mua nhting cong ty ldn mot each 
rat ro rang trong cac bao cao thudng nien cua Berkshire, duqc phat 
bieu ro trong phan "Cac tieu chi thu mua". Vao thang 5 nam 2007, 
Buffett noi ong dang tim each chi 40 den 60 ty USD vao mot vu thu 
mua duy nha't. Mac du Buffett noi tieng la ngudi chong lai viec ban 
bat cvi thu gi, nhung luc do ong noi se xem xet ban di mot thu gi do 
de giup tao nguon tai chinh cho vu thu mua nay. 



GiA Tri Cho DAi Han, Tang Tru6ng Cho NgAn Han - 1 03 

CAC NHA GIAO DICH 
TAO TINH THANH KHOAN 

Ket qua eta ctu sue thuyet phuc. Gia tri quan trong hon so vdi 
tang trudng, va gia tri co mile von hda nhd danh bai gia tri co nnic 
von hoa Ion. Hau het cac cudc nghien cuu ve de tai nay co khuynh 
hudng xac ctinh dai han d mvic do it nhat la 5 nam. Nhieu chuyen gia 
cung nghi clen dai han theo each tUOng tu. Warren Buffett nghi dai 
han la 10 nam. Thoi gian dau tu cang dai thi gia tri cang co nhieu 
kha nang mang lai ket qua vuot troi so voi tang truo'ng. Mac du ong 
the hien sd thich ro rang doi voi gia tri hon la tang trudng, nhung 
chung ta cung da thay doi khi Buffett cung mua co phieu tang 
truo'ng. Buffett nhan ra rang cac co phieu tang truo'ng co the bi dinh 
gia thap khi phan tich bang phuong phap chiet khau dong tien. 

Hon nQa, sU that la co phieu tang trudng thuc sU mang lai hieu 
qua cao hon co phieu gia tri trong ngan han. Tuy nhien, nhiing ngudi 
ung ho Buffett thudng chi trich y tudng dau tu ngan han. Thuc te, 
cac nha dau tu gia tri dai han tham chi con til choi cong nhan nhQng 
ngudi nghi den ngan han la "nha dau tu" (1/) . Thay vao do, ho goi 
nhiing ngudi nay la "ngudi giao dich" (18) . 

Co le Warren Buffett la nha dau tu dai han, mua va nam giQ 
thanh cong nhat, nhung ong khong phai la ngudi duy nhat de xuo'ng 
chie'n luqc dau tu nay. Sang lap vien quy Vanguard Jack Bogle la ngudi 
ung ho nhiet tinh nhat cho y tudng dau tu dai han thong qua cac quy 
dau tu. Nttting nha dau tu thanh cong khac da ap dung quan diem 
dau tu dai han tren thi trudng bao gdm Peter Lynch, ngudi dieu hanh 
quy Fidelity's Magellan trong hon 10 nam, va John Templeton, 
ngudi sang lap cong ty Franklin Templeton Investments. 

(1 7) Investors. 

(18) Traders. 



104 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Buffett ndi rang thdi gian nam giu duqc dng Ua thich la mai mai, 
mac du ong cung tham gia vao mot so giao dich tUOng doi ngan han. 
Vay, sai lam khi nghi ve ngan han la gi? Xet cho cung, cac nha dau 
tu ngan han, hay ngudi giao dich, hoac bat cu tti ng# nao ban muon 
goi ho, khdng phai la ngudi xau. Cung nhu tat ca cac nha dau tu khac 
tren thi trudng, ho cung don thuan la co gang kiem tien. Su khac biet 
duy nhat la thoi gian ho du dinh nam giu co phieu. Hon ntfa, no luc 
va quyet tarn cua cac nha giao dich ngan han nham dat muc thu nhap 
cao hon thi trudng da mang lai tinh thanh khoan quy gia, co loi cho 
ca nhiing nha dau tu dai han. Hay tudng tuqng thi trudng se ra sao 
neu tat ca deu la nhiing nha dau tu dai han. Se co rat it su hnh hoat 
bdi co rat it co phieu duqc giao dich thuorig xuyen. Khi do Buffett va 
nhiing ngudi khac muon mua co phieu cho dai han se gap rat nhieu 
kho khan trong viec tim ra ngudi ban. 

Con nhung ngudi muon ban thi sao? Nhieu nha dau tu dai han 
can phai ban co phieu mot each thudng xuyen - dac biet la sau khi 
ho nghi huu - nham tao ra ngan quy can thiet de thanh toan cac hda 
don dinh ky. Neu khdng cd du ngudi giao dich tren thi trudng san 
sang mua lai cd phieu, nhQng ngudi ban cd phieu dai han se khdng 
con may man nua. Va neu cd phieu khdng duqc giao dich trong vai 
tuan hoac tham chi vai ngay, thi lam sao chung ta biet duqc chung 
thuc su cd gia tri nhu the nao? Chung ta cung khdng the tin tudng 
hoan toan vao nhtrng muc gia tham chieu cu rich duqc. Cd phieu 
cua ban thuc su cd gia tri bao nhieu neu ban khdng the ban chung di 
mot each nhanh chdng khi can? 

Du Buffett nghi nhu the nao ve hoat ddng dau tu ngan han nhu 
mot chien luqc cd kha nang thanh cdng, thi it nhat dng cung nhin 



GiA Tri Cho DAi Han, Tang Tru6ng Cho NgAn Han - 1 05 

nhan sit thanh khoan quy gia ma nhitng ngudi giao dich ngan han 
cung cap cho thi trudng. Buffett biet rang tinh thanh khoan mang lai 
loi ich cho tat ca nhitng nha dau tit tham gia thi trudng. No cung co 
ich ddi vdi cac cong ty. Xet cho cung thi ne'u nha ctau tu khdng the 
mua va ban khi ho mudn, thi cac cong ty se phai ctoi mat vdi mile chi 
phi tai chinh cao hon nhieu. 

TAI SAO CAC NHA GIAO D|CH NGAN HAN LAI THICH 
TANG TRUONG? 

Nen nhd rang each etinh nghia gia tri hoac tang trudng theo 
truyen thong la tap trung vao cac he so gia. Nhurig san pham co cac 
he so gia thap ctuoc goi la co phieu gia tri. Nhtrng co phie'u co cac he 
so gia cao la co phie'u tang trudng. Nhung co nhieu each khac cte ctinh 
nghia tang trudng. Vi du, mot co phieu tang trudng cd the la mot co 
phie'u cd toe do tang trudng ky vong cao ddi vdi doanh so hoac thu 
nhap. No cung cd cac he so gia cao, nhung khdng nhat thiet phai nhu 
vay. Tuy nhien, khi duoc dinh nghia theo each truyen thong, hda ra 
la cd phieu tang trudng thudng the hien da tang tru&ng^ cao hon. 

Hien nay, da tang trudng la mot tit kha nang ne. Do la vi cac 
nha dau tu gia tri rat ghet cac nha ddu tu theo da tang truang^ X) , tham 
chi ho con bi xem thudng hon ca nhitng nha dau tu tang truang ln) . 
Ban cd the doan chac rang Warren Buffett khdng phai la ngudi ung 
hd each dau tu theo da tang trudng. Dang tie'e la, do tit chdi tham 
gia vao chien luoc dau tu da duoc kiem chiing qua thdi gian, dng va 
cac cd ddng Berkshire da bi Id mat mot so co hdi tuyet vdi trong giai 
doan bung no cong nghe vao nhitng nam 1990. 

(19) Momentum. 

(20) Momentum investors. 

(21) Growth investors. 



106 - Even Bufieit Isn't Perfect 



Khong nen nham Ian gitta dau tu theo da tang trudng vdi dau 
tu "ludt song" trong ngay. Mac du ca hai chien luoc nay deu dua vao 
cau cham ngdn lau ddi: "Xu hudng la ban cua ban", nhung chung 
khong giong nhau. Su khac biet chit yeu la nhitng ngudi giao dich 
"ludt song" tim each kiem tien trong nhitng quang thdi gian cue ky 
ngan. Ho co the nam grit co phieu cua mot cong ty nao do chi trong 
vai gid - tham chi ngan hon. Con cac nha dau tu theo da tang truo'ng 
tim kiem lo'i nhuan tot qua thdi gian nam giu lau hon. Thuc te, ho 
khong co duqc su kien nhan cua Buffett, nhung thdi gian nam giQ 
dien hinh cua ho nam trong khoang tit 6 thang den 1 8 thang. Trong 
nhieu trudng hop, quang thoi gian do du dai de cho phep ho tan 
dung viec xir ly thu nhap tit von dai han duqc nhieu ngudi Ua thich. 

Dung la dau tu theo da tang trudng co nii ro cao hon dau tu gia tri 
dai han va no doi hoi muc do giam sat citng nhu mite do giao dich cao 
hon, nhung citng co nhitng bang chung xac dang qua kinh nghiem cho 
thay sit dung chien luqc nay co the la mot each dau tu mang lai lqi 
nhuan Ion. Mot trong nhitng cuoc nghien cviu nghiem tuc dau tien ve 
da tang truo'ng da duqc Narasimhan Jegadeesh va Sheridan Titman 
tien hanh. Ho kham pha ra rang thuc ra cac nha dau tu co the tao ra 
duqc nhung khoan lqi tuc to Ion bang each ban di nhitng co phieu co 
hieu qua kem trong sau thang truo'c do va mua lai nhitng co phieu co 
hieu qua cao trong cimg thdi gian nay. Nhitng khoan lqi nhuan phat 
sinh tit viec van dung chien luqc nay khong the giai thich duoc bang yeu 
to rui ro. Hon nita, nhitng khoan lqi nhuan ay du ldn de cd the ganh 
duoc cac chi phi giao dich. Ket qua cho thay, chien luqc dau tu dua vao 
da tang trudng cd hieu qua tot nhat trong khung thdi gian 12 thang. 
Thuc ra, cac nha nghien cviu kham pha ra rang den thang thu 24, gan 
mot nita khoan lqi nhuan da tich luy se bien mat (xem hinh 3.3). 



Gia Tri Cho DAi Han, TAngTruong Cho Ngan Han - 107 



Hinh 3.3: Dinh da tang gia trong 12 thang 



10 



■| 6 
£ 4 























































































1 










































ill 










































1 3 ; 






7 


9 


11 


13 


15 


17 


19 


21 


23 









Thang 

Hinh tren cho thay cac muc thu nhap tich luy trung hinh cho nhung danh muc 
duy tri theo dai han va ngan han. Cac vi tri dai han thuoc ve nhung co phieu 
the hien da tang gia duong trong sau thang truoc do. Cac vi tri ngan han thuoc 
ve nhung co phieu co da tang gia am. Chien luge nay tao ra nhung khoan loi 
nhuan dat dinh cao trong khoang thoi gian 12 thang. 

Mot vai nam sau, Jegadeesh ket hop cung voi hai nha kinh te 
khac, Louis Chan va Josef Lakonishok, cle tieh hanh va cong bo mot 
nghien cviu khac ve eta tang trudng vol tinh chat toan dien hon. Mot 
trong nhung kham pha thu vi hon cvia ho la nhiing co phieu co hieu 
qua nhat theo chien luqc eta tang trudng nay cung la nhQng co phieu 
ma cac nha ly thuyet truyen thong dinh nghia la co phieu tang 
trudng. Noi each khac, nhung cd phieu co hieu qua cao nhat la 
nhung cd phieu co ty so P/B cao nhat. Hoa ra, chung cung la nhung 
cd phieu mang lai chi so SUE cao nhat. 

Chi so SUE duqc viet tat tir tieng Anh Standardized Unexpected 
Earnings (Thu nhap Ky vong Quy chuan). Day la each rat phu hop de 
xac dinh tarn quan trqng ma nha dau tu nen gan cho nhiing khoan 
thu nhap dang ngac nhien. Chi so SUE duqc dinh nghia la sU chenh 
lech giiia thu nhap tren cd phan (EPS) thuc su cua cong ty va mile 



108 - Even Bufieit Isn't Perfect 

udc tinh thong nhat cttfo'c chia bang do lech chuan cua tat ca nhiing 
udc tinh cua cac nha phan tich. Neu cac nha phan tich co su ddng 
thuan ldn ve mite thu nhap ky vong cua cong ty, thi do lech chuan se 
rat nhd. Trong trudng hop nay, cong ty se thanh cong ldn neu co thu 
nhap thap ho'n mite Udc tinh thong nhat mot hoac hai xu (22) . Chi so 
SUE se ldn (nhung am) bdi vi mau so nho. Viec khong hoan thanh 
ke hoach thu nhap kha nho co the dan den viec co phieu bi ban thao. 

NgUOc lai, neu cac nha phan tich khong the thong nhat duoc 
muc thu nhap ma cong ty co the dat duotc va su u6c tinh cua ho 
chenh lech rat ldn, thi do lech chuan se ldn. Khi dieu nay xay ra, se 
chang co gi ngac nhien neu thu nhap tren co phan (EPS) thuc su 
chenh lech so vol mvic Udc tinh thong nhat chi vai xu. SUE se nho vi 
mau so ldn hon. Gia co phieu se khong phan ving du 1 doi so vdi trudng 
hop tren. 

Nhieu nha dau tu khong quen voi chi so SUE bdi no thudng 
khong duqc tinh san tren nhiing trang web tai chinh ma ho thudng 
truy cap. Tuy nhien, nhieu nha dau tu chuyen nghiep rat thich chi 
so nay va san sang tra nhieu tien de cd thong tin nay. 

Chac han Warren Buffett cung biet tat ca ve chi so SUE. Tuy 
nhien, Buffett cue luc chi trich nhiing thudc do tap trung vao thu 
nhap hang quy. Ong nghi rang cac nha quan ly da danh qua nhieu 
thdi gian de suy nghi ve nhiing ke't qua ngan han va khong du thdi 
gian suy nghi ve chien luqc hoat ddng trong dai han. Chung ta se 
thay trong Chuong 1 rang neu lam theo Buffett thi cac tap doan se 
cham dvit viec cung cap nhiing bao cao hudng dan thu nhap hang 
quy rat quan trong. 

Buffett cd the bd qua no, nhung nhieu nha dau tu chuyen 



(22) 1 USD = 100 cents (xu). 



GiaTri Cho DAi Han, TAngTruonc, Cho Ngan Han - 109 



nghiep chu y rat nhieu den chi so SUE. Thu vi thay, nhttng bang 
chving hoc thuat chi ra rang ho clung khi lam nhu vay. Dieu co ban 
la cac co phieu the hien da tang trudng, va co phieu tang trudng nao 
co chi so SUE ldn nhat se the hien cla tang trudng ldn nhat. Tuy 
nhien, cung nhu bat cu chie'n luoc dau tu nao khac, bao gdm ca chie'n 
\\XOc cua Buffett, dau tu theo da tang trudng chi co hieu qua trung 
binh. No chac chan khong co hieu qua trong turig trudng hop don le. 
Khong the nghi ngd rang trong tarn mua va nam giu co phieu dai 
han cua Buffett da mang lai nhQng lqi ich rat l6n cho Berkshire 
Hathaway va cac co dong. Nhung each thvic cua Buffett khong phai 
la each dau tu duy nhat mang lai lqi nhuan. Thuc te, viec Buffett til 
choi xem xet nhiing chien luqc thay the nhieu khi da lam cho tap 
doan cua ong lq nhieu co hoi tot. 

OAll TU THEO DA TANG TRUONG VA 
BONG BONG DOT-COM 

Cac giao dich "ludt song" trong ngay dien ra kha pho bien 
trong thdi ky bung no cong nghe vao cuoi thap men 1990. Nhung no 
nhanh chong danh mat sU hap dan khi bong bong dot-com no tung 
va tat ca cac loai co phieu sut giam manh. Tat nhien, nganh cong 
nghe, noi phan ldn sU quan tarn hudng vao do, chinh la khu vUc chiu 
mat mat nhieu hon ca. Chac han su that nay da mang lai cho Buffett 
it nhieu thoa man. Suy cho cung, ong da khong ngitng bi chi trich bdi 
rat nhieu ngudi vi da bo Id Ian song cong nghe. Nhung mot khi sU 
bung no cham dvit, phuong phap gia tri dai han cua ong lai mot Ian 
ntia trd thanh khuynh huefng duqc Ua thich. Thuc te, gia co phieu 
Berkshire Hathaway rot manh nam 1 999 va bat dau tang vot lai nam 



110 - Even Buffeti Isn't Perfect* 



2000 trong khi phan con lai cua thi truong roi vao giai doan ban thao 
keo dai. 

Nhieu nha dau tu gia tri hi ha khi nhin thay bong bong dot- 
com no tung. Tren het, tat ca deu luon noi rang: "Dung nham Ian tri 
tue v6i thi tru6ng gia len" . Mac du dau tu theo da tang truong khong 
giong nhu cac giao dich "lu6t song" trong ngay, nhung nhUng ngudi 
ap dung chien luoc da tang trudng vao cuoi thap nien 1990 va mua 
nhUng co phieu co mUc tang trudng cao vol chi so SUE lori trudc khi 
chUng khong con duoc Ua thich da ganh chiu nhUng khoan 16 khong 
16. Dieu nay khong co gi ngac nhien. Xet cho cUng, cung nhu tat ca 
moi chien luoc dau tu khac, dau tu theo da tang trudng chi co hieu 
qua 6 mUc trung binh - khong phai lUc nao cung tot. Co nghia la, 
khong co chien luoc dau tu nao hoan hao ca. Ngay ca dau tu gia tri 
cung khong dam bao mang lai hieu qua cao. 

Tuy co nhUng khoan 16, khong nen danh gia dau tu theo da 
tang trudng mot each qua gay gat. Ban co the ngac nhien khi biet 
rang chien luqc da tang trudng chat che le ra da trd nen co lqi nhuan 
trd lai sau khi bong bong dot-com bi no tung. Dieu nay la do mot 
vai thang sau khi ban thao, phuong phap da tang trudng da nhac nhd 
cac nha dau tu can ban di chinh nhUng co phieu cong nghe dang lao 
doc. Do nhUng co phieu nay tiep tuc lao doc den het nam 2002 nen 
lqi nhuan thu duqc tU viec ban s6m chUng la rat l6n. 

Tuy nhien, khong the choi cai rang dau tu theo da tang trudng 
doi hoi phai lam viec nhieu hon va lam cho nha dau tu gap nhieu rui 
ro hon phuong phap gia tri don gian cua Buffett, tUc mua va nam 
giU co phieu dai han. Nhu da neu, dau tu theo da tang trudng doi 
hoi sU giam sat khong ngUng va xoay vong co phieu nhanh. Su giao 



GiA Tri Cho DAi Han, Tang Truong Cho NgAn Han - 1 1 1 

dich vdi cudng do Ion hon dan den viec cong nhan muc thu nhap tit 
von thudng xuyen hon va nghia vu thue gan lien vol no, cung nhu chi 
phi giao dich tang cao hon. Tuy nhien, nhd mang Internet, chi phi 
giao dich ngay nay co the duy tri d muc rat thap. Nhung ngay thang 
ma ban phai chi hon 100 USD tien hoa hong cho ngudi mdi gioi 
chiing khoan chuyen nghiep chi de thuc hien mot giao dich don gian 
nay da qua rdi. Gid day, nhieu cong ty moi gioi chving khoan tren 
mang tinh tien khong day 1 USD cho mot giao dich, hau nhu bat 
ke luqng co phieu duqc mua hoac ban. Mot cong ty Ion tham chi da 
bat dau quang cao ve nhtrng giao dich mien phi moi gioi. 

Tom lai, dau tu theo da tang trudng khong danh cho tat ca moi 
ngudi. Di nhien no cung khong danh cho Warren Buffett, va co the 
khong thich hop doi vdi ban. Tuy nhien, se sai lam khi tin rang chi 
co nhtrng nha dau tu gia tri moi kiem duqc tien. Mot sai lam khac la 
cho rang dau tu gia tri luon vuqt troi hon so v6i nhiing chien luqc 
dau tu khac, bao gom ca phuong phap dua vao da tang trudng. Gia 
tri chac chan vuqt troi so voi tang trudng xet trong dai han, nhung cd 
rat nhieu bang chung cho thay tang trudng va da tang trudng cd hieu 
qua hon so vdi chien luqc mua va nam giQ hudng vao gia tri trong 
nhung khung thdi gian ngan hon. 

Phuong phap gia tri dai han cua Buffett de hieu va tham chi rat 
de thuc hien bdi no khong ddi hdi nhieu no luc. Tham chi ban cd the 
goi do la phuong phap tiep can dau tu danh cho ngudi ludi bie'ng. 
Nhiing ngudi theo chien luqc gia tri chi can mua mot danh muc co 
phieu rdi bd di tarn bien hoac choi golf va tan hudng cudc song. Thuc 
chat, dau tu gia tri cd the mang lai lqi nhuan rat ldn. 

Nhung dau tu theo da tang trudng cung cd the mang lai lqi 



112 - Even Buffeti Isn't Perfect* 

nhuan Ion. Phuong phap nay khong de hieu nhu phuong phap dau 
tu gia tri, va viec thuc thi cung kho hon. No doi hoi ban phai bo ra 
nhieu cong sue hon. Tuy nhien, khong giong nhu giao dich "luot 
song", dau tu theo da tang trudng khong buoc ban phai luon dan 
mat vao man hinh may tinh suot ngay. 

Tuy nhien, phuong phap dau tu tot nhat danh cho ban do ban 
quyet dinh. No tUy thuoc vao muc tieu ma ban dang co gang hoan 
thanh. Neu ban la mot nha dau tu kien nhan vo'i khung thdi gian dau 
tu dai han va ban khong thich phai giam sat cac hang muc dau tu 
cua minh qua thudng xuyen, thi phuong phap dau tu gia tri dai han 
cua Buffett chinh la each tot nhat. Nhung neu ban muon nhin thay 
thu nhap tang len nhanh hon va co the chiu duqc rui ro nhieu hon, 
va neu ban san sang danh nhieu thdi gian de giam sat cac khoan dau 
tu cua minh, thi phuong phap dau tu da tang trudng se lam ban hai 
long hon. DU ban chon bat cU phuong phap nao, thi it nhat ban cung 
can nhan thUc duoc phuong phap nao co hieu qua - va phuong phap 
nao khong hieu qua - trong dai han cung nhu ngan han. Chi biet 
duqc mot nua cau chuyen co the dan den nhUng ky vong phi thuc te, 
tham chi no co the lam cho mot nha dau tu co y dinh tot gap phai 
nhUng rac roi kho giai quyet. 



GiA Tri Cho DAi Han, TAng Truong Cho Ngan Han - 1 1 3 



TOMTATCHUONG 3 



• Buffett la nha dau tu dai han. Neu ong bupc phai chon mot 
each chat che giua gia tri va tang truong, chac han ong se 
nghieng ve gia tri. Cac bang chung thuc nghiem cho thay ong 
dung khi lam nhu vay. Nhung co phieu gia tri se vuot troi so voi 
nhung co phieu tang truong trong dai han. Mot cuoc nghien 
cuu da kham pha ra rang voi thai gian nam giu 10 nam, co 
phieu gia tri mang lai hieu qua cao hon co phieu tang truong 
hon ba Ian. Neu ban muon mua co phieu va nam giu dai han, 
hay huong danh muc dau tu cua minh ve cac co phieu gia tri 
va tranh xa nhung co phieu tang truong. 

• Do Berkshire Hathaway da phattrien qua Ion, Buffett buoc phai 
chon nhung co phieu va cong ty co gia tri von hoa Ion de dau 
tu. Tuy nhien, nghien ciiu cho thay co phieu cua cac cong ty co 
gia tri von hoa nho to ra vuot troi hon cac co phieu co gia tri 
von hoa Ion trong dai han. Nhung ngudi mua va nam giu co 
phieu dai han nen huong danh muc dau tu cua minh ve cac co 
phieu co gia tri von hoa nho. 

• Cac nghien cuu cung chung minh co phieu the hien da tang 
truong. Nhung co phieu trong qua khu gan co hieu qua tot 
thuong co khuynh huong tiep tuc co hieu qua cao trong tuong 
lai gan. Nhung co phieu co hieu qua thap trong qua khu gan 
cung co khuynh huong kern hieu qua trong tuong lai gan. Ba 
tang truong co ve duy tri trong khoang thai gian 12 thang. 
Ngoai ra, nhung co phieu tang truong co muc thu nhap ngoai 
ky vong Ion nhat cung the hien mire do da tang truong Ion 
nhat. Viec Buffett tu choi xem xet dau tu theo da tang truong 



114 - Even Buffetf Isn't Perfect 

da lam cho cac co dong cua ong mat mat nhieu trong thai ky 
bung no cong nghe cua thap nien 1990. Song, ctieu nay gop 
phan each ly ho khoi Ian song ban thao co phieu bat dau tir nam 
2000. Mac du co phieu gia tri the hien su vuot troi hon co phieu 
tang truong trong dai han, nhung ro rang co phieu tang truong 
mang lai ket qua tot hon co phieu gia tri trong nhung ky han dau 
tu ngan hon. Cac nha dau tu tim kiem thu nhap Ion hon trong 
ky han dau tu ngan hon nen tap trung vao nhung co phieu tang 
truong co da tang truong manh. Tuy nhien, ho can nhan thuc 
rang chien luoc nay cung gin lien voi rui ro Ion hon. 

• Trong tarn huong vao dai han cua Buffett giup ong giam chi 
phi giao dich va thue. Dau tu theo da tang truong doi hoi nhieu 
no luc giam sat, tan suat giao dich cao va dan den miic thue Ion 
hon. Nhung nguoi theo phuongphap mua va nam giu co phieu 
dai han co the danh nhieu thoi gian de huong thu cuoc song 
hon. Nhung nguoi thien ve phuong phap dau tu theo da tang 
truong phai lam viec cham chi hon va ho cung phai ganh chiu 
chi phi cao hon. 



o 



DUNG BAO GIG KET HON 
VOl CO PHIEU 

Bat ke mire gia bao nhieu, chung toi hoan toan 

khong quan tarn den viec ban bat cirdoanh nghiep nao 

lam an hieu qua ma Berkshire dang sohuu. Chung toi 

cung rat ngan ngai khi ban bat cir doanh nghiep kem cdi 

nao miin la chung toi vin con ky vong no co the tao ra it 

nhat mot khoan thu nhap nao do, va mie"n la chung toi 

cam thay cac nha quan ly va quan he lao dong ciia no 

vin tot dep. 

- Warren Buffett 



/(Vhi ban hoi cac nha ctau tit ve Warren Buffett, ban se nghe 
thay nhung cau noi ctai loai nhtf: "Buffett la mot thien tail", "Buffett 
la nha ctau tu vi ctai nhat cua moi thoi ctai!" . Cung co ngudi bao ong 
la nha chon co phieu vi ctai. 

Tuy nhien, Buffett co le se khong ctong tinh vol nhQng nhan 
xet cto - it nhat la vol nhung ngudi noi ong la ngudi chon co phieu 
gioi. Dieu nay khong phai vi su lvta chon co phieu cua ong khong tot. 
Thuc ra, nhung lua chon cua ong rat xuat sac. Su phan ctoi cua ong 
cung khong hen quan gi cten tinh khiem nhudng cua ong, von etuqe 
nhin nhan rong rai. Ly do thuc su ma Buffett khong tan ctong cton 



1 1 6 - Even Buffete Isn't Pereece 

gian la vi 6ng khong tin rang viec lua chon co phieu co lien he lcfti 
den clau tu. Tren thuc te, Buffett tin rang hoat dong dau tu thuc su 
chi lien quan den viec mua ban doanh nghiep, etui khong phai chi 6 
viec lua chon co phieu cua doanh nghiep do. 

BUFFETT "KET HON" VOI DOANH NGHIEP 

Ket hon la mot su rang buoc quan trong. Tinh yeu la dieu kien 
can thiet de tao ra cuoc hon nhan ben vUng, nhung tinh yeu khong 
phai la yeu to duy nha't. Can phai co them nhieu dieu kien thuan lqi 
khac nUa. Trudc khi cUng nhau budc len san khau, ban can phai tim 
hieu cang nhieu cang tot ve ngudi ma ban sap cuoi. Su tuong hop, tin 
cay, than the gia dinh, giao due, ton giao, su trudng thanh, nghe 
nghiep va dieu kien tai chinh - tat ca deu can phai duqc xem xet. Suy 
cho cUng thi hon nhan doi hoi mot rang buoc lau dai. Trong khi 
chang co gi dam bao va ban khong bao gid co the doan chac 100% 
minh se thanh cong. 

Hon nUa, mot khi ban da quyet dinh rang buoc vao mot cuoc 
hon nhan, ban khong the huy bo no mot each de dang chi vi mot 
khuon mat de thuong hon xuat hien. Ban khong the cham dUt ngay 
chi vi ban gap phai mot so bat dong. Tat nhien, neu co nhUng khac 
biet co ban va khong the dung hoa xuat hien mot each tuyet doi ro 
rang thi chia tay la mot lua chon co the nghi den. Nhung dieu do se 
rat rac roi va ton kem. Ban dUng bao gid quyet dinh mot each khinh 
suat va do chi la bien phap cuoi cUng. Ban dung de y nghi nay xuat 
hien trong tarn tri minh khi ban dang suy nghi mot each nghiem tUc 
ve viec ket hon. 

Trong tarn tri cua Warren Buffett, mua lai mot doanh nghiep 



Dung Bao Gid Ket Hon Vol Co Phieu -117 

cung giong nhu ket hon. Tat nhien, dieu khac biet la trong khi ong 
chi co the cudi mot nguoi thi ong co the sd htfu vo so doanh nghiep, 
mien la ong co ctu tien mua chung. Nhung trong moi trudng hop, 
khi Buffett mua lai mot doanh nghiep, ong biet minh dang co mot sU 
rang buoc quan trong. Day la ly do tai sao ong co gang chi mua lai 
nhiing doanh nghiep tot ma ong du dinh se nam giu 1 trong dai han. 
Tat ca nhung ngudi yeu thich Buffett nghiem tuc deu biet rang day 
la mot phan trong sU thu vi cua ong. 

Thuc ra, Buffett thudng phan biet rat ro viec mua lai doanh 
nghiep va mua co phieu. Ong khuyen cac nha dau tu suy nghi nhu 
nhiing ngudi mua lai doanh nghiep, chu khong phai nhu nhung 
nguoi mua ban co phieu ngan han. Ong cung tin rang nha dau tu 
nen gan bo vdi nhiing doanh nghiep tot tham chi khi ho dang gap 
kho khan, cung giong nhu ho gan bo vol mot cuoc hon nhan khi tot 
dep cung nhu luc kho khan. Tuong tu, Buffett noi ong se khong ban 
mot doanh nghiep tot chi don gian bdi vi ong co the nhan duqc mot 
cai gia Ion hon gia tri noi tai nhieu Ian. Tuy nhien, dieu dang ngac 
nhien nhat co le la thai do cua ong doi v6i cac doanh nghiep hoat 
dong kem hieu qua ma ong hien dang sd huU. Ong se khong rot them 
tien vao nhung doanh nghiep nay va ong co the hoi tiec vi minh da 
mua chung, nhung ong cung het svic mien cUo'ng trong viec ban 
chung di. Ong phat bieu dieu nay rat ro rang qua Nguyen tac so 11 
trong "Cam nang Chu sd him"' 23 ' trong bao cao thudng nien cua 
Berkshire: 

Cac ban nen nhan thuc day du ve mot thai do ma Charlie va 
toi cung chia se nhung co the anh huong xau den hieu qua tai 
chinh cua chung ta: Bat ke mire gia la bao nhieu, chung toi 



(23) Owner's Manual. 



1 1 8 - Even Buffete Isn't Pereece 

hoan toan khong quan tarn den viec ban bat cir doanh nghiep 
nao dang lam an hieu qua ma Berkshire so hcru. Chung toi 
cung rat ngan ngai khi ban bat cir doanh nghiep kern coi nao 
mi£n la chiing toi va~n con hy vong no co the tao ra it nhat mot 
khoan thu nhap va mien la chiing toi cam thay cac nha quan 
ly va moi quan he lao dong ben trong no vkn tot dep. Chung 
toi hy vong khong lap lai nhung sai lam trong hoat dong phan 
bo von co the din chiing ta den voi nhung doanh nghiep kem 
hieu qua nhu vay. Va chiing ta se phan ung mot each het sue 
can trong voi nhung de xuat rang cac doanh nghiep hoat dong 
kem cua chiing ta co the duoc khoi phuc ve mire loi nhuan dat 
yeu cau bang nhung khoan chi tieu von Ion. (Nhung du bao se 
rat to tat, va nguoi chii xuong cung thanh that, nhung cuoi 
ciing, cac khoan dau tu Ion bo sung vao mot nganh te hai se 
chi mang lai nhung ket qua tuong tu nhu viec viing viy trong 
mot viing cat liin ma thoi). Tuy nhien, hanh vi quan tr'i nh&n 
tarn (loai bo doanh nghiep it hua hen nhat sau moi thoi ky) lai 
khong phai la phong each cua chiing toi. Chiing toi tha nhan 
ket qua tong hop bj anh huong mot chut con hon la thuc hien 
nhirng hanh dong nhu the. 

Day la clieu rat thu vi cloi vdi cac chuyen gia ctau tu bdi viec 
khong ban cac doanh nghiep yeu kem khong ctuoc xem la quyet dinh 
hop ly. No trai nguoc hoan toan vol nguyen tac toi cla hoa tai san. 
Mot nha ctau tu co ly tri se cam thay phan khich ne'u ban ctuoc mot 
thvi gi do 6 mvic cao hon gia tri thuc cua no. Anh ta cung se cam thay 
hanh phuc khi thoat duotc mot dieu gi do khong mang lai thu nhap 
phu hop. Dieu dang ngac nhien la Buffett hoan toan nhan thuc duoc 
dieu nay va thing than thiia nhan rang cac chinh sach cua 6ng co 



Dung Bao Gio Ket Hon Voi Co Phieu - 1 1 9 

anh hudng khong tot den co ctong cua minh. Nhung dong thoi, co le 
khong co ca nhan don doc nao trong lich su hoat clong dau tu co the 
lam mot cong viec tot hon Warren Buffett trong viec toi eta hoa tai 
san cua co clong trong dai han. 

Dieu gi giai thich cho hanh vi co ve phi ly tri nay? Do la do su 
phan biet cua Buffett gitfa viec mua doanh nghiep va mua co phieu. 
Hau het nhiing nha dau tu khong thuc su cam nhan duoc su khac 
biet then chot nay. Hanh vi do nghe co ve bat hop ly, vi rang de sd 
hiiu doanh nghiep, ban phai thu gom co phieu cua no. Nam co phieu 
la nam von co phan. Ai sd htru von da so co phan, ngudi do sd htru 
doanh nghiep. 

Nhung trong tarn tri cua Buffett, su khac biet lien quan den su 
cam ket. Mua lai doanh nghiep doi hoi phai co su cam ket nghiem 
tuc. Mua co phieu khong can su cam ket nhieu. Day la mot each cam 
nhan su khac biet. Neu khoan dau tu cua ban vao mot doanh nghiep 
dai dien cho mot phan ldn tai san rong cua ban, du ban mua lai toan 
bo doanh nghiep hoac chi mot phan nho cua no, ban se tap trung het 
svic va rang buoc vdi thanh cong cua doanh nghiep do. Trai lai, neu 
phan von sd htiu cua ban chi chiem mot phan nho trong tai san rong 
cua ban, mile do cam ket cua ban se khong nghiem tuc bang. Neu 
ban khong hai long v6i each thu:c cong viec dien tien, ban chi can 
chap nhan thua 16, ban thao va thoat ra. Tham chi ban con co the 
nhan duqc lqi ich til thue kha tot khi ban ban no di. 

Berkshire Hathaway co thoi quen mua lai toan bo doanh nghiep 
- hoac it nhat cung la mot phan chiem ty le Ion trong doanh nghiep 
do. Buffett noi rang tham chi neu ban khong co du tien de lam nhu 
vay, thi it nhat ban cung nen nghi rang minh la ngudi mua lai doanh 



120 - Even Bufieit Isn't Perfect 

nghiep, etui khong phai ngudi mua co phieu. Ban nen nhan thay rang 
minh dang dau tu tien von thuc; va truo'c khi dau tu bat cu khoan 
tien nao, mot ngudi mua doanh nghiep truo'c het se tien hanh mot so 
hoat clong nghien cviu - trong dau tu thudng duoc goi la "sU chu tarn 
xac dang" <24) . Hon ntfa, mot ngudi mua doanh nghiep thong minh se 
khong dau tu von vol y dinh chuyen chu sd hQu trong thdi gian ngan. 
Thuc ra, Buffett noi rang khi ong quyet dinh dau tu, tham chi ong 
khong nghi den chien luofc thoat ra . Nhung ngay ca nhifng ngudi 
mua doanh nghiep co san mot chien luoc thoat ra ro rang trong ke 
hoach cua minh cung co y dinh gan bo vdi no trong it nhat cung mot 
vai nam. 

Cung nhu khi ban ket hon, truo'c khi mua doanh nghiep, ban 
nen tim hieu cang nhieu cang tot ve doanh nghiep. No san xuat san 
pham gi, dich vu gi? Ai la khach hang va nha cung cap quan trong 
nhat cua no? Thi trudng cua no ldn den mule nao? Thi trudng nay 
dang tang trudng hay dinh tre? Thi phan cua cong ty ldn den mile 
nao? Bo may quan ly co nang luc, dang tin cay, va san sang d lai dieu 
hanh doanh nghiep sau khi ban mua no khong? Nhilng nhan vien 
chinh la ai? Ho co tai nang, co hai long vol cong viec va trung thanh 
v6i cong ty khong? Cong ty co tinh hinh tai chinh on dinh khong, 
hay no dang co nhung khoan no qua kha nang chi tra? Dau la nhurig 
thudc do chinh cua nganh nay? Ty suat lqi nhuan, thu nhap tren von 
chu sd him va gia tri so sach ra sao? 

Day la nhung cau hoi thudng xuat hien trong tarn tri Buffett, 
bdi khi ong ra mot quyet dinh dau tu, ong thudng cam ket bang mot 
so tien rat lori. Buffett se nam giQ doanh nghiep trong dai han. Cau 
tra ldi cho nhifng cau hoi nay khong co y nghia gi nhieu doi v6i 

(24) Due diligence. 

(25) Exit strategy. 



Dung Bao GiO Ket Hon Voi Co Phieu - 1 2 1 

nhtfng ngudi chi nghi den mot giao dich theo kieu "ludt song", 
nhung chung rat quan trong ddi vdi cac nha dau tu dai han. Cung 
nhu trong hdn nhan, nhGng ngudi mua lai doanh nghiep thudng cd 
ke hoach gan bo voi doanh nghiep trong mot moi quan he khd co the 
thao go'duqc- 

Khi ban ra quyet dmh dau tu va ban suy nghi nhu mot ngudi 
mua doanh nghiep, ban nhan thay rang minh dang trd thanh chu sd 
hitu v6i y nghia thuc su cua no. Mot ngudi mua doanh nghiep (trai 
vdi mot ngudi giao dich co phieu) se khong cat dut va thao chay chi 
vi thu nhap co ve khong dat mvic ky vong trong quy va co phieu co 
the se mat mot vai diem. Tuong tu, mot ngudi mua doanh nghiep se 
khong ban va nhanh chong hien thuc hoa lo'i nhuan chi bdi vi gia co 
phieu bat ngd tang vot vdi toe do nhanh hon ky vong ban dau. Day 
la ly do tai sao Buffett noi ong khong ban mot doanh nghiep tot nao 
du tham chi ong nhan duqc nhieu tien hon gia tri thuc cua no, cung 
la ly do tai sao ong khong ban di mot doanh nghiep lam an khong 
hieu qua mien la no con co kha nang tao ra thu nhap, du nho. 

HAU HET CAC NHA DAU TU DEU "HEN HO" 
VOI CO PHIEU 

Hen ho rat khac so voi hon nhan. Ban co the nghi rang ban dang 
yeu, nhung ban khong thuc su chac chan ve dieu nay. Cac ban muon 
danh mot it thdi gian 6' cung vdi nhau, tim hieu nhau, nhung khong 
nhat thiet phai quan tarn den moi quan he lau dai. Ban san sang chap 
nhan mot so trach nhiem, nhung ban chua san sang cho mot cam ket 
ldn va lau dai. Quan trong nhat la ban van muon de ngd cac phuong 
an lua chon cua minh phdng khi xuat hien ddi tuqng khac tot hon. 



122 - Even Bufieit Isn't Perfect 



Neu chi hen ho, ban se de dang hon rat nhieu de chia tay neu moi 
viec khong dien tien tot dep. 

Neu ngudi mua lai doanh nghiep nghi den hon nhan, thi ngudi 
mua co phieu chi nghi den hen ho. That ra, co mot cau cham ngon 
6 Pho Wall rang: "Ditng bao gid ket hon vdi co phieu. (26) " Nhung 
ngudi mua co phieu ludn grit trong dau minh cau cham ngon day 
"huong vi dau tu" nay. 

Ngudi mua co phieu khong san sang dua ra su cam ket manh 
me ma nhung ngudi mua doanh nghiep thudng the hien; va mua co 
phieu, trai v6i mua doanh nghiep, co lien quan chu yeu den su giao 
dich. Ngudi mua co phieu thudng khong san sang mao hiem vdi mot 
khoan von ldn trong bat ky giao dich don le nao, va ho gan nhu chac 
chan khong nghi den viec nam giu 1 hang muc dau tu do mot each 
vinh vien. Ngudi mua co phieu thudng rat vui mifng ban co phieu di 
ngay khi co hoi tot den vdi ho. Buffett cd the phan doi, nhung su that 
la nha dau tu trung binh phai suy nghi theo each cua ngudi mua co 
phieu hon la ngudi mua doanh nghiep. Xet cho cung, nha dau tu 
trung binh chi cd du tien de mua vai tram hay vai ngan cd phieu cua 
mot doanh nghiep. Dieu do khong du mang lai cho nha dau tu kha 
nang gay anh hudng den viec dieu hanh doanh nghiep ma nhiing 
ngudi mua doanh nghiep nhu Buffett cd the lam duoc. Hon ntfa, nha 
dau tu trung binh cd the khong du kha nang de duy tri lua chon cua 
minh qua nhiing giai doan khd khan keo dai cua doanh nghiep. 

Khi mua cd phieu thay vi mua doanh nghiep, gia ca la mot 
trong nhung yeu to quan trong nhat can xem xet. Rd rang, tot nhat 
la mua duqc gia thap, nhung mot ngudi mua co phieu cung khong 
phan doi viec mua gia cao va ban vdi gia cao hon nua. Tat ca nhiing 



(26) Never marry a stock. 



Dung Bao GiO Ket Hon Voi Co Phieu - 123 

yeu to thuc sU quan trong can quan tam khi mua mot doanh nghiep 
cho dai han, nhu thi phan, chat luqng bo may quan ly, ty suat lqi 
nhuan, thu nhap tren von chu sd hGu thudng khong quan trong khi 
mua co phieu trong ngan han. Tuy viec nam vurig cac yeu to can ban 
nay luc nao cung la dieu nen lam, nhung chung se khong thuc day 
hoac ngan chan quyet dinh dau tu cua ban. 

Mot nguoi mua co phieu biet rang neu mot co phieu dang duqc 
ban duoi gia tri noi tai, thi no trd thanh mot ving vien sang gia de ban 
mua lai. Tham chi Buffett cung tan thanh dieu nay. Tuy nhien, 
nhiing ngudi mua co phieu thay vi mua doanh nghiep cung dang suy 
nghi ve viec ban no di. Hay nho' Buffett khong co chien luqc thoat ra. 
Tuy nhien, doi v6i ngu6i mua co phieu, viec thoat ra cung quan 
trqng khong kem viec mua vao. Ngudi mua co phieu biet rang neu 
co phieu co the bi dinh gia thap thi chung cung co the duqc dinh gia 
cao. Ho biet neu mua nhtrng co phieu bi dinh gia thap la dieu co y 
nghia ldn thi no cung co y nghia tUOng tu khi ban nhiing co phieu 
duqc dmh gia cao. Buffett cung biet dieu nay. Nhung Buffett thich 
"ket hon" ho'n. Ong khong thich ban. Nhu chung ta da biet tit dau 
chuong, Buffett noi rang ong se khong ban di mot doanh nghiep tot 
tham chi neu ong nhan duqc nhieu tien ho'n gia tri thuc cua no. 
Nhung nhung ngudi mua co phieu thudng san sang ban di - dac biet 
la khi ho thay ro rang muc gia ma ho nhan duqc cao hon so vqi gia tri 
thuc cua co phieu. Xet cho cung, tai sao ho lai nam giu co phieu duqc 
dinh gia cao trong khi co vo so nhung co phieu bi dinh gia thap ma 
ho co the mua lai? 



124 - Even Bufieit Isn't Perfect 

TAT CA DELI LIEN QUAN DEN SU KIEM SOAT 

Thong qua Berkshire, khi Buffett mua lai mot doanh nghiep, 
dng thudng mua toan bo doanh nghiep. Ngay ca khi 6ng chi mua co 
phan trong mot cong ty dai chung duqc giao dich cong khai tren san 
chung khoan, ong cung mua vdi ty le kha ldn de Berkshire cuoi ciing 
trd thanh mot trong nhung co dong Ion nhat cua doanh nghiep do. 
Khi Berkshire tien hanh dau tu, ngay lap tvic no thu hut su chu y cua 
cong chung. 

Mot khi Berkshire mua lai toan bo doanh nghiep, no se nam 
quyen kiem soat hoan toan doanh nghiep do. Buffett thudng noi rang 
ong se khong bao cac nha quan ly gioi cua doanh nghiep do phai lam 
dieu gi theo y ong ca. That ra, mot ly do ma ong thich mua nhurig 
cong ty duqc quan ly bai ban do la ong khong thich tham gia vao 
nhilng hoat dong thudng ngay cua cong ty. Ong thich de nhGng 
ngudi hieu doanh nghiep dieu hanh no vo'i hieu qua cao nhat. Tuy 
nhien, van co mot diem khac biet rat lori giQa Buffett va hau het 
nhiing ngudi khac. Do quyen sd hQu cua Buffett thudng qua ldn nen 
ong cd the tham gia vdi mvic do rat ldn vao cac quye't dmh quan tri, 
neu mudn. Neu Buffett khong thich each dieu hanh cong ty, dng se 
cd phuong an can thiep va tien hanh nhtrng su thay ddi can thie't. 
Tuong tu, neu dng thay ke hoach kinh doanh cua cong ty khong kha 
thi, dng se chinh siia no lai. Neu dng khong nhin thay su tin cay d cac 
nha quan ly cong ty, dng cd the sa thai ho va dua vao mot ddi ngu 
quan ly mdi. Day la dieu ma cac nha dau tu trung binh khong each 
nao lam duqc. Buffett cd the khong lam nhu vay thudng xuyen, 
nhung dng ap dung mot phuong phap tiep can chu ddng trong mot 
so trudng hop dng cho la can thie't. 



Dung Bao Gio Ket Hon Voi Co Phieu - 125 



O Chuong 6, cac ban se thay 6ng trien khai cac thay doi khi xu 
ly van de cua General Re. Tham chi 6ng san sang clam nhiem chuc 
vu giam doc dieu hanh cua Salomon Inc. de cviu cong ty nay. Ty le 
sd huu von km cua Berkshire trong cac cong ty ctai chung cung cho 
phep Buffett ngoi vao hoi ctong quan tri. Thuc te, ong co chut vu 
trong hoi ctong quan tri cua hon 20 cong ty khac nhau. Dieu CO ban 
la khi Berkshire mua toan bo mot cong ty nao cto, hoac tham chi chi 
mua mot so co phieu trong cac cong ty ctai chung, cong ty cto se ctuqc 
hudng lqi the ldn. Dieu nay cho phep Buffett quyet ctinh von cua 
cong ty cto se ctuqc phan bo nhu the nao. 

Co bao nhieu nha ctau tu khac co the lam ctuqc nhung ctieu ma 
Buffett ctang lam? Ban co the khong? Khi ban ra mot quyet ctinh 
ctau tu, ban co thuc su suy nghi giong nhu Buffett khong? Ban co 
thuc su nghi cten viec kiem soat cac quyet ctinh phan bo nguon von 
khong? Muc ctau tu cua ban co the mang lai cho ban quyen can 
thiep va tien hanh nhQng thay ctoi ma ban cho la can thiet khong? 
Neu cau tra ldi cteu la co, thi ban qua thuc rat may man. Ban co 
nhtrng phuong tien cte trd thanh ngudi mua doanh nghiep. Nhung 
neu cau tra ldi la khong, ban chi don thuan la ngudi mua co phieu 
cua cac cong ty ma thoi. 

Thuc te la hau het cac nha dau tu deu khong the lam nhung 
dieu ma Berkshire va Buffett thudng lam. Hau het ho khong the mua 
lai toan bo doanh nghiep. Tham chi, ho con khong co du tien de mua 
lai mot ty le sd hitu Ion trong mot cong ty dai chung. De co ty le sd 
hiJu 1% trong mot cong ty co mule von hoa thi trudng 1 ty USD thi 
ban can co 10 trieu USD — mot con so khong nho. Ngay nay, mot 
cong ty co gia tri 1 ty USD duqc xem la nho. Tham chi nhimg ngudi 



126 - Even Buffett Isn't Perfect 

co so tien tren cung khong de dang do tat ca tien vao mot co phieu 
duy nhat. Ket qua la hau het cac nha dau tu se khong bao gid co duqc 
vi tri du quyen luc de ra nhung quyet dinh phan bo tai chinh giup toi 
da hoa thu nhap cua cong ty. Du ho san sang chap nhan no hay 
khong, nhung su thuc van la hau het cac nha dau tu deu khong mua 
lai doanh nghiep. Don gian vi ho khong co du tien de lam dieu do. 

Da phan cac nha dau tu se mua co phieu. Va tham chi neu ho 
co kha nang mua co phieu voi gia tri vai trieu do-la, thi chac la no 
cung khong du de mang lai cho ho mot vi the co the xuat hien 6' tong 
hanh dinh cua cong ty va de xuat mot su thay doi trong chien luqc 
kinh doanh. Khoan dau tu cua ho khong du de gianh duqc mot ghe 
trong hoi dong quan tri. No tham chi khong du de ho thay doi ngudi 
dieu hanh phong hanh chinh, difng noi den giam doc dieu hanh. 
Trong trudng hop tot nhat, hau het cac nha dau tu chi co the hy vong 
tro' thanh ngudi huo'ng lqi di kem. Dieu nay co nghia la ho co the 
mua mot so co phieu va hy vong rang co mot ngudi nao do nhu 
Buffett tham gia va mua mot ty le sd hiiu du ldn de buoc bo may 
quan ly phai trung thuc. Hoac phuong an khac la ho co the thue 
Buffett lam viec true tiep cho ho bang each mua co phieu cua 
Berkshire Hathaway. 

Vi the, khi mua co phieu, han ban se rat thu vi khi nghi ve minh 
nhu mot ngudi dau tu theo kieu Warren Buffett. Ban co the tudng 
tuqng mot each hao phong rang ban dang thuc su mua lai mot doanh 
nghiep giong nhu each Buffett thudng lam. Nhung neu thanh that 
vol ban than, ban se thiia nhan minh chi don thuan dang mua co 
phieu ma thoi. Buffett co the lap luan rang nam lay nhvlng vi the co 
y nghia trong nhvlng cong ty nho co the giup kiem soat duqc rui ro, 



Dung Bao Gid Ket Hon Voi Co Phieu - 127 

nhung chien luqc nay khong de dang thuc hien doi vdi nha dau tu 
trung binh. Tham chi ne'u ho cue ky khdn ngoan va biet chinh xac 
minh dang lam gi, thi ho van khong bao gid cd du nguon luc de nam 
lay vi the co y nghia trong mot cdng ty duy nha't. Hau he't cac nha dau 
tu chi co the kiem soat rui ro bang each da dang hda hop ly ma thoi. 
Buffett cung nhan ra dieu nay. Do la ly do tai sao ong khuyen nen da 
dang hoa rong rai. 

Buffett co the tin tuo'ng rang ong dang "ket hon" vdi doanh 
nghiep ma ong mua lai, nhung "ket hon" voi co phieu chac han 
khong phai la mot chien luoc thich hop cho moi ngudi. Dai da so cac 
nha dau tu khong co du nguon luc de "ket hon" vdi co phieu. Ho chi 
co du tien de "hen ho" vdi nhUng hang muc dau tu cua minh ma 
thoi. Buffett co the tu hao minh khong can chien luoc thoat ra, nhung 
nha dau tu trung binh khong the khoa minh mai mai voi mot loai co 
phieu nao do - dac biet la nhUng co phieu chi co kha nang mang lai 
nhUng khoan thu nhap qua khiem ton. 

Tat ca nhUng dieu nay khong co y muon noi cac nha dau tu binh 
thudng khong nen dau tu dai han. ChUng ta da thay phuo'ng phap 
dau tu gia tri dai han co hieu qua kha tot. Tat nhien, no cung se co 
hieu qua doi vdi ban giong nhu doi vdi Buffett. Tuy nhien, bien tap 
vien Ken Fisher cua tap chi Forbes da chi ra rang chi cd Buffett mdi 
cd the la Buffett. "DUng co gang trd thanh Phil Fisher, hoac Warren 
Buffett, hay Peter Lynch, hoac bat ky ngudi nao khac. Hay la chinh 
minh...". Fisher chac han biet rd minh dang ndi gi. Cha dng, Phil 
Fisher, la mot trong nhUng ngudi hudng dan cd anh hudng nha't cua 
Buffett. Ban khong phai la Buffett va ban khong nen tu nhan minh cd 
the dau tu giong Buffett. Nhu Ken Fisher ndi, ban hay la chinh minh. 



128 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Dieu nay co nghia la ban phai hieu duqc ban la ai trong vai tro nha 
dau tu. Ban co nhurig muc tieu gi? Ban co nhung rang buoc gi? Ban 
san sang va co kha nang chiu dung rui ro d mvic do nao? Hay tim hieu 
nhung chien luqc clau tu nao co hieu qua nhat doi voi ban. Dam bao 
rang ban biet ly do tai sao minh dang dau tu va each ban muon dau 
tu truoc khi cam ket dua ra mot phan lori tai san cua minh vao bat cii 
co phieu, nganh hay lop tai san nao. 

GIAC MO PIPE 

Sau day la mot dieu khac niia ma hau het cac nha dau tu khong 
the lam duoc Ho khong the thuc hien ede khodn dau tu tu nhdn vdo 
tdi sdn cong (PIPE - Private Investments in Public Equity). Day la 
mot chien luqc thu vi thudng duqc cac quy dau tu thanh khoan linh 
hoat (hedge fund (27) ) su dung. Thuc te, cong ty Fnedland Global 
Capital Markets \Xdc luqng rang "hang tram, neu khong phai hang 
ngan, quy dau tu chung khoan tu nhan hoac quy dau tu thanh khoan 
linh hoat da duqc thanh lap trong vai nam qua de dau tu vao PIPE" . 
Berkshire Hathaway cung la mot nha dau tu vao PIPE rat nang dong. 

Nhu ten goi cua no, PIPE cho phep cac nha dau tu lori mua co 
phieu hoac chung khoan hen ket von (equity-linked securities) tii 
cac cong ty cong thong qua giao dich tu nhan. Cach sap dat nay giup 
ngudi phat hanh tiet kiem thdi gian va tien bac. Do no duqc xem la 
giao dich tu nhan nen cong ty khong can phai dang ky v6i Uy ban 
Chving khoan Nha nude truo'c khi giao dich. Hon nua, chi phi phat 



(27) Hedge Fund la loai quy dau tu co tinh dai chung thap va khong bi quan ly qua chat. Khai 
ni$m "Hedge Fund" khong am chi mot loai phap nhan rieng biet cua thj truong von, ma chi 
la each goi nham phan biet cac quy it b| quan ly chat che. Thudng cac quy loai nay chi giao dich 
vdi mot so luong nan che cac nha dau tu, vi the m6i nha dau tu phai gop vao nhung khoan 
tien rat Ion theo phuong thuc "goi von khong dai chung" (private placement). Ngugc vdi cac 
Hedge Fund la cac quy "Mutual Funds" (thudng goi la quy tuong ho) co tinh dai chung cao, 
hau nhu moi ngudi deu co the tham gia. Do khong bj quan ly chat, Hedge Fund thudng rat 
linh hoat trong cac chien luoc dau tu. 



Dung Bao GiO Ket Hon Voi Co Phieu - 129 

sinh thudng it hon mvic ma nha phat hanh se phai tra trong mot giao 
dich phat hanh thvi cap ctien hinh khac. PIPE cung cho phep nha 
phat hanh huy ddng mot khoan tien nhd hon mvic ma giao dich phat 
hanh thai cap yeu cau. Ket qua la PIPE thudng duqc svi dung khi 
cong ty phat hanh can tiep can nhanh mot luqng von ldn. NgUdi mua 
thudng nhan duqc chiet khau tot va nha phat hanh cam ket se nhanh 
chdng dang ky chving khoan vdi Uy ban Chving khoan, nho do lam 
cho chung co tinh thanh khoan. Thudng mat khdng qua sau thang 
de qua trinh dang ky duqc phe chuan, cho phep ngudi mua ban lai 
chving khoan cho cong chving. 

Mot giao dich dau tu PIPE co the gan hen vdi viec phat hanh 
co phieu pho thong voi gia thap hon gia thi trudng, hoac co the gan 
v6i viec phat hanh trai phieu hoac co phieu uu dai co the chuyen doi. 
Trong trudng hop phat hanh giay to co gia co the chuyen doi, ngudi 
mua nhan duqc mvic gia tot va co quyen chuyen doi chving khoan 
thanh co phieu pho thong. Gia chuyen doi thudng duqc dat d mvic 
uu dai, cd the co dinh hoac cd the duqc dieu chinh. Vi du, neu gia cd 
phieu cvia nha phat hanh giam xudng, gia chuyen doi cd the duqc 
giam theo. Dieu nay cho phep nha phat hanh tang them cd phieu 
qua qua trinh chuyen doi. Su sap dat nay mang lai cho ngudi mua 
mot ldp bao ve bd sung, nhung no cung mang lai cho ho mot ddng 
co thai qua trong viec lam cd phieu giam gia bang each mua ban 



Hedge Fund cd the bo tien vao dau tu cac loai chung khoan phat sinh va chi bi che tai bdi cac 
dieu khoan trong hop dong kiem soat quy. Tuy thupc vao "Chi dan dau tu" va "Phuong thuc", 
Hedge Fund cd the mua hay ban tren thj trudng va tham gia cac hop dong future, swap hoac 
cac phat sinh chung khoan khac. Vi the, Hedge Fund cd the tien hanh cac chien lupc dau tu 
phuc hop, cd the thu Ipi tai cac thdi diem thj trudng dao ddng manh, hoac khi thj trudng dang 
ban thao tai san tai chinh. Hedge Fund thich hop vdi cac nha dau tu chuyen nghiep, hoac cac 
to chiic cd trinh dp cao. 

Hedge Fund ra doi nam 1 949 tai My. Mot trong nhung ngudi phat minh ra quy nay la Alfred 
W. Jones. Loai quy dau tu nay chi thuc su bung phat tren quy md toan cau tu sau Cupc khung 
hoang tai chinh - tien te chau A 1997. Neu nam 1990 ca the gidi chi cd khoang BOO Hedge 
fund vdi tong tr| gia khoang 40 ty USD thi den nam 2007, tdng so quy nay da vupt hon 9.500 
vdi tdng trj gia tai san quan ly vao khoang 2.000 ty USD. 



130 - Even Bufieit Isn't Perfect 

khong. Trong giao dich PIPE, ngudi mua cung co the nhan duoc su 
dam bao cho phep duoc mua them mot luong co phieu pho thong 
vdi mot mUc gia uu dai nao do. 

PIPE thudng la nhung giao dich tuyet vdi danh cho ngudi mua, 
nhung chUng khong chac han da tot cho nhUng co ddng hien hUu cua 
cong ty phat hanh. Dieu nay la do chUng co the dan den mot su pha 
loang dang ke. Ket qua la, khi thi trudng bie't duoc giao dich PIPE 
dang treo, gia co phieu cua cong ty phat hanh thudng giam xuong de 
phan Ung vdi tin tUc nay. Tren thuc te, Uy ban ChUng khoan da phat 
mot so hedge fund vi thu loi nhuan khong chinh dang tU viec ban di 
co phieu 6 cac cong ty chuan bi thong bao phat hanh PIPE. 

Berkshire Hathaway da tham gia mot so giao dich PIPE trong 
vai tro nha dau tu. Co le Salomon la trudng hop noi tieng nha't. 
ChUng ta se tim hieu them ve khoan dau tu cua Berkshire vao 
Salomon trong Chuong 6. Tuy nhien, theo tai lieu cua James 
Altucher, Salomon khong phai la giao dich PIPE duy nha't cua 
Berkshire. NhUng giao dich tuong tu khac gom co nha san xuat dao 
cao Gillette, cong ty go Champion International, cong ty vien thong 
Level 3 Communications (duoc mot giam doc cua Berkshire 
Hathaway la Walter Scott thanh lap), va nha san xuat khi tu nhien 
Williams Companies. Mot so cong ty nay co tinh hinh tai chinh khoe 
manh khi Berkshire tie'n hanh khoan dau tu ban dau. Mot so dang 
gap kho khan. Nhung, co mot diem ma cac cong ty nay co ve nhu 
cUng chia se la khuynh huorig ban cong ty. Salomon cuoi cUng duoc 
Travelers (nay co ten la Citigroup) mua lai. Gillette sau do duoc 
Procter & Gamble thau torn. Champion duoc International Paper 
thu mua. It nha't cho den nay Level 3 va Williams van con xoay xd 
duoc de duy tri su doc lap cua minh. 



Dung Bao GiO Ket Hon Voi Co Phieu - 1 3 1 

PIPE to ra co kha nang mang lai loi nhuan ldn cho nhieu nha 
dau tu d tarn muc doanh nghiep, va Berkshire khong phai la mot 
ngoai le. Tuy nhien, doi vdi nha dau tu ca nhan, PIPE van chi la mot 
giac mo. Nhung ca nhan muon tham gia vao thi trudng nay co the hy 
vong lam duoc dieu do mot each gian tiep thong qua cac hedge fund 
hoac mua co phieu cua nhQng cong ty nhu Berkshire Hathaway, khi 
ho chung minh duqc thanh tich tot tit cac giao dich PIPE. 

hAytim hieu ky buffett, nhung phai 

THUC TE 

Warren Buffett noi tieng ve hoat dong dau tu vao doanh nghiep 
thay vi mua co phieu. Ong tin rang moi nha dau tu nen lam nhu vay. 
Ve co ban, ong phan doi loi tu duy ngan han trong viec mua co 
phieu. Xet tren quy mo l6n, ong rat dung. Nhieu nghien cuu cho 
thay cac nha dau tu suy nghi qua nhieu ve ngan han thudng co ket 
cue khong tot do minh tu gay ra. Vi du, khi giao dich qua nhieu hq 
co the mang lai lqi nhuan Ion cho cong ty chung khoan thay vi mang 
lai lqi nhuan cho minh. Vdi viec thudng xuyen hien thuc hoa cac 
khoan thu nhap til von, ho con co the chi nhan duqc nhting khoan 
thu nhap tarn thudng sau thue, ngay ca khi ho xoay xo' de tao ra duqc 
nhiing khoan thu nhap xuat sac trudc thue. 

Tuy nhien, "ket hon" vdi doanh nghiep khong phai la chien 
luoc phu hop cho nhtrng nha dau tu trung binh. Thuc te, da dang 
hda mdi la lua chon tot nhat doi vdi ho. Nhu Buffett, tat ca cac nha 
dau tu nen cd du thong minh de mua nhtrng co phieu bi dinh gia 
thap. Tuy nhien, khong gidng Buffett d cho ho nen san sang ban co 
phieu khi chung duoc dinh gia cao. Ho cung nen nhan thuc rang 



132 - Even Bufieit Isn't Perfect 



nhung cong cu clau tu khong ctien hinh nhu PIPE la ngoai tarn v6i 
cua ho. Nha clau tu nen tim hieu cang nhieu cang tot ve nhung chien 
luoc ctuoc Buffett ua chuong, nhung ho can phai thuc te cte ctanh gia 
ctieu gi co hieu qua, ctieu gi khong ctoi vol ho. 



TOM TAT CHUONG 4 

• Buffett dua ra mot su phan biet ro rang giua viec mua doanh 
nghiep va mua co phieu. Ong tin rang ctau tu thuc su phai gan 
lien vol viec mua doanh nghiep. Nhung nguoi suy nghT giong 
nhu nguoi di mua doanh nghiep se cam ke't dau tu von dang ke 
trong dai han. Nhung nguoi suy nghT nhu nguoi mua co phieu 
khong cam thay su rang buoc voi khoan dau tu cua minh. Ho 
hai long bat cu khi nao ban duoc voi gia tot. Buffett tranh viec 
mua co phieu thay vi mua doanh nghiep. TrCr phi ban tiep can 
duoc nhung nguon luc nhu Buffett, tot hon het ban hay nghT 
rang minh la nguoi mua co phieu chit khong phai nguoi mua 
doanh nghiep. 

• Buffett ngan ngai trong viec ban di mot doanh nghiep trong 
hau nhu bat cu hoan canh nao. Bieu nay co nghTa la ong se 
khong ban mot cong ty nao ca tham chi khi no duoc cTinh gia 
cao tren thi truong; va ong cung se khong ban mot cong ty co 
hieu qua hoat dong kern mien la no con co the mang lai chut it 
thu nhap. Ong kien quyet ap dung chien luoc nay ngay ca khi 
ong biet rang no se co anh huong xau den hieu qua tai chinh 
cua Berkshire. Mac du Buffett ghet phai ban co phieu trong hau 
nhu bat cu tinh huong nao, nhung ban nen sin sang ban co 
phieu khi gia thi truong cua no cao hon gia tr\ noi tai- Tuong 



Dung Bao GiO KetHonVoi Co Phieu -133 

tu, dung cam thay nghia vu cam giu mot co phieu ch! tao ra 
mot khoan thu nhap kem coi. 

• Khi Buffett mua mot cong ty tren danh nghia cua Berkshire, 
ong mua lai toan bo cong ty do. Khi ong co vi the tot trong 
mot cong ty dai chung, Berkshire thuong tro thanh mot trong 
nhung co dong Ion nhat cua cong ty. Chien luoc tap trung nay 
mang lai cho Buffett mot muc do anh huong va kiem soat ma 
nhung nha dau tu binh thuong khong bao gio co the hy vong 
co duoc. Neu ban khong co su nhay ben cua Buffett hoac co 
the tiep can nhung nguon luc nhu Buffett, da dang hoa la chien 
luoc tot nhat de ban kiem soat rui ro. 

• Buffett thich dau tu vao cac cong ty tot voi nhung nha quan ly 
tai gioi. Ong khong thich tham gia vao hoat dong quan ly cong 
ty thuong ngay, nhung ong khong he ngan ngai lam dieu do 
khi can thiet de bao ve cac co dong. Mot nha dau tu trung binh 
se khong bao gio co the gay anh huong den nhung quyet djnh 
quan trj. 

• Dau tu tu nhan vao co phieu cong (PIPE) la mot chien luoc khac 
ma Buffett thuong van dung trong khi nha dau tu trung binh 
khong the ap dung duoc. Nho su dung PIPE, Berkshire thuong 
mua duoc chung khoan voi muc thu nhap tot, co the chuyen 
doi thanh co phieu pho thong voi muc gia hop ly. Neu ban 
thich y tuong ap dung PIPE, ban hay dau tu vao mot cong ty 
nhu Berkshire Hathaway hay mot hedge fund co chuyen mon 
sau va khi nang tiep can thj truong PIPE cao. 







MUC TIEU THU MUA 
CUA BUFFETT 



Cong ty cang Ion, chung toi cang quan tarn: 
Chung toi thich tien hanh mot vu thu mua trong tarn gia 

tu5den20tyUSD. (28> 

- Warren Buffett 



I erkshire Hathaway la mot cong ty thich mua lai cac cong ty 
khac. Tren thuc te, Berkshire la mot cong ty me. No sd huxi hon 70 
cong ty con va co phieu cua hang ta cong ty ctai chung. Mot so cong 
ty con cua no co quy mo kha ldn nhu GEICO va General Re. Trai 
lai, cung co nhiing cong ty nho hon nhieu, nhu Fruit of the Loom va 
Jordan's Furniture. 

Mac du Buffett rat thich mua lai cac cong ty khac, nhung ong 
khong danh thoi gian qua nhieu de san lung chung. Trai lai, ong 
thich ngoi cho' nhiing giao dich thu vi den vdi minh. Thuc te, ong 
luon mdi goi mot each cdi md cac lanh dao doanh nghiep lien he vdi 
ong neu ho muon xem xet ban cong ty cua minh cho Berkshire. Ong 
dac biet quan tarn den viec mua lai cac cong ty Ion, co hoat dong kinh 



(28) Cau nay xuat hien deu dan hang nam ke tii nam 1998 trong phan "Tieu chi Thu mua" 
trong cac bao cao thucing nien cua Berkshire Hathaway. Con so nay truoc nam 1 998 nho hon 
con so tren. Nhu chung ta da thay trong chuong 3, hien nay Buffett dang tim kiem nhung 
thuong vu mua lai cong ty co the co quy mo len den 60 ty USD. 



136 - Even Buffett Isn't Perfect 

doanh don gian va thu nhap on dinh, it no nan va co bo may quan ly 
tot. Nhung ban cung dting mat cong viet thu gidi thieu cho Buffett 
ve cong ty cua ban neu ban khong san sang neu ra mot miic gia cu 
the. "Chung toi khong muon lang phi thdi gian cua chung toi va cua 
ngudi ban bang viec ban thao, du la so bo, ve mot giao dich khi gia 
mua ban chua duqc xac dinh". 

Ngoai ra, Buffett thudng noi ve nhQng vu thu mua cong ty cua 
Berkshire bang nhung tit ngtt rat u la gian di. Ong de lai an tuqng 
rang ong ra quyet dinh mua lai mot cong ty nao do mot each nhanh 
chong va khong can phai nghien cviu hay danh qua nhieu thdi gian 
de suy nghi. Thuc te, nhiing danh gia co phan "cu6i ngua xem hoa" 
cua ong doi khi mdi goi sU chi trich cua ngudi khac doi voi phuong 
phap cua minh. Cac nha phe binh thudng noi rang Buffett ra qua 
nhieu quyet dinh mang tinh cam tinh. Mot so ngudi thi cho rang 
ong khong tien hanh xem xet xac dang 6 muc can thiet. Tuy nhien, 
nhieu bang chving thuc te cho thay Buffett rat can trong vdi muc tieu 
thu mua cua minh. Hau he't cac cong ty ma ong mua lai cho 
Berkshire trong nhieu nam qua da tro' thanh nhiing tai san quy gia. 
Hon nQa, Buffett khong lao vao tat ca cac co hoi ma ong nhan duqc. 
Vi du, nam 2004 Buffett khong tien hanh vu thu mua ldn nao ca. 
Buffett noi: "Hy vong cua toi la tien hanh nhtrng vu thu mua co gia 
tri vai ty do-la trd len, nhQng thuong vu co the bo sung nguon thu 
nhap mdi dang ke vao nhieu nguon ma chung toi dang co. Nhung toi 
da khong lam duqc". 

Mot khia canh ma Buffett luon danh su quan tarn sau sac la con 
ngudi. Ong rat xem trong chat luqng bo may quan ly cua doanh 
nghiep ma ong muon mua. Nhung nhan xet thudng xuyen cua ong 



Muc Tmu Thu Mua Cua Buffe'it -137 

ve tam quan trong cua cac nha quan ly gioi ctoi khi con tao ra an 
tuqng rang nhung yeu to con lai cteu khong co y nghia Ion ctoi v6i 
ong. Thuc ra, hau nhu moi vu thu mua cteu co ve la cau chuyen ve 
mot ca nhan nao do - thudng la ngudi sang lap cong ty hoac giam 
ctoc dieu hanh duo'ng nhiem. Sau khi doc nhung danh gia cua ong, 
ban co the nghi: Buffett tin tudng rang mot khi bo may quan ly co the 
tin cay duqc, thi tat ca moi dieu khac se tu dong khop vao vi tri hop 
ly cua chung. Dung la Buffett ca ngqi cac nha quan ly gioi, nhung 
dieu do khong co nghia la ong bo qua tat ca nhung dieu khac. Hau 
nhu chac chan Buffett cung chu y ky ludng den khia canh tai chinh. 
Ong se khong de Berkshire mua lai mot cong ty hoat dong trong mot 
linh vuc kinh doanh dang lam vao ngo cut chi bdi vi ong nghi bo may 
quan ly la nhQng ngudi tuyet v6i. Ong co the thich tao an tuqng rang 
ong ra nhung quyet dinh nhanh chong nhd true giac, nhung ban co 
the doan chac it nhat co vai ngudi d Berkshire dang nghien ngam 
nhiing con so d sau hau truong trudc khi bat cvi thuong vu nao duqc 
bat den xanh. 

FOREST RIVER 

Berkshire da mua Forest River, mot cong ty nam 19% thi phan 
thiet bi xe keo giai tri, vao thang 8 nam 2005. That la khoi hai, con 
bao Katrina du lam cac doanh nghiep bao hiem cua Berkshire chi ra 
kha nhieu tien, nhung cuoi cung lai la nguon lqi cua Forest River. 
Cong ty gianh duqc nhieu hop dong che tao hang ngan xe keo cho Co 
quan Phu trach Tham hoa Lien bang (FEMA — Federal Emergency 
Management Agency). Nhung thung xe keo nay duqc su dung de 
lam nha d tam cho nhQng ngudi mat nha ciia trong con bao khung 
khiep do. Tuy nhien, giao dich vol FEMA lai gan lien vol mot rac roi 



138 - Even Bufieit Isn't Perfect 

khac. Chang bao lau sau khi mua tat ca cac thung xe keo do, FEMA 
bat dau ban chung tren thi trudng thu cap. Ket qua la Forest River 
va nhGng nha san xuat thung xe keo khac roi vao tinh trang canh 
tranh true tiep v6i FEMA. 

Sau khi ctoc mo ta cua Buffett ve each ma 6ng da di den giao 
dich mua lai cong ty nay, co the de dang hieu duqc ly do tai sao doi 
khi cac nha phe binh lai quy ket rang ong quyet dinh qua bong bot. 
"Vao ngay 21 thang 6, toi nhan duqc mot ban fax dai hai trang giai 
thich ro tirng diem mot ly do tai sao Forest River dap ung cac tieu chi 
thu mua ma chung toi dat ra 6 trang 25 cua bao cao nay Trudc day, 
toi chua he nghe noi den cong ty nay, mot nha san xuat phuong tien 
giai tri vol doanh thu hang nam 1,6 ty USD. Toi cung chua rung biet 
Pete Liegl, chu sd hQu kiem giam doc cong ty. Nhung ban fax da 
cung cap thong tin rat tot va toi ngay lap tuc yeu cau cung cap them 
so lieu. Sang horn sau, toi nhan day du cac con so va den chieu toi da 
dua ra vol Pete de nghi mua lai cong ty". 

Co the nao Buffett quyet dinh mua Forest River, mot cong ty 
ma trudc do ong khong he biet gi ve no, chi trong vong 24 gid hay 
khong? Dieu nay nghe co ve nhu ong la mot nha giao dich "luot 
song" boc dong chvi khong phai cua mot nha dau tu gia tri dai han 
can trong nhu chinh con ngudi ong. Buffett ma chung ta doc duqc 
qua nhting quyen sach va tap chi se nghien cviu tinh hinh rat can 
than trudc khi budc vao mot giao dich. Forest River co the thuc su 
la mot cong ty tuyet vdi, nhung that kho ma tuo'ng tuqng rang nha 
dau tu vi dai nhat cua moi thdi dai lai thuc hien mot quyet dinh 
dudng nhu vo cung cau tha. Su suy xet xac dang dau roi? Tai sao 
phai gap rut? Phai chang Buffett lo rang co mot ai khac dang tranh 



MucTieu Thu Mua Cua Buffeit - 139 



mua Forest River v6i ong? Buffett khong nghi den nhtfrtg cau hoi 
nay. Ong xem Liegl la mot "doanh nhan xuat sac" va dinh kem mot 
bai bao vao bao cao thu6ng nien viet ve Forest River til mot an pham 
co ten la RV Business. 

Mac du gia mua khong duqc tiet 16, nhung RV Business noi 
rang uo'c tinh gia mua Forest River vao khoang 800 trieu USD, hoac 
chi hon mot mia doanh so cua cong ty. De so sanh, Thor Industries, 
mot nha san xuat xe keo giai tri da niem yet, gan day duoc ban vdi gia 
vao khoang 0,7 Ian doanh so cua ho. Winnebago duoc ban vol gia 
khoang 1,2 Ian doanh so. Khong ngac nhien lam khi Berkshire mua 
lai Forest River vol mvic gia co the duoc xem la tot. Liegl, chu sd hiiu 
duy nhat cua Forest River trudc khi no bi thu mua, tiep tuc 6 lai dieu 
hanh cong ty. Thuc ra, day la mot dieu ma hau nhu tat ca cac vu thu 
mua cua Berkshire deu giong nhau. Buffett dac biet quan tarn den 
viec mua lai nhung cong ty tot v6i nhiing nha quan ly gioi san sang 
6 lai dieu hanh hoat dong cua no sau khi giao dich da duqc ky ket. 

BUSINESS WIRE 

Lorry Lokey thanh lap Business Wire nam 1961 chi vol bay 
khach hang trong tay. Phai mat bon thang sau ong mol bat dau co 
chut lqi nhuan. Cong ty chuyen phan phoi tin tvic cho cac cong ty va 
to chvic co nhu cau. Ho da trai qua su tang trudng deu dan ke tit do. 
Khong day 10 nam sau khi Business Wire duqc thanh lap, Lokey 
tuyen dung 1 5 nhan vien lam viec toan thdi gian de phuc vu cho hon 
300 cong ty khach hang. Den nam 1990, 150 nhan vien 6 16 van 
phong giup tao ra doanh thu khoang 14 trieu USD mot nam. Muoi 
nam sau nua, Business Wire co 26 van phong, 400 nhan vien va 



140 - Even Bufieit Isn't Perfect 



doanh thu hang nam ctat 40 tneu USD. Den 2005, so luo'ng nhan 
vien tang len thanh 500 ngudi va doanh thu dat muc 125 trieu USD. 

Business Wire hien nay co mot danh muc khach hang gom 
25.000 cong ty va to chuc. No phan phoi du loai thong tin va tin tiic 
den hau nhu moi noi tren the giol. Co le quan trong nhat la no giup 
cac cong ty dai chung thong bao nhung ket qua tai chinh hang quy. 
Business Wire truyen tai nhung tin tile nay den nha dau tu, nha bao, 
nha dieu hanh phap luat va cong chung. Thuc ra, Uy ban Chving 
khoan Nha nude va cac co quan dieu hanh khac quy dmh each thvic 
cac tap doan phai pho bien nhQng thong tin khong duqc cong bo 
rong rai nhu cac bao cao ve thu nhap. Dich vu cua Business Wire 
tinh c6 phat di mot phan bao cao thu nhap cua ngan hang 
Washington Mutual trudc khi thi trudng dong ciia ngay 1 8/4/2006. 
Dieu nay lam cho Sd Giao dich Chung khoan New York phai tam 
ngtmg giao dich co phieu cua quy nay. 

Sau 45 nam la mot cong ty doc lap, Business Wire cuoi cung 
cung duqc Berkshire Hathaway mua lai vao nam 2006. Nhu Buffett 
giai thich, giam doc dieu hanh mol duqc bo nhiem Cathy Baron 
Tamraz da doc duqc ve vu thu mua Forest River cua Berkshire tren 
td The Wall Street Journal va nghi rang Buffett cung co the quan tam 
den Business Wire. Buffett noi: "Khi toi doc xong la thu dai hai 
trang cua Cathy, toi cam thay rang Business Wire va Berkshire that 
la phu hop vdi nhau". 

Mot Ian mia, su mo ta nay lai khong nhat quan vol nhtrng gi 
cac nha dau tu theo kieu Buffett nghi rang ho biet. Nhung dieu lam 
Buffett trd thanh huyen thoai nam d cho ong lam cho tat ca moi viec 
trd nen that don gian. Duong nhu ong dang noi vol chung ta rang 



Muc Tmu Thu Mua Cua Buffeit - 14 1 

mua lai Business Wire thi khong can phai ctong nao lam gi. Do la 
mot quyet dmh ro rang, xuat phat tit true giac cua 6ng. Tat ca nhtrng 
gi con lai la bat tay ctoi tac va ky ket mot so giay td phap ly can thie't. 

cuong vi giam doc ctieu hanh cua Berkshire Hathaway, 
Buffett la ngudi dung ctau ctuo'c cong ty uy thac. Ong thay mat cho 
tat ca cac co ctong ra nhtrng quyet clmh quan trong lien quan den 
hang tram trieu cto-la - cloi khi nhieu hon nQa. Ong co nghia vu lam 
nhung gi tot nhat cho ho. Le nao Buffett cte Berkshire mua lai mot 
cong ty chi cton thuan dua vao ban nang - tham chi la ban nang cua 
chinh ong — hay khong? It co kha nang nay. Chac han phai co nhiing 
nghien cviu nghiem tuc ve cac "muc tieu" can thu mua. Buffett phai 
chac chan rang su suy xet xac clang can etuqe tien hanh clay clu. Tat 
nhien, moi su nghien cviu tren cldi nay cleu khong the loai bo hoan 
toan rui ro. Nhung Buffett khong the co clu tien cte quyet ctinh mot 
each bong bot. Co the clung nhu ong tuyen bo: Business Wire va 
Berkshire rat phu hop voi nhau, nhung at la con nhieu clieu khac phia 
sau cau chuyen nay. Ban co the cloan chac rang co rat nhieu yeu to 
khac tham gia vao quyet clmh mua Business Wire hon la mot quyet 
ctinh cton gian cua Buffett. 

Buffett va Tamraz ky niem vu Berkshire thu mua lai Business 
Wire vao ngay 20 thang 3 bang each rung chuong bao hieu bat dau 
giao dich tren S6 Giao dich Chung khoan New York. Lokey ky niem 
bang each tang 12,5 trieu USD cho Dai hoc Oregon. Mac du tat ca 
cac le hoi van tiep dien, nhung can phai chi ra rang it nhat cung co 
chut hai hudc trong quyet dinh mua Business Wire cua Buffett. Xet 
cho cung, Buffett da noi mot each chi trich ve su phan ving cua gia co 
phieu thudng dien ra khi mot tap doan dai chung cong bo ket qua tai 
chinh hang quy . Nhung Berkshire hien dang tu hao la ngudi sd hiiu 



142 - Even Bufieit Isn't Perfect 

mot cong ty co lqi nhuan tii viec giup nhttng cong ty khac cong bo 
loai thong tin co tac dung nhu chat xuc tac cho tat ca nhung su bien 
dong do. 

ISCAR METALWORKING COMPANIES 

Den nam 2006, Buffett chi de Berkshire dau tit vao cac cong ty 
My. Nhung vao ngay 5 thang 7, Berkshire da mua lai mot cong ty 
nu6c ngoai Ian dau tien trong lich svr cua no. Ban co the da ky vong 
mot ngudi xem thudng rui ro nhu Buffett se hoan thanh vu thu mua 
dau tien d nude ngoai cho Berkshire 6 mot quoc gia phat trien 6 Tay 
Au hoac Bac A. Ban cung co the hy vong 6ng phai tien hanh viec 
suy xet xac dang v6i mvic do chat che hon binh thudng trudc khi 
dong y tien hanh giao dich. Neu vay thi ban han da sai trong ca hai 
trudng hop. 

Buffett tien thang den trung tarn vung Trung Dong. Berkshire 
da tra 4 ty USD de mua lai Iscar, mot nha san xuat thiet bi cat bang 
hop kim co tru sd 6 Tefen, Israel. Iscar co hon 6.500 nhan vien va 
hoat dong d 61 quoc gia. Mac du cac chi so tai chinh cua Iscar khong 
duqc cong bo, nhung co udc luqng cho rang doanh thu hang nam d 
muc 1,4 ty USD va lqi nhuan vao khoang 440 trieu USD. Neu 
nhung so lieu nay dung, thi gia mua cua Berkshire dinh gia cho Iscar 
6 mile gap 3,6 Ian doanh thu va 11 Ian thu nhap - khong dat qua 
mut, nhung khong re nhu bieu khong. 

De giup ban hieu ro hon, Tefen la vung lanh tho phia bac cua 
Israel, khong xa bien giol Li-bang la may. Chi mot tuan sau khi 
Buffett hoan tat giao dich, luc luqng quan du kich Hezbollah da vuqt 
bien gio'i Li-bang vao Israel, bat coc 2 binh si Israel va giet mot so 



Muc Tieu Thu Mua Cua Buffeit - 143 



ngudi khac. Israel tra dua bang each nem bom Li-bang. Hezbollah 
tra ldi bang each na phao khong phan biet vao nhung khu vuc rong 
lcfn d mien Bac Israel, bao gom ca Tefen. 

Nhieu doanh nhan My se nghi rang hoa co dien moi dau tu vao 
hau nhu bat cvi noi nao 6' vung Trung Dong. Trong khi ho deu biet 
rang chang co khu vuc dia ly nao co the chac chan mien nhiem v6i 
nan khung bo, hoac tinh trang bao luc co the cham dvit hoat dong 
kinh te, hau het deu muon xem xet co hoi d nhung khu vuc khac an 
toan ho'n. Tuy nhien, Buffett la mot ngudi thich lam nguoc lai so 
dong. Nhung tai sao ong lai chon Israel de tien hanh vu phieu luu 
dau tien cua Berkshire 6 nude ngoai, va Iscar co gi dac biet den muc 
co the cuon hut su chu y cua Buffett? 

Den nay, se chang co gi dang ngac nhien khi vu giao dich Iscar 
cung bat dau bang mot la thu ngan, nhu nhieu vu thu mua khac cua 
Berkshire. Buffett noi rang chin thang trucfc khi giao dich hoan tat, 
"Toi nhan duoc mot la thu dai hon mot trang tit Eitan [Wertheimer] 
- ngudi ma luc do toi chang biet la ai ca" . Buffett tiep tuc giai thich: 
la thu cua vi chu tich Iscar Wertheimer da gioi thieu Iscar va mo ta 
do la mot cong viec kinh doanh da quoc gia. Mot thang sau, Buffett 
tiep nhGng nhan vat quan trong nhat cua Iscar 6 Omaha. "Mot vai 
gi6 cung thao luan vdi ho thuye't phuc toi rang neu chung toi tien 
hanh giao dich, chung toi se co them nhiing nha quan ly cue ky tai 
nang gia nhap vao doi ngu cua minh. Ho dang tin cay de dieu hanh 
doanh nghiep sau vu mua ban voi tat ca smh luc va su cong hien ma 
ho da the hien trudc do" . 

Berkshire da mua lai mot so cong ty xuat sac trong nhieu nam 
qua. Chung bao gom GEICO, National Indemnity va See's Candies. 



144 - Even Bufieit Isn't Perfect 



Nhung sau khi den tham Iscar cung voi cong su Charlie Munger va 
nam nha quan ly cua Berkshire sau khi hoan tat vu giao dich hai thang, 
Buffett noi: "Chung toi - toi muon noi rang tat ca titng ngudi trong 
chung toi - chua bao gid cam thay an tuqng hon tir bat cvi hoat dong 
nao khac." Lo'i khen ngoi cua Buffett khong the hung hon hon nua. 

PACIFICORP 

Vay chung ta biet gi ve viec ban doanh nghiep cho Buffett? 
Trudc tien, neu ban nghiem tuc ve viec ban cong ty cua minh cho 
ong, thi hay dam bao rang la thu dau tien gdi cho ong dilng dai qua 
hai trang. Buffett ua thich su don gian va chi thich sd hiiu mot doanh 
nghiep de hieu. Ban cung can co mot doi ngu quan ly xuat sac co y 
dinh d lai tiep tuc lam viec va dieu hanh cong ty sau khi giao dich 
duqc hoan tat. 

PacifiCorp, mot vu thu mua khac cua Berkshire, khong phai la 
ket qua cua mot la thu dai hai trang. Giao dich nay dien ra tuong doi 
phuc tap hon. Thuc te, PacifiCorp khong phai la vu mua ban true 
tiep. Cong ty nay duqc mua lai boi mot cong ty con cua Berkshire. 

PacifiCorp la mot cong ty dich vu tien ich cong cong, cung cap 
dien cho khoang 1,7 trieu khach hang 6 cac bang Utah, Oregon, 
Wyoming, Washington, Idaho va California. No hoat dong duoi ten 
Rocky Mountain 6 Utah, Wyoming va Idaho va sii dung ten Pacific 
Power 6 Oregon, Washington va California. Cong ty tu san xuat ra 
gan 80% san luqng dien ma ho ban ra, chu yeu t\X 11 nha may nhiet 
dien dung than da. 20% san luqng con lai duqc mua til thi trudng 
ban si thong qua cac hop dong ngan han va dai han voi nhiing nha 
cung cap khac. 



Muc Tmu Thu Mua Cua Buffe'it - 145 

Cong ty con cua Buffett la MidAmerican Energy da mua lai 
PacifiCorp vao thang 3 nam 2006 voi gia 5,1 ty USD, hay 1,25 Ian 
gia tri so sach cua no. MidAmerican mua lai cong ty nay tit cong ty 
ScottishPower, nha cung cap tai chinh cho giao dich nay bang 1 ,7 ty 
USD t\x tien mat cua no. No huy dong 3,4 ty USD con lai bang each 
ban co phan bo sung gom cac co phieu pho thong cho Berkshire. Ket 
qua cua giao dich nay la Berkshire da tang ty le sd huu cua minh trong 
MidAmerican len 87% tvimuc 81%. Khoang 11% cua MidAmerican 
duqc Walter Scott sd huu - ong duqc xem la mot thanh vien doc lap 
trong hoi dong quan tri cua Berkshire. Thuc ra, Scott kiem soat den 
86% so co phieu co quyen bau cu truoc khi Berkshire chuyen doi co 
phieu uu dai cua no thanh co phieu pho thong vao thang 2 nam 2006, 
chi mot thang tru6c vu mua lai PacifiCorp. Thuc te, moi quan he 
kinh doanh duqc dan ket chat che mot each khong binh thudng giua 
Berkshire va Scott lam cho mot so nha quan sat Buffett cam thay kho 
chiu ve thai do cua ong doi vol van de quan ly doanh nghiep - chung 
ta se xem xet dieu nay ky hon trong Chuong 7. 

PacifiCorp la mot cong ty Ion va lam an co lqi nhuan tot - cung 
chinh la loai cong ty ma Buffett rat thich nam quyen sd htru. Trong 
nam tai chinh ket thuc vao thang 3 nam 2006, trudc khi bi mua lai, 
PacifiCorp da bao cao nhiing khoan thu nhap len den 358,6 trieu 
USD tren doanh thu 3,9 ty USD. Ty suat thu nhap tren von chu sd 
hu:u vao khoang 9,7%. No thuc su dong gop ldn vao thu nhap cua 
MidAmerican va Berkshire Hathaway. Theo bao cao thudng nien 
cua Berkshire, PacifiCorp chiem khoang 28% tong doanh thu cua 
MidAmerican nam 2001 va 21% thu nhap (truo'c thue va lai vay). 
Buffett da noi rat ro rang ong thich hoan tat nhiing vu mua lai cac 
cong ty co quy mo nhu vay hoac ldn hon trong tUOng lai gan. 



146 - Even Bufieit Isn't Perfect 



RUSSELL CORP 

Russell Corp duqc thanh lap nam 1902 va ke tit do den nay da 
trd thanh mot ten tuoi duoc cong nhan rang rai trong nganh hang 
the thao. Cong ty noi tieng v6i trang phuc thi dau dien kinh, do the 
thao va ao thun. Tuy nhien, nhieu van dong vien dien kinh chuyen 
nghiep hoac nhung nguol chi tap luyen vao cuoi tuan khong nhan 
biet rang Russell con sd hull mot so thuong hieu pho bien khac, bao 
gom Spalding, nha san xuat gang tay bong chay, bong bau due va 
bong ro; Moving Confort, nha san xuat ao nguc the thao va nhiing 
phu kien dien kinh khac cho phu nQ; va Brooks, chuyen san xuat 
giay va cac trang phuc chay bo. 

Nganh may mac da trd nen vo cung kho khan trong nhiing nam 
gan day khi su canh tranh khoc liet buoc cac cong ty phai giQ gia ban 
va ty suat loi nhuan tha'p. Russell dap lai bang each trien khai mot 
chuo'ng trinh cat giam chi phi kha thanh cong nam 2003. Do cung la 
nam ho mua lai Spalding va Bike Athletic, co le noi tieng doi v6i 
nhQng phu tung ho tro cac van dong vien dien kinh. Nhd cac vu thu 
mua, doanh so nam 2005 tang 10% so vol nam trudc do len mvic 1,4 
ty USD. Khong may la ho khong co su tang trudng noi bo. Ngoai trvt 
viec mua lai cong ty, doanh so thuc su bi giam 2%. Loi nhuan cung 
giam 28% so vol 2004, xuong con 34,4 tneu USD trong nam 2005. 

Nhu PacifiCorp, Russell la mot vu thu mua gian tiep. No duoc 
cong ty con cua Berkshire la Fruit of the Loom mua lai vao thang 8 
nam 2006 voi gia 600 tneu USD ( . Vdi mvic gia khong bang mot niia 
doanh thu thi gia nay dudng nhu qua tot. Nhung no khong qua re 
nhu be ngoai cua no. Russell la mot cong ty su dung nhieu von vay 
khi no duqc Fruit of the Loom mua lai. Ngoai gia mua, Berkshire 



(29) Fruit of the Loom cung da dong y mua lai cong ty kinh doanh hang may mac rieng cua VF 
Corp voi gia 350 trieu USD. 



Muc Tieu Thu Mua Cua Buffeit - 147 



cuoi cung phai ganh them khoang 600 trieu tien no bo sung. Tuy 
nhien, Buffett yeu thich nhttng cong ty don gian co cac thuo'ng hieu 
noi tieng. Russell phu hop de ong mua lai 6 khia canh nay. 

CAC CO PHIEU NIEM YET 

Ngoai viec mua lai mot so cong ty con, Berkshire cung tang toe 
trong viec mua lai co phieu pho thong. Cong ty co vi the kha ldn 
trong bo tvi hang clau (American Express, Coca-Cola, Procter & 
Gamble va Wells Fargo) va nhiing cong ty eta nam giu 1 tit lau (M&T 
Bank Corp, SunTrusts Bank, The Washington Post va Wesco 
Financial Corp). Mac du Berkshire chi liet ke tarn co phieu mem yet 
trong ho so ctang ky 13F ngay 31 thang 3 nam 1999, nhung nhiing 
ho so gan ctay liet ke gan 40 co phieu nhu the. 

Berkshire nam giu 1 nhting vi tri kha quan yeu trong mot so cong 
ty co gia tri von hoa thi trudng ldn noi tieng trong thai gian gan ctay, 
Dau nam 2005, Berkshire mua 40 trieu co phieu cua Anheuser- 
Busch vOi gia khoang 2 ty USD. Cong ty nay chuyen san xuat mot 
so nhan hieu bia noi tieng nhu Michelob va Bud Light, da mang lai 
khoang 2 ty USD lai nhuan nam 2006. Mac du Berkshire da rut lui 
so luo'ng co phieu nam giu 1 cua minh mot it, nhung ho van con 
khoang 36 trieu co phieu cua cong ty nay. 

Berkshire sd huti khoang 1 8% co phan cua ConocoPhillips, mot 
trong nhting tap doan nang luang tich hap Ian nhat the giOi, chuyen 
tham do va khai thac dau khi tu nhien. ConocoPhillips tao ra doanh 
thu khoang 190 ty USD mot nam. Thu nhap rong nam 2006 dat 
15,5 ty USD. Berkshire bat dau mua lai ConocoPhillips tu" quy 4 
nam 2005. Do co phieu da tang gia 140% t\X dau nam 2003 den cuoi 



148 - Even Bufieit Isn't Perfect 

nam 2005 nen thdi gian gia nhap cua Berkshire co phan cham tre. 

Johnson & Johnson la mot trong nhimg cong ty lcfn nhat the 
gioi trong linh vuc cham soc svfc khoe. No san xuat hang tieu dung, 
thuoc theo toa va thiet bi y khoa. Johnson & Johnson va Boston 
Scientific eta vtfcfng vao mot vu tranh chap cay clang vao cuoi nam 
2005 dau nam 2006, khi ca hai cong ty co gang mua lai Guidant, mot 
nha san xuat thiet bi y khoa khac. Boston Scientific cuoi cung da 
thang, nhung co le la ke thua cuoc thi dung hon, vi ho da tra mot 
mu'c gia qua cao de co dxxac Guidant. Berkshire bat dau dau tu vao 
Johnson & Johnson bang viec mua lai hai trieu co phieu trong quy 1 
nam 2006. Theo ho so gan day nop cho Uy ban Chung khoan, hien 
Berkshire sd hiiu den 2 5 trieu co phieu cua Johnson & Johnson, tri 
gia khoang 1 , 5 ty USD. 

Berkshire bat dau mua Dun & Bradsteet vao thang 9 nam 1999. 
Giao dich mua ban dau tuong doi nho, chi khoang 355.000 co phieu 
tri gia khoang 10 trieu USD tai thdi diem do. Dun & Bradsteet sau do 
thanh lap cong ty Moody's Corp., chuyen ve danh gia xep hang tin 
dung cho nhung ngudi di vay la doanh nghiep hoac cac hoi dong 
thanh pho. Moody's canh tranh true tiep v6i Standard & Poor's. 
Trong quy 4 nam 2000, Berkshire tiet 16 ho sd huti 24 trieu co phieu 
pho thong cua Moody's tri gia khoang 615 trieu USD. No cung sd 
huu khoang 12 trieu co phieu Dun & Bradsteet, tri gia 310 trieu USD. 
Berkshire hien khong con vi the ldn trong cong ty Dun & Bradsteet, 
nhung sau khi tien hanh chia tach co phieu theo ty le 2:1, 48 trieu co 
phieu cua Moody's gan day co gia tri khoang 3 ty USD. 

NhQng cong ty co muc von hoa thi trudng lori va noi tieng duqc 
ghi lai trong cac bao cao cua Berkshire Hathaway bao gom General 



Muc Tmu Thu Mua Cua Buffe'it - 149 

Electric, Lowes Companies, Nike, Sanofi-Aventis, Tyco 
International, United Parcel Service, Wal-Mart Stores, Burlington 
Northern Santa Fee va PetroChina <30) . Hau het cac nha dau tu deu 
khong ngac nhien khi nhin thay nhung ten tuoi nay, von la nhung 
cong ty dan dau thi trudng trong nganh cua minh. 

Mot cong ty nho hon nhung phu hop voi tieu chi cua Buffett la 
H&R Block, mot cong ty cung cap dich vu khai thue' hang dau. Trd 
lai nam 1997, H&R Block ky ket mot thoa thuan vol Berkshire nham 
cung cap cho khach hang cua ho thong tin ve cong ty bao hiem xe hoi 
GEICO. Vao quy 4 nam 2000, Berkshire da co vi tri dang ke trong 
H&R Block nho viec mua lai 7,7 trieu co phieu tri gia khoang 319 
trieu USD. Co phieu nay qua la mot co phieu co hieu qua cao, hai Ian 
duqc chia tach theo ty le 2 : 1 . Tuy nhien, trong thdi gian gan day, 
Berkshire da thu hep ty le cua minh. H&R Block dang doi mat v6i 
su canh tranh het svic gay gat trong linh vuc kinh doanh cot loi cua 
minh tit nhQng cong ty ban phan mem khai thue. Cuoi cung, 
Berkshire chi sd hiiu khoang 4 trieu co phieu sau chia tach, tri gia 
vao khoang 86 trieu USD. 

Co le ten tuoi gay ngac nhien nhat trong danh muc dau tu cua 
Berkshire la Comdisco Holding Co.. Su nam giG co phieu nay dang 
ngac nhien vol hai ly do: no lien quan den cong nghe, va pha san. 
Hai tit nay hiem khi duqc thay di chung voi Warren Buffett. 
Berkshire sd httu 1 , 5 trieu co phieu Comdisco Holding, cong ty duqc 
thanh lap nam 2002 v6i muc dich thanh ly tai san con lai cua 
Comdisco Inc. — mot cong ty cho thue thiet bi cong nghe da nop don 
xin pha san nam 2001. Berkshire cong bo vi tri cua no trong 



(30) Ke tu do, Berkshire da ban phan nam gia cua minh trong PetroChina. Buffett tuyen bo 
quyet djnh ban co phan cua minh chi duqc dua tren viec djnh gia ma thdi, chu khdng lien quan 
gi den viec co ddng gay ap lye doi hoi phai rut von dau tu vi moi quan he cua PetroChina vdi 
chinh quyen Sudan, khi ho bi cao buoc pham toi diet chung 6 Dafur. 



150 - Even Bufieit Isn't Perfect 



Comdisco Holding vao cuoi nam 2002. Dau nam 2003, co phieu nay 
duoc ban di 6 giua muc 80, mang lai cho Berkshire khoang 120 tneu 
USD. Tuy nhien, gan day hon, co phieu Comdisco Holding duoc 
ban v6i gia 1 2 USD mot co phieu. Luong co phieu cua Berkshire luc 
do chi con lai 1 8 tneu USD. 

Hau het cac nha dau tu se vo cimg ngac nhien voi doanh thu tii 
danh muc dau tu cua Berkshire ke til nam 2000. Tat nhien, Buffett 
van la ngudi, nhu thudng le, duoc cac nha dau tu nghi rang thich sd 
hu:u vinh vien co phieu. Ong la ngudi da noi rang ban nen dau tu 
giong nhu ngudi mua lai doanh nghiep, chu khong phai la ngudi giao 
dich co phieu. Nhung trong nhiing nam gan day, Berkshire da mua 
them nhieu co phieu vdi so luong kha ldn, sau do nhanh chong bi 
loai bo khoi danh muc cua Berkshire. Mot so ten tuoi noi tieng bao 
gom Citigroup, Walt Disney, Best Buy, Gap Inc., Duke Energy va 
Cadbury Schweppes. Bang 5.1 co them mot so cong ty khac nira. 

Bang 5.1: Mot so co phieu dxXOc them vao va loai ra 

khoi danh muc dau tu cua Berkshire Hathaway 

ke tit nam 2000 

Liz Claiborne Omnicom 

Jones Apparel Best Buy 

Citigroup Gap Inc. 

Walt Disney Level 3 Communications 

GATX Corp. Duke Energy 

La-Z-Boy HCA Inc. 

Sealed Air Cadbury Schweppes 

Mueller Industries Dean Foods 

Dover Corp Lexmark International 



Muc Tieu Thu Mua Cua Buffetf - 1 5 1 



TOM TAT C HUONG 5 

Buffett rat thich mua cac cong ty, nhung ong khong he vpi va 
mua chung. Ong thich cho den khi co co hoi thich hap, va ong 
khong ngan ngai nam giu tien ne'u khong co cong ty nao thu 
hut dupe su chu y cua ong. Tien se khong dot thinh 16 thung 
trong tui ban duoc. Bung nen mua mot co phieu nao do chi vi 
ban dang co tien de dau tu. Hay cho doi den khi co hoi tot nhat 
xuat hien. 

Do ong thuong noi ve nhung vu thu mua cua Berkshire bang 
nhung tir ngu het sue don gian nen cac nha phe binh doi khi noi 
rang ong khong thuc hien du su suy xet xac dang. Tuy nhien, 
hay an tarn: Buffett va dpi ngu cua minh lam viec rat chi tiet va 
can trong trudc khi thuc su su dung tien cua cac co dong. Ne'u 
ban dinh dau tu dai han nhu Buffett, hay dam bio rang ban 
nghien cuu ky cong ty trudc khi tien hanh mua co phieu cua no. 
Viec suy xet xac dang phu hop trong horn nay co the ngan ngua 
duoc su hoi tiec trong tuong lai. 

Buffett rat hao hung mua lai nhung cong ty co dpi ngu quan ly 
gioi. Day la do ong khong muon tham gia vao hoat dpng quan 
tri thuong ngay. Ong thich tich tu dong tien ma nhung cong ty 
tot co the mang lai, va sau do ra quyet dinh tai dau tu so von 
do ra sao. Cac nha dau tu dai han nen danh su chu y dac biet 
cho chat luong cua doi ngu quan ly. Hay dam bio doi ngu quin 
ly cap cao dinh su quan tim thich ding den hoat dong cua 
cong ty. Va han ban cung khong muon diu tu vio mot cong ty 
voi nhung nguoi tru cot dang tim cich rut lui hoic nghi huu. 



152 - Even Bufieit Isn't Perfect 

• Iscar la vu thu mua cong ty dau tien cua Berkshire ben ngoai 
nuoc My. Buffett tuyen bo ong "chua bao gio cam thay an 
tuong han vol bat cu hoat dong nao khac". Trong tuang lai, 
phin Ion su tang truong kinh te cua the gioi se dien ra ben 
ngoai nude My. Hay xem xet mua nhung co phieu o nude ngoai 
(tot hon net la thong qua cac quy tuong ho quoc te hoac quy 
ADR 01 * tren thi truong chung khoan My), va dung so khi phai 
diu tu mot khoan tien nao do vao nhung cong ty 6 nhung khu 
vuc khong on dinh tren the gioi. 

• Mac du cac cong ty cung cap tien ich cong cong luon la doi 
tuong dieu chinh dau tien cua chinh phu, nhung Buffett lai la 
nguoi rat thich cac cong ty nay. Nam 2006, khoang 900 trieu 
USD tu khoan thu nhap thuan 11 ty USD cua Berkshire den tu 
cong ty con MidAmerican. Mot cong ty cung cap tien ich cong 
cong duoc dieu hanh tot co the tao ra dong tien on dinh. Cac 
cong ty nhu the nen la nhung hang muc nam giu chu chot trong 
danh muc diu tu cua ban. 

• Mac du Berkshire duy tri quyen so huu cac cong ty con cua 
minh trong dai han, nhung danh muc dau tu vao cac co phieu 
niem yet the hien su gia tang so luong Ion trong nhung nam 
gan day. Nhung co phieu noi tieng da co mat trong danh muc 
dau tu cua Berkshire trong thai gian ngan ngui bao gom 
Citigroup, Duke Energy, Best Buy, Gap va PetroChina. Nhung 
co phieu duoc mua gan day hon bao gom Burlington Northern 



(31) Hau het cac cong ty niroc ngoai niem yet tren thi truong chung khoan My su dung mot 
cong cu tai chinh goi la ADRs - American Depository Receipts. Co phieu cua cac doanh nghiep 
nay khong dugc ban true tiep cho cac nha dau tu My ma do mot so ngan hang (gpi la 
depository bank) nam giu. Cac ngan hang nay sau do phat hanh cac ADRs va ban cho cac nha 
dau tu. M6i ADRs tuong duong voi mot giay chung nhan so huu mot so lugng co phieu nhat 
djnh. Nhu vay thuc chat cac nha dau tu khong mua co phieu ma chi mua cac chung chi so huu 
co phieu cua cac doanh nghiep nuoc ngoai. 



MUC TlEU THU MlJA CUA BuFl'EIT - 1 5 3 

Santa Fe, Anheuser-Busch, ConocoPhillips, Johnson & Johnson, 
General Electric, Wal-Mart va Tyco International. Neu viec nam 
giu mot co phieu trong danh muc dau tu cua ban khong con 
nhieu y nghla th'i dung ngan ngai ban chung di. Trai voi nhung 
y kien phd bien rang Buffett la nha dau tu dai ban, hien nay, 
doi khi Buffett cung giao dich co phieu trong thoi gian ngan. 



© 



KHI CAC KHOAN BAU TU "TOT" 
TRG THANH KEM 



Toi da pham sai lam chet ngwoi! 
- Warren Buffett, 2002, 2005 



eu lam theo Buffett thi dau tu la mot tro choi doi hoi su 
kien nhan rat ldn ma ket qua hiem khi xuat hien ngay va khong phai 
luc nao chung cung luon ro rang. Lich su clau tu cua Buffett cho thay 
rang co nhQng vu ctau tu nhanh chong trd nen xau cti va co ve giong 
nhu mot that bai nhung cuoi cung lai co the trd thanh su thanh cong 
ldn nhieu nam sau cto. Trai lai, mot vu ctau tu luc ctau trong nhu la 
mot thanh cong ldn nhung rut cue ket thuc la mot sai lam nghiem 
trong. Tat nhien, ban se khong muon an mifng qua sdm. 

Noi theo thuat ngii bong chay, Warren Buffett eta co rat nhieu 
cu ctanh thanh cong. Nhieu thuo'ng vu cuoi cung mang lai nhung ket 
qua xuat sac. GEICO, National Indemnity, See's Candies, 
Borsheim's Fine Jewelry, Coca-Cola, Wells Fargo, American 
Epress, Washington Post va Gillette (duqc Procter & Gamble mua 
lai nam 2005) la nhting hang muc dau tu tot nhat cua ong. Tuy 



156 - Even Buffett Isn't Perfect 

nhien, cung that kho tin, Buffett da pham phai nhieu sai lam gay ton 
that Ion. Bieu nay cho thay ong cung la con ngudi, cung mac sai lam 
nhu nguoi khac. Nhung rat may cho cac co ctong cua Berkshire 
Hathaway, sai lam cua Buffett rat it va thinh thoang m6i xay ra. 
Nhung chung cung nhac nhd chung ta rang khong co nha dau tu 
nao, ke ca Buffett, co mot lich su ctau tu hoan hao ca. 

Buffett la mot nha ctau tu etui khong phai la nha quan ly. Thuc 
te, ong rat ghet tham gia vao hoat ctong quan tri 6' nhung cong ty ma 
ong eta mua. Day la ly do tai sao ong nhah manh den viec mua lai 
nhiing cong ty co san bo may quan ly gioi. "O Berkshire, chung toi 
khong chi dan cho nhtrng tay vut bong chay cap .400 each vung 
chay." Nhung Buffett cung co Ian phai can thiep va nhung tay vao 
viec quan ly khi co rac roi phat sinh. Ong noi ong ghet phai sa thai 
nhan vien, nhung nhu tat ca nhiing nha quan ly gioi khac, ong se 
lam moi thvi can thie't de bao ve co dong cua minh. 

Buffett cung nghi ngd nhQng vu mua ban duqc tai trq bang 
chinh von chu sd hQu. Ong nghi neu viec mua lai mot cong ty co y 
nghia nao do, thi ngudi mua lai nen san sang thanh toan bang tien. 
Nam 1998 ong da thanh toan cho viec mua lai hai cong ty vol it nhat 
la mot so co phieu cua Berkshire. Ca hai cuoi cung trd thanh nhQng 
khoan dau tu day rac roi. 

Du Buffett noi tieng la mot nha dau tu dai han, nhung ong biet 
khi nao can cat 16 va thoat ra. Ong khong chong lai viec chap nhan 
16 va thoat khoi mot khoan dau tu nao do neu ong tin khong co nhieu 
hy vong de lat nguqc tinh the. 

Thanh cong cua Buffett da duqc phan tich ky ludng trong 
nhieu an pham vie't ve ong; va viec nghien cviu su thanh cong cua 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem -157 

ong di nhien co nhieu y nghia. Trong chuong nay, chung ta se xem 
xet bon trong so cac vu dau tu rac roi cua Buffett. Muc dich cua viec 
xem xet nay khong nham lam ong boi roi. Thuc ra, xet den lich sU 
dau tu cua ong, viec lam ong boi roi gan nhu la bat kha thi. Ong cung 
khong co gi phai xau ho ca. Tuy nhien, cac ban nen hieu doi khi co 
rat nhieu bai hoc quy til nhQng sai lam va that bai cua mot nha dau 
tu xuat sac. Ngoai ra, khi biet rang ngay ca nha dau tu vi dai nhat 
cung pham sai lam, ban se dinh ra nhiing ky vong hop ly ho'n ve nang 
luc dau tu cua chinh ban. 

SALOMON INC. 

Salomon Inc. la vi du hien nhien nhat ve viec Buffett can thiep 
va thuc hanh quan ly doanh nghiep. Khdi dau la mot quy hop doanh 
nam 1910, Salomon Brothers la mot trong nhiing ngan hang uy tin 
nhat d Pho Wall. Trong thap nien 1980, co le no la nha bang co thu 
nhap co dinh Uu viet hang dau the giol, vdi uy tin lori trong viec phat 
tnen nhung san pham day sang tao nhu chving khoan co the chap 
bang tai san. Salomon la mot cong ty vo cung thanh cong, nhung 
mot so ngudi cho rang no qua hanh tien. Tom Wofle, tac gia quyen 
The Bonfire of the Vanities, duqc cho la da xay dung nhan vat chinh 
Sherman McCoy - ngudi ma ong goi la Chua te cua Vu tru - theo 
tinh each cua nhGng ngudi giao dich trai phieu d Salomon. 

Khoan dau tu ban dau cua Berkshire vao Salomon khong chi 
don thuan bat dau voi viec Buffett mua mot so co phieu pho thong. 
Thay vao do, ong da thuong thao mot giao dich dac biet. Ong dong 
y mua mot luqng co phieu uu dai chuyen doi tri gia 700 trieu USD. 
Nhu chung ta da biet trong Chuong 4, hinh thvic dau tu cua tu nhan 



158 - Even Bufieit Isn't Perfect 

vao cac tai san cong duqc goi tat la PIPE. PIPE da trd thanh each lam 
viec dac trung cua Berkshire trong nhieu vu dau tu Ion. No trd thanh 
mot vi du hoan hao cho nhung gi ma Buffett va Berkshire co the lam, 
nhung cac nha dau tu binh thudng khac khong the lam dup'C- 

Salomon dong y giao dich vol Berkshire vi no can tien mat de 
mua lai mot so co phieu pho thong cua minh til mot nhom co dong 
dang xem xet ban co phieu lai cho Ronald Perelman. Ban quan tri 
xem Ronald Perelman la mot ngudi thu mua co phieu thu dich, 
nhung ho xem Berkshire Hathaway cua Buffett la mot the luc than 
thien hon nhieu. Cung vdi khoan dau tu cua minh, Buffett duqc trao 
mot ghe trong hoi dong quan tri cua Salomon. 

Ban dau, moi viec dien ra rat suon se. Khoan dau tu cua 
Berkshire the hien su khon ngoan vi co phieu cua Salomon tang gia. 
Nhung sau do, moi thil trd nen xau di. Hoa ra, Salomon co mot 
ngudi giao dich tay trong - han da co gang qua mat cac quy tac cua 
Bo Ngan kho nham ngan chan bat cvi to chuc nao kiem soat thi 
trudng trai phieu chinh phu. Te hon niia, khi bo may quan ly phat 
hien van de, ho khong bao cao ngay lap tiic cho cac co quan co tham 
quyen hoac cho hoi dong quan tri. Buffett danh phai mien cudng 
dam nhan vai tro giam doc dieu hanh nam 1991 de cviu Salomon. 
Quan trong nhat la 6ng da co kha nang thuyet phuc Bo Ngan kho 
dao nguqc quyet dinh ma ho da ban hanh, von se cam Salomon tham 
gia dau gia bat cvi trai phieu nao cua chinh phu trong tuong lai. Lenh 
cam do neu duqc thuc thi se cham dut hoat dong kinh doanh cua 
Salomon va co le dua Salomon vao pha san. No cung se huy diet gia 
tri khoan dau tu kha lcfn cua Berkshire vao cong ty nay. Te hon nQa, 
no co the gay ra con khung hoang toan dien tren thi trudng tai chinh 
the giol 



Km CAc KhoAn DauTu "Tot" TroThAnh Kem - 159 

Dieu thu vi la John Meriwether, ngudi bucfc vao nghe kinh 
doanh chung khoan dua tren su chenh lech gia trai phieu nam 1975 
khi lam viec 6 Salomon, la mot trong nhQng nguol bi phat hien gian 
Ian trong vu Salomon. Neu cai ten Meriwether nghe co ve quen 
thuoc thi do la vi Meriwether dong mot vai tro lcfn hon nhieu trong 
mot vu tai tieng ve tai chinh khac co kha nang gay ra hau qua nghiem 
trong cho thi trudng the gidi. Meriwether la sang lap vien quy Long- 
Term Capital Management, mot hedge fund day tai tieng da sup do 
nam 1998 va phai duqc bao lanh vao phut chot bdi cac chu no duqc 
Ngan hang Du trQ Lien bang tai New York sap xep. 

Nho Buffett, Salomon da duqc giai ciiu. Nam 1992, 6ng thoi 
gitr chuc giam doc dieu hanh. Nam nam sau, Salomon bi Travelers 
Group mua lai, gicf la mot phan thuoc Citigroup. Co le dieu dang 
ngac nhien la no da tao ra 2, 5 Ian gia tri dau tu ban dau trong 1 nam. 
Vi the, co the xem Salomon thuc su la mot khoan dau tu day rac roi 
hay khong? Xet tren quan diem thu nhap tit dau tu, Salomon qua 
thuc la mot su thanh cong. Tuy nhien, khong the tin duqc rang 
Buffett se dau tu vao Salomon neu 6ng biet duqc bat cvi dau hieu nao 
cua vu khung hoang ma cong ty nay sap trai qua. Mac du Salomon 
cuoi cung trd thanh mot vu dau tu co lqi nhuan, nhung no da day 
Buffett vao mot hoan canh ma chac chan ong luon muon tranh xa. 

GENERAL RE 

General Re la mot cong ty tai bao hiem, nghia la mot cong ty 
bao hiem danh cho cac cong ty bao hiem. Cung giong nhu viec ban 
mua bao hiem de tu bao ve minh khoi mat mat tai san, cong ty ma 
ban co hop dong bao hiem cung co the mua bao hiem de tu bao ve ho 



160 - Even Bufieit Isn't Perfect 



khoi phai ganh chiu ton that trong trudng hop so vu ctoi boi thudng 
qua kha nang cua ho. 

Berkshire da mua lai General Re vao cuoi nam 1998 vdi gia 22 
ty USD, mot khoan tien vo cung khong 16 vao thdi diem do, cung 
nhu bay gid. Cac co dong General Re duqc nhan tien ban cong ty 
vol hinh ttuic phoi hop gitta tien mat va co phieu Berkshire. Ban than 
dieu nay cung da la thudng vdi Buffett. Ong luon chong lai viec 
thanh toan cho cac vu thu mua bang co phieu cong ty. Thuc ra, nam 
1996, ong da phat hanh cho co dong mot quyen so tay liet ke 
"Nhtrng nguyen tac kinh doanh lien quan den chu sd htru". Ong 
thudng goi quyen so tay nay la "Cam nang Chu so' hiiu" . Nguyen tac 
so 1 noi ve su ngan ngai cua ong trong viec phat hanh co phieu pho 
thong cua Berkshire cho bat cvi muc dich gi. Tuy nhien, Buffett noi 
rang Berkshire "se xem xet phat hanh co phieu khi chung toi nhan 
duqc gia tri kinh doanh noi tai tUOng xving vdi khoan tien chung toi 
chira". 

Buffett rat thich cac doanh nghiep bao hiem. Thuc ra, su thanh 
cong vang doi cua Berkshire nhung nam qua phan Ion la nho su tap 
trung cua ong vao nganh nay. Ly do chinh lam cho Buffett yeu thich 
nganh nay la 6 kha nang tiep can "luomg tien tu do ". Luqng tien tu do 
la su chenh lech giiia cac khoan le phi bao hiem ma cong ty nhan 
duqc va nhQng khoan yeu cau bao hiem ma ho se phai thanh toan. 
Do cac khoan thanh toan bao hiem thudng khong duqc chi tra nhieu 
nam sau khi cac khoan phi bao hiem duqc nop vao, nen luqng tien tu 
do la rat lcfn. Tat nhien, cac cong ty bao hiem khong dai gi ma giti 
luqng tien tu do khong sinh ldi. Ho se sii dung no vao kinh doanh. 
Ho se mua cac loai chving khoan tai chinh nhu co phieu va trai phieu 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 6 1 

de co the kiem duqc nhung khoan thu nhap kha kha. Nho vu mua lai 
General Re, luqng tien tu do trung binh cua Berkshire tang vot t\X 7 
ty USD nam 1997 len gan 23 ty USD nam 1998. 

Tuy nhien, mac du co luqng tien tu do l6n nhu vay nhung moi 
viec cung khong co sU khdi dau thuan loi. Trong thu go'i co dong 
nam 1999, Buffett noi: "ChUngtaganhchiu mot khoan 16 khong 16 
- toi tin la bat thu6ng - 6 General Re". Buffett quyet dinh rang 
General Re da khong tinh du chi phi cho cac hop dong bao hiem 
nhan duoc Do s\X canh tranh gay gat, cac doanh nghiep thuong 
giam gia de gianh lay thi phan va gia tang doanh so. Nhung cac 
chien luoc dinh gia qua tay cuoi cung lai xam pham den chi phi CO 
ban cua cong ty. Qua viec dinh gia thap cac hop dong bao hiem, 
General Re da tu cat di lqi nhuan cua minh. Buffett quyet dinh cong 
ty can tang ty suat lqi nhuan len. Ong biet thu nhap tU cac hop dong 
bao hiem se giam di, nhung ong noi "ne'u khong co tham hoa 
nghiem trong nao trong nam 2000, thi khoan thua 16 cua cong ty se 
giam xuong dang ke". 

Nhu trinh bay trong Bang 6.1, doanh thu bao hiem cua General 
Re thuc su da giam xuong nhu U6c doan cua Buffett - co le con manh 
hon mot chUt. Doanh so bao hiem da giam 30% trong 6 nam v6i th6i 
gian ket thUc la thang 12 nam 2006. Phan l6n su sut giam dien ra 6 
chi nhanh bao hiem nhan tho Bac My. ThU vi la co mot diem can luu 
y ve General Re trong thu g6i co dong nam 1999: dU hieu qua tai 
chinh dang that vong, nhung Buffett van bay to su tin tudng vao Ron 
Ferguson, giam doc dieu hanh cua General Re. Day la mot loi nhan 
xet ma chac chan ong phai hoi tiec. 



162 - Even Bufieit Isn't Perfect 



Bang 6.1: Doanh so bao hiem cua General Re (trieu USD) 



Nam 


Doanh so 


2000 


8.696 


2001 


8.353 


2002 


8.500 


2003 


8.245 


2004 


7.245 


2005 


6.435 


2006 


6.075 



Mac du moi viec eta trd nen sang sua hon trong nam 2000, 
Buffett eta the hien su quan ngai doi vol chi phi cho luqng tien tu do. 
Nhung ong dudng nhu rat tu tin chi phi nay se som giam xuong. Ong 
noi van con nhieu viec can phai lam 6 General Re, nhung ong to ra hai 
long vdi cac hop dong bao hiem gid day dang duqc dinh gia mot each 
hop ly. Ong cung hai long khi lqi nhuan cua General Re dang quay 
trd lai nhQng tieu chuan trong qua khvi. Va nhu ong thudng lam moi 
nam, ong lai bat dau noi vol nhiing thuat ngQ tien tri ve tai hoa: "Neu 
chang co tham hoa Ion nao trong nam 2001 , chi phi cho luqng tien tu 
do cua General Re se giam dang ke". 

Khong may la tham hoa ma Buffett luon so hai da thuc su dien 
ra khi bon khung bo tan cong nude My vao ngay 1 1 thang 9 nam 
2001 . Trong khi nhung ngudi khac dang dieng ngudi tu hoi ai co the 
nhin thay tru6c mot tai hoa tham khoc nhu vay, thi Buffett lai tu 
trach minh theo mot each rat dac trung: "Toi da de cho General Re 
tiep nhan hoat dong kinh doanh ma khong co phuong tien bao ve 
ma toi bie't la rat quan trong, va vao ngay 11 thang 9, sai lam nay da 
buoc chung ta phai tra gia". 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 63 

Buffett tiep tuc giai thich ba nguyen tac then chot trong nganh 
bao hiem: (1) Chi chap nhan nhung rui ro ma ban co the ctanh gia 
mot each hop ly; (2) Dam bao rang nhiing rui ro ma ban co the chap 
nhan khong co moi quan he tUOng quan vdi nhau cte mot sU kien cton 
le khong the cte doa den kha nang thanh toan, va (3) Du lqi nhuan cao 
cten mile nao di nQa cung khong lam an v6i ngudi xau. 

Ong noi ong da that bai trong viec trien khai mot each thich 
hop hai nguyen tac dau tien 6 General Re. Ong cung noi General Re 
da to ra qua hang hai trong hoat dong kinh doanh cua minh. Dieu 
nay y muon noi la cac hop dong bao hiem van chua duqc dinh gia 
tuong xving. Ong hvia se khoi phuc lai ky luat trong hoat dong bao 
hiem. Berkshire ucfc tinh thiet hai bao hiem trudc thue do vu tan 
cong khung bo 1 1 thang 9 6 mvic 2 , 4 ty USD (rieng General Re phai 
ganh 1 ,9 ty USD ) , lam giam thu nhap rong cua cong ty 1 , 5 ty USD . 
Dieu khoi hai la chi mot thoi gian ngan sau khi vu tan cong khung 
bo xay ra, Ron Ferguson, ngudi duqc Buffett khen ngqi trudc do chi 
hai nam, da tit chvic giam doc dieu hanh. Thay ong la Joe Brandon. 

Buffett cung tiet lo trong la thu do rang chi phi 800 trieu USD duqc 
khau trit vao thu nhap nam 2001 bdi quy du phong cua General Re 
trong nhtrng nam trudc do da the hien khong day dii miic trach nhiem. 
Mac du ong cam doan vdi cac co dong rang day chi la mot sai lam trung 
thuc, nhung ong noi no da si nhuc nhQng miic lqi nhuan duqc cong bo 
qua 16 va miic tien thudng qua cao trong nhtrng nam truoc. 

Co mot chi tiet khac rat thu vi trong thu go'i co dong nam 2001 . 
La thu tiet lo mot quyet dinh "su khdi dau cua mot hoat dong bo 
sung dai han GRS". GRS la viet tat ciia General Re Securities, mot 
don vi ciia General Re tham gia vao viec giao dich nhung chiing 



1 64 - Even Buffett Isn't Perfect 

khoan phai sinh co le vi muc dich ngan ngvia nil ro. GPS sau do trd 
thanh mot trong nhving van de nhvic nhoi nhat cua Buffett. 

Trong bao cao thuo'ng nien nam 2002, Buffett khen ngoi Joe 
Brandon vi da khoi phuc duqc ky luat trong hoat dong bao hiem 6 
General Re. Nhung duong nhu Buffett cung bay to su hoi tiec vi da 
tien hanh thu mua lai cong ty nay. Khi Buffett quyet dinh mua General 
Re, ong nghi cong ty dang thuc hanh ky luat bao hiem thich dang va 
nhiing chinh sach du phong do la than trong. Tuy nhien, trong thu goi 
co dong nam 2002, ong noi: "Toi da pham sai lam chet ngudi". 

Tuy nhien, Buffett dudng nhu tin rang dieu te hai nhat da troi 
qua va General Re dang chuyen bien manh me nhu mong dqi- Sau 
do ong kham pha them mot van de khac. Ong noi GRS da thua 16 
173 trieu USD d muc lqi nhuan trudc thue do hoat dong giao dich 
chving khoan phai sinh. Mac du Buffett thiia nhan, "Doi khi toi tham 
gia vao nhung giao dich chung khoan phai sinh co quy mo ldn de tao 
dieu kien cho mot so chien luqc dau tu" . Nhung ong danh ra ba trang 
de xem xet nhQng nguy CO khong 16 do chving khoan phai sinh dat ra. 
Day cung la la thu chua mot tuyen bo noi tieng cua Buffett danh cho 
chving khoan phai sinh, rang do la "cong cu tai chinh co svic hviy diet 
hangloat." (32) 

Mot nam sau, Buffett tuyen bo cac van de cvia General Re da 
duqc giai quyet. Nhu the hien trong Bang 6.2, General Re bao cao 
lqi nhuan tvi hoat dong bao hiem Ian dau tien ke tvi khi Berkshire mua 
lai vao thang 12 nam 1998. Trong khi cac khoan thua 16 bao hiem la 
dieu khong binh thuo'ng trong nganh bao hiem, thi chving cang khong 
phai la dieu binh thu6ng doi v6i nhving cong ty bao hiem do Berkshire 
s6 hviu. Buffett da khen ngqi Joe Brandon va doi tac Tad Montross vi 



(32) "Financial weapons of mass destruction" 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 65 

ho da lam mot viec rat tuyet vol cte ctua General Re trd lai clung quy 
ctao cua no. Tuy nhien, ong cung ctong thdi noi rang chung khoan 
phai sinh xam pham miic loi nhuan trudc thue'cua General Re toi 99 
trieu USD nam 2003. Mot Ian ntfa, ong tu trach minh eta khong 
chuyen tarn hon, rang le ra ong co the gitr lai cho cac co ctong it nhat 
la 100 trieu USD neu ong hanh ctong khan truong hon nham huy bo 
cac hop ctong chung khoan phai sinh va ctong cvra GRS. 

Bang 6.2: Lai/(16) bao hiem tritcVc thue cua General Re 
(trieu USD) 



Nam 


Lai/ (16) 


1999 


(1.184) 


2000 


(1.254) 


2001 


(3.671) 


2002 


(1.393) 


2003 


145 


2004 


3 


2005 


(334) 


2006 


526 



Bang 6.3: L6 tit chiing khoan phai sinh cua GRS 



Nam 


Gia tri 


2002 


173 


2003 


99 


2004 


44 


2005 


104 


2006 


5 



166 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Moi viec tiep tuc duqc cai thien trong nam 2004. Du cac khoan 
16 lien quan den cac tham hoa mua bao len den 1 ,2 5 ty USD, nhung 
General Re van co the bao cao lqi nhuan bao hiem, du la mot khoan 
nho be. Ngoai ra, cac khoan 16 tir chving khoan phai smh 6 GRS giam 
xuong chi con 44 trieu USD. Nhung nam 2004 chi la mot khoang 
lang trudc con bao. Cung te hai nhu mua bao nam 2004, nam 2005 
tinh hinh con te hai hon nua. Do la nam ma con bao Katrina nhan 
chim New Orleans. Tong cong, Katrina va nhitng con bao khac lam 
Berkshire mat 3,4 ty USD trong nam 2005. Tuy nhien, phan l6n cac 
khoan 16 thuoc ve cac don vi kinh doanh bao hiem khac cua 
Berkshire. 

Nho su kien tri cua Buffett doi hoi General Re phai hinh thanh 
mot phuong phap than trong hon trong hoat dong bao hiem, cac 
khoan 16 lien quan den tham hoa do bao lu gay ra nam 2005 chi 6 
mvic 685 trieu USD. Trong khi day la mot dau hieu dang khich le 
cho thay General Re cuoi cung da giai quye't duqc van de, thi GRS 
tiep tuc bao cao 16 tir hoat dong giai quye't cac hop dong chving khoan 
phai smh, thua 16 104 trieu USD trong nam 2005. Tuy nhien, tin tot 
la 95% cac rui ro chving khoan phai sinh cua no da duqc loai bo. 
Buffett tu tin rang nhung khoan 16 trong tUOng lai cua don vi nay se 
khong con dang ke nfla. 

Ong da dung. Cac khoan 16 tit chving khoan phai sinh cua GRS 
chi 6 mvic 5 trieu trong nam 2006. Co le dieu quan trqng hon la vao 
cuoi nam do, chi con co 197 hop dong can phai giai quye't. Khi qua 
trinh giai quye't bat dau vao nam 2002, co den 23.218 hop dong can 
duqc xvi ly. Noi chung, nam 2006 da tr6 thanh mot nam ky hie cho 
tat ca cac don vi bao hiem cua Berkshire. Thu nhap tru6c thue tvi 
hoat dong bao hiem cua General Re da nhay vot manh me. 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem -167 

Tat nhien, General Re da mang lai cho Buffett nhieu noi nhvic 
nhoi ve tai chinh. Khong may la no cung da mang lai cho 6ng mot so 
van de ve phap ly. Vi du, cong to vien vung Dong Virginia ra trat 
hau toa cho General Re va mot so nhan vien cua ho hen quan den 
cuoc dieu tra ve Reciprocal of America, khi to chile nay buoc phai 
pha san. Reciprocal la mot cong ty tai bao hiem chuyen ve cac rui ro 
trach nhiem trong nganh y ditqc- 

Hai don vi cua General Re, General Reinsurance Australia 
(GRA) va Kolmsche Ruckversicherungs-Gesellschaft (KR) bi cao 
buoc da giup dd cong ty FAI Insurance Limited giai trinh cac giao 
dich tai bao hiem mot each khong thich hop. Su viec duqc ly giai la: 
vol cac hop dong tai bao hiem, FAI co the chuyen cac khoan 16 thanh 
khoan lai tren giay td, dieu nay da lita HIH Insurance Limited phai 
tra mot mvic gia qua cao nam 1998 khi ho thu mua lai FAI. 

Tap doan American International Group (AIG), truo'c day 
duqc dieu hanh bdi Maurice "Hank" Greenberg, thita nhan da su 
dung nhQng hop dong tai bao hiem de nhao nan cac khoan thu nhap 
thay vi cho muc dich quan ly rui ro hop phap. AIG da tra 1,64 ty 
USD de giai quyet cac vu an gian Ian dan su. Khong may cho 
Buffett, General Re da tham gia nhuiig hop dong tai bao hiem do. 
Bon cuu giam doc General Re, bao gom Ron Ferguson, bi truy to 
v6i toi tham gia vao ke hoach cua AIG. Mac du Ferguson da thoi 
chuc giam doc dieu hanh nam 2001, nhung ong van cung cap dich 
vu tu van cho General Re. Tuy nhien, dich vu cua ong da bi General 
Re cham dut nam 2005, ngay sau khi Ferguson vien dan den cac 
quyen cua minh theo Tu chinh luat so 5 thay vi tra ldi nhQng cau 
hoi duqc nha chvic trach dat ra lien quan den vu AIG. 



168 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Thang 11 nam 2006, Co quan Dich vu Tai chinh Anh Quoc 
da phat General Re 1 ,2 trieu bang Anh (tuong duong 2,3 trieu USD) 
vi da sap xep nhGng hop dong tai bao hiem khong phu hop. Mot 
trong nhtrng hop dong nay ro rang da giup mot cong ty bao hiem 
Due tron thue bang each chuyen quy cho mot cong ty con d Ireland. 

Dieu quan trong can lira y la nhieu van de tai chinh va phap ly 
cua General Re deu bat nguon til tritdc khi Berkshire mua lai cong 
ty nay. Dudi su quan sat cua Buffett, General Re dang tu lam trong 
sach hoat dong cua minh. Co le mot ngay nao do, General Re se trd 
thanh mot trong nhQng vu dau tu thanh cong cua Berkshire, tham 
chi la thanh cong rue rd. Nhung khong con nghi ngd gi nua, day co 
the duqc xem la mot trong nhung vu thu mua day rac roi cua Buffett. 
That kho tin rang Buffett mua General Re nam 1998 neu luc do ong 
biet nhiing dieu gid moi biet. 

NETJETS 

Berkshire mua lai Netjets (truo'c day co ten goi la Executive Jet) 
vol gia 725 trieu USD vao nam 1998. Do cung la nam ho mua 
General Re. Cung nhu vu thu mua General Re, Berkshire thanh 
toan tien mua Netjets bang tien mat va co phieu. Xet den su chong 
doi noi tieng cua Buffett doi v6i viec su dung co phieu de thanh toan 
cho cac vu thu mua, co le chung ta cung khong can phai ngac nhien 
khi biet rang Netjets cuoi cung cung la mot vu thu mua rac roi, giong 
nhu General Re. 

Netjets la mot doanh nghiep co tinh doi moi day thu vi. Ho 
ban nhting "goi sd huu" mot phan nhiing chie'e may bay cua minh. 
Khach hang mua nhurig "goi" nay duqc hudng mot luqng thoi gian 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 69 

bay nhat dmh trong nam. Ngoai viec mua mot phan chiec may bay, 
khach hang phai thanh toan them theo thdi gian bay thuc cung nhu 
chi phi quan ly hang thang. Bay cung Netjets ctat hon kha nhieu so 
voi viec bay cung cac hang hang khong thuo'ng mai, nhung no re hon 
nhieu so v6i viec mua va duy tri mot chiec may bay va ctoi bay de svr 
dung rieng. 

Khach hang pho bien cua Netjets la cac tap doan hay nhiing ca 
nhan co tai san Ion, thudng xuyen di chuyen va can phai bay vdi thdi 
gian bao trudc rat ngan. Tren thuc te, Netjets doi hoi chi can bao 
trudc bon tieng de ho chuan bi may bay va san sang bay den bat ky 
san bay nao tren the giol. Buffett da tirng la khach hang cua Netjets 
trong nhieu nam truo'c khi Berkshire mua lai cong ty nay. Phi cong 
cua Netjets duqc huan luyen 6 FlightSafety International, mot trong 
nhung cong ty con cua Berkshire. 

Moi viec kho'i dau rat tot dep voi viec ngay lap tvic Netjets dong 
gop vao tong doanh thu va lqi nhuan cua Berkshire. Tuy nhien, 
Buffett da sdm canh bao rang ty suat lqi nhuan trong cong ty nay 
qua mong manh. Cu the, nhiing no luc mo' rong kinh doanh sang 
chau Au va trong tarn ngay cang dat nang vao an toan bay lam cho 
Netjets cam thay kho khan de tang trudng vuqt troi. Netjets khong 
the chuyen toe do tang trudng doanh thu manh me 6 chau Au thanh 
lqi nhuan duqc. Va ngay tit dau, ca Buffett va giam doc dieu hanh 
Netjets la Rich Santulli nhan manh rang an toan bay la moi quan 
ngai cot loi nhat. Ho luon the hien su san sang chi tieu bat cvi khoan 
nao can thiet de bao dam an toan bay cho khach hang. Vi du, phi 
cong phai trai qua hai dot huan luyen nang hang nam. Ho duqc huan 
luyen con nhieu hon muc ma Co quan Hang khong Lien bang yeu 
cau. Va khong giong cac cong ty canh tranh, Netjets huan luyen 



170 - Even Bufieit Isn't Perfect 



tung phi cong de bay chi mot loai may bay. Nhung dong thoi, 
Netjets lai cho khach hang lua chon rat nhieu loai may bay. Phi ctoi 
bay cua cong ty gom rat nhieu may bay cua nhieu hang khac nhau. 
Cac cong ty so' huti mot phan khac thudng chi gan hen vol mot hang 
san xuat may bay ma thoi, va dieu nay giup viec huan luyen phi cong 
ctuoc de dang hon va giQ duoc mvic chi phi thap hon. 

Do Netjets va FlightSafety International co quan he chat che 
voi nhau nen den nam 2005, Berkshire da gop ket qua cua chung lai 
thanh mot nhom goi la Dich vu Bay. Ke tir khi Netjets duqc mua 
lai, no la dong luc tang trudng doanh thu Ion nhat cua nhom nay. 
Nhu the hien trong Bang 6.4, doanh thu nhom nay tang 12% hang 
nam trong 6 nam tinh den 2005. Khong may la, Netjets cung chinh 
la ly do co ban giai thich tai sao lqi nhuan giam 47% trong cung thdi 
ky nay. Nam 2001 , Netjets tham chi con gop phan vao ganh nang no 
Ion hon cua Berkshire khi no muqn tien de "chi cho viec mua hang 
ton kho may bay va doi bay chinh". 

Bang 6.4: Doanh thu va loi nhuan til hoat dong kinh doanh 
cua Dich vu Bay cua Berkshire (trieu USD) 



Nam 


Doanh thu 


Loi nhuan 


1998 


858 


181 


1999 


1.856 


225 


2000 


2.279 


213 


2001 


2.563 


186 


2002 


2.837 


225 


2003 


2.431 


72 


2004 


3.244 


191 


2005 


3.660 


120 



Km CAc Khoan Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem -171 

Lai nhuan tif hoat dong kinh doanh cua nhom nay tang truo'ng 
tot nam 2002. Nhung su gia tang khong phai la ket qua cua viec cai 
thien hoat dong. Thay vao do, no den til khoan thu mot Ian duy nhat 
60 trieu USD tu* viec ban di mot phan lien doanh voi hang Boeing. 
Tuong tu, lo'i nhuan giam manh trong nam 2003 la ket qua cua viec 
giam gia tri tai san mot Ian cua may gia lap dieu kien bay va phu tung 
ton kho may bay. Hoa ra ngay ca FlightSafety cung trai qua nhiing 
tac dong do su suy thoai cua nganh. Nhung FlightSafety la cong ty 
tot doi v6i Netjets. Ngay ca khi Netjets dang kiem tien 6 My, ho 
van bao cao mot khoan 16 trudc thue 41 trieu USD nam 2003 boi 
nhung rac roi lien tuc 6 chau Au. Viec nay danh dau nam thvi ba lien 
tuc thua 16 cua Netjets. 

Nam 2004, mpi viec duqc cai thien hon, Netjets tao ra lqi 
nhuan tru6c thue khoang 10 trieu USD. Tuy nhien, ho van tiep tuc 
thua 16 6 chau Au. Mot Ian niia Buffett lai nhan manh tarn quan 
trong cua thi tru6ng chau Au doi v6i su thanh cong trong tuong lai 
cua Netjets. Mac du 6ng thira nhan hoat dong 6 chau Au la "ton 
kem hon rat nhieu so v6i du kien cua toi", nhung 6ng van to ra lac 
quan rang da tang trudng dang tich tu va nhQng khoan muc do (thua 
16) se s6m chuyen lai thanh muc den (lqi nhuan). 

Nam 2005, Buffett noi: "Toi da pham sai lam chet nguoi". Day 
cung la nhQng til ngti ma 6ng da su dung vao nam 2002 khi noi ve ky 
luat kinh doanh bao hiem va chinh sach du phong cua General Re. 
Nhung do khong phai la nhiing tif ngii ma co dong cua Berkshire 
thich nghe. FlightSafety van hoat dong co hieu qua va hoi phuc tii su 
suy thoai cua nganh hang khong. Tuy nhien, Netjets van dang phai 
vat Ion. Buffett da tien doan dung khi hoat dong cua hang 6 chau Au 
tr6 nen tot hon. Dieu khong may la lqi nhuan 6 My lai chuyen thanh 



172 - Even Bufieit Isn't Perfect 

thua 16. Do thieu may bay, Netjets buoc phai dua vao nhiing dich vu 
thue chuyen dat tien de dap ving cac nghia vu theo hop dong. Ket 
qua la cong ty 16 80 trieu USD trong nam 2005. 

Trong th6i ky bung no Internet cuoi thap nien 1990, cac nha 
phan tich thuong noi dua ve nhving nha ban le tren mang co doanh 
so bung no nhung chang co lqi nhuan. Co ngu6i vui mieng noi ho 
dang ban nhiing mon hang co gia von 1 USD de nhan lay 90 xu, 
nhung ho hy vong se bu vao khoan chenh lech nay nho vao so luofng 
l6n (!). Netjets duong nhu cung roi vao tinh the tuong tu. Doanh 
thu cua ho tang trudng kha an tuqng, nhung dang buon la cac khoan 
16 cung tang len tUOng ving. 

Trong bao cao thuong nien nam 2006 cua Berkshire, Buffett 
cho rang tinh hinh tai chinh cua Netjets "dxxac cai thien dang ke". 
Ong noi nhu cau cuoi cung cung bung no 6 chau Au va hoat dong 6 
My da cai thien hon mvic nam 2005. Netjets da tao ra loi nhuan truo'c 
thue 143 trieu USD trong nam 2006, tang mot each ngoan muc so 
v6i khoan 16 tru6c thue 80 trieu USD cua nam 2005. Do cong ty da 
ky hop dong mua 483 chiec may bay mo'i cho den nam 2015, nen do 
la dau hieu rat tich cue khi thay rang cuoi cung Netjets cung thoat 
khoi "riing gia". 

Cong bang ma noi, doi v6i Buffett va Berkshire, Netjets du co 
thi phan l6n nhat nhung khong phai la doanh nghiep ban quyen s6 
hiiu mot phan may bay duy nhat phai vat Ion trong nhiing nam qua. 
Flexjet, do nha san xuat may bay Bombardier s6 hiiu, cung thua 16 
ca thap ky tru6c khi co duqc lqi nhuan tuqng trung vao nam 2006. 
Nhung Bombardier khong quan tam nhieu den viec kiem tien tit 
hoat dong cua Flexjet. Thue ra, ho co ve quan tam nhieu hon den 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 73 

viec svf dung doanh nghiep nay de tao tie'ng vang cho nttting chiec 
may bay do ho san xua't. Dieu nay cung dung vdi Flight Options, 
do cdng ty Raytheon sd huti. 

Cho den thdi gian rat gan day, Berkshire khong gap nhieu may 
man trong hoat ddng hang khong. Trong thap ky 1990, no co phan 
hun trong hang hang khong yeu kem US Airways. Hoat dong kinh 
doanh ban quyen sd htru mot phan may bay cung la mot linh vuc 
day khd khan. Xet cho cung, khi nhieu khach hang dong sd huu mot 
chiec may bay va mdi khach hang deu co quyen su dung no ma chi 
bao trudc vai gid, thi chac chan se co nhieu van de phat sinh. Dieu 
gi xay ra khi ai cung muon bay vao chieu thvi Sau hoac sang thvi Hai? 
Se cue ky dat do khi thue chuyen voi thdi gian thong bao ngan nhu 
vay de dap ving yeu cau cua titng "thuqng de" . Ngoai ra, se co trudng 
hofp may bay phai bay nhiing chang dudng khong co khach. Chang 
han, neu mot khach hang muon co mot may bay d Albuquerque sau 
4 gid ntia, no phai co mat d do til mot noi khac. Neu tong dai co mot 
khach hang khac tinh cd muon den Albuquerque vdi thdi gian tuong 
tu nhu vay thi that la tuyet. Neu khong, cdng ty phai ganh chiu chi 
phi dieu may bay khong hanh khach den Albuquerque. Viec quan ly 
mot each hop ly nhiing chuyen bay khong hanh khach nhu vay dong 
vai trd het silc thiet yeu trong viec tao ra loi nhuan cho cdng ty. 

Su thuc la Netjets dudng nhu khong phu hop vdi khudn khd 
cua Buffett. Thvi nhat, no la mot cdng ty sieu tham dung von. Mac 
du chiec may bay ldn nhat cua phi ddi Netjets cd the chd duoc 1 8 
ngudi, nhung ngay ca mot chiec phan luc nhd 7 chd cung mat vai 
trieu USD. Hon ntta, cdng ty con phai chi tra cac chi phi bao tri va 
dieu hanh, huan luyen phi cdng va tien luong cho phi hanh doan. 



174 - Even Bufieit Isn't Perfect 

That kho co the tudng tuqng duqc lam sao de cong ty nay co lqi 
nhuan neu khong co cac moi quan he khang khit vol mot hang san 
xuat may bay hoac mot cong ty hang khong thuong mai nao do. 

Doanh nghiep ban quyen s6 htiu mot phan may bay khong 
giong nhu nhung doanh nghiep khac cua Berkshire. Duong nhu no 
chang co gi chung voi nganh bao hiem, banh keo, nude giai khat hoac 
dao cao rau. Day qua that la mot nganh rat kho kiem tien. Tuy 
nhien, neu co ai do co duqc loi nhuan trong nganh nay, thi do phai 
la Buffett. Xet lich su dau tu chuan muc cua ong, nhieu kha nang la 
mot ngay nao do, ong se co each lam cho Netjets kinh doanh hieu 
qua. Nhung trong tinh hinh nay, that kho ly giai vi sao Buffett lai 
rat quan tarn den viec mua lai cong ty nay. 

PIER 1 IMPORTS 

Pier 1 Imports ve co ban la mot nha ban le do go. Thuc ra, do 
go chi chiem khoang 40% doanh so cua cong ty. Pier 1 con ban nhQng 
vat pham gia dung nhu den, binh hoa, do su, san pham phong tarn, 
nen, san pham phong ngu va nhieu vat pham co tinh mua vu khac 
cho ngoi nha. 

Trd lai thap nien 1990, Pier 1 la mot co phieu rat duqc ua thich. 
No tang gia rat manh tvf 3,5 USD mot co phieu nam 1994 len 20 
USD mot co phieu nam 1998. Tuy nhien, cac nha dau tu bat dau 
ban thao co phieu nay gitia nam 1998 vi nhung quan ngai rang toe do 
tang trudng dang cham lai. Cuoi cung, co phieu nay roi xuong day 
con 5,5 USD mot co phieu sau do mot nam. Mot dot tang gia manh 
keo dai trong bon nam lien tuc sau do da dua gia co phieu nay len 
den 2 5 USD vao cuoi nam 2003. Trong nam tai chinh 2003, ket thuc 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 75 

vao ngay 1 thang 3, Pier 1 eta md them 90 cvfa hang mdi. Tong so 
cvra hang eta tang len den 1 .074 tit con so 763 trudc do 5 nam. Cung 
trong nam nay, Pier 1 bao cao tang trudng doanh thu manh me 1 3%, 
tuong ctuong 1,7 ty USD. Thu nhap rong tang vot 29% len 129 trieu 
USD, tuong ctuong 1,36 USD mot co phieu. Luc cto, Pier 1 thuc su 
trd thanh mot co phieu tang trudng. 

Bat cvi luc nao mot cong ty hay mot nganh bao cao muc tang 
trudng manh me va ket qua tai chinh xuat sac, thi no se nhanh chong 
thu hut su chu y cua moi ngudi - khong chi cac nha dau tu. Ty suat 
lqi nhuan cao m6i goi ca su canh tranh. Thuc ra, do chinh la tat ca y 
nghia cua canh tranh. Trit phi co nhiing rao can gia nhap nganh dang 
ke, cac doi thu se san lung nhiing mvic loi nhuan cao cho den khi ho 
xoa bo no, hoac it nhat lam cho no giam xuong mvic trung binh. Tat 
nhien, Pier 1 cung phai doi mat v6i su canh tranh khoc liet tren thi 
trudng cua minh, Ngoai cac nha ban le san pham chuyen biet nhu 
Bed Bath & Beyond, Williams -Sonoma, Restoration Hardware, 
Pottery Barn va Cost Plus, no con phai chong choi voi nhiing ngudi 
khong 16 trong linh vuc ban le gia thap nhu Wal-Mart, Target va 
Costco. 

Tang trudng doanh thu do do cham lai nhanh chong. Nam tai 
chinh 2004, doanh thu chi tang 6% len 1,8 ty USD. Doanh so cua 
Same-store thuc ra giam 2,6%. Thu nhap rong giam 9% con 118 trieu 
USD, nhung cong ty van dat duqc muc thu nhap dang ne 1 ,29 USD 
mot co phieu. Khong may la moi viec tiep tuc trd nen te hai hon. 
Tong doanh so khong tang trong nam 2005, nhung doanh so cac cvia 
hang cu giam hon 6%. Thu nhap rong "lao doc" 49% con 60,5 trieu 
USD. Co tuc giam xuong chi con 71 xu mot co phieu. 



176 - Even Buffett Isn't Perfect 

Du nhirng van de nay xuat hien, nhung Pier 1 van co gi do bat 
mat Buffett. Berkshire Hathaway da mua 8 trieu co phieu trong quy 
2 nam 2004. Khong rd chinh xac Berkshire phai tra bao nhieu cho co 
phieu nay, nhung trong quy do, gia co phieu Pier 1 nam trong 
khoang 17 USD den 23 USD. Gia sii Berkshire tra trung binh 19 
USD mot co phieu thi co le ho da dau tu khoang 1 50 trieu USD vao 
co phieu pho thong Pier 1 . 

Cung khong ro ly do tai sao Buffett quan tarn den Pier 1 . Phai 
chang ong nghi rang no phu hop ve mat chien luqc vdi nhdm cdng 
ty con cua Berkshire, trong do co Jordan's Furniture va Nebraska 
Furniture Mart. Doanh so do go thudng rat tot khi thi trudng nha 6 
tang manh, va chung ta biet Buffett dang dau co gia len vao thoi diem 
do vi ong vvta mua Clayton Homes. Cung co the Buffett chi nghi 
rang co phieu Pier 1 da ban qua manh. Neu ong tin su sut giam thu 
nhap gan day cua Pier 1 chi la do kho khan tarn th6i, thi viec bat dau 
tich luy co phieu nay la rat co y nghia. 

Thi trudng biet duqc viec Berkshire mua 8 trieu co phieu cua 
Pier 1 vao ngay 17 thang 8 nam 2004, thong qua ho so dang ky 13F 
v6i Uy ban Chung khoan Nha nude. Trong ngay horn do, gia dong 
ciia cua Pier 1 6 muc cao hon 8,7% (xem hinh 6.1). Loai phan ilng 
nhu the nay thudng duqc goi la "Hieu ving Buffett" . Khi nhiing ngudi 
khac biet Buffett dang mua co phieu nao thi ho thudng nhay vao mua 
theo lam gia co phieu bi day len. Trong trudng hop cu the nay, co le 
ho dang danh cUOc rang neu mot ngudi thong minh nhu Buffett mua 
Pier 1 , thi chac han nhQng ngudi khac da khong biet dieu gi do ve no 
roi. Co le Pier 1 thuc su la mot co phieu ban rat manh. 



Km CAc Khoan Dau Tu "Tot" Tro Thanh Kem -177 



Hinh 6.1: Bieu do gia co phieu cua Pier 1 Imports 

(nguon: Telemet America) 




ii i i i i i i i 

2004 1 2005 



- r~i i n i i i i i i i I n n i i i v 
2006 1 2007 



Khong may la "cuoc dua Buffett" chi ton tai mot thoi gian 
ngan. Hoat dong kinh doanh cua Pier 1 tiep tuc sa sut. Tong doanh 
so giam 2,7% trong nam tai chinh 2006. Doanh so cua Same-store lai 
giam manh them 7% nu:a. Cac so lieu co ban trd nen bao dong khi 
cong ty 16 39,8 trieu USD, hay 32 xu mot co phieu. Co phieu giam 
gia con 10,5 USD mot co phieu. Nhurig ngudi ham mo Buffett tin 
rang Buffett hie'm khi ban di. Ho nghe noi thoi gian nam givJ duoc 
ong ua thich la vinh vien. Ho biet khi gia co phieu sut giam, Buffett 
thudng tan dung CO hoi de mua them co phieu va giam gia mua trung 
binh cua minh. 

Nhung Ian nay thi khong. Ro rang Buffett nhan ra rang mua 
them co phieu Pier 1 cung giong nhu nem tien vao noi khong sinh loi. 



178 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Thay vao do, vao quy 3 nam 2005, chi mot nam sau khi bat dau mua 
co phie'u Pier 1 , 6ng eta giam khoan dau tu cua Berkshire vao co phie'u 
nay. Trong quy do, ong ban di 4,71 trieu co phie'u. Khi do, gia co phie'u 
Pier 1 nam trong khoang 11 USD va 14,5 USD mot co phie'u. Dieu 
nay co nghia la Berkshire co the da thua 16 it nha't 20 trieu USD tu: so 
co phie'u ma ho da ban di. Mac du 20 trieu USD chi la su thay doi 
khong co y nghia gi doi voi Berkshire, nhung Buffett co the da khong 
hai long. Berkshire tiep tuc giam phan nam gitr Pier 1 va khong con s6 
huu bat ky mot co phie'u Pier 1 nao nQa. Gan day nha't, Pier 1 co gia 
chi con 1 con so. Nhu da noi 6 phan tru6c, khong hieu tai sao Buffett 
lai mua Pier 1 . Cung khong ro cuoi cung dieu gi da thuye't phuc ong 
til bo va ban di tat ca co phie'u nay. Tuy nhien, ro rang Pier 1 la mot 
trong nhQng sai lam hiem hoi cua Buffett. Cuoi cung, no la mot khoan 
dau tu thua 16 cua Berkshire va co dong cua minh. 

DOI KHI CHANH CHi LA CHANH (33) 

Cung nhu moi ngu6i trong chung ta, Buffett rat ghet pham sai 
lam. Tuy nhien, khong giong nhQng ngu6i khac, ong co biet tai thuc 
su trong viec lam nu6c chanh til qua chanh. Khi Salomon Inc. tien 
den bo vuc do v6, Buffett nhay vao can thiep va cuu duqc cong ty. 
Khi General Re bat dau gay that vong, Buffett tien hanh cha'n chinh 
bo may quan ly de dua cong ty tr6 lai dung con du6ng cua no. Ngay 
nay, General Re duong nhu da bie'n chuyen tot. Tham chi Netjets 
sau nhieu nam vat Ion cuoi cung cung the hien la mot su thanh cong 
rue rd. Don gian la Buffett khong bao gi6 chiu dau hang mot each de 
dang truo'c nhung cong ty nay. 

Trong so nhung hang muc dau tu rac roi ma chung ta da xem 



(33) Nguyen van: Sometimes a lemon is just a lemon. 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 79 

xet trong chuong nay, Pier 1 la vu "xuong xau" nhat. Buffett bat dau 
ban pha gia co phieu nay scfm sau khi ong mua chung. Co dieu gi do 
thuyet phuc ong rang Pier 1 khong dang de ong nam giu 1 lau dai. Tat 
nhien, Buffett khong phai doi lau de rut lui trong vu nay. Tuy ong va 
cac co dong Berkshire mat tien, nhung it nhat ong cung da nhanh 
chong nhan ra sai lam cua minh va thoat khoi no mot each nhanh 
chong va hop ly. 

TOMTATCHUONG 6 

• Buffett da thuc hien nhieu quyet dinh dau tu xuat sac qua nhieu 
nam kinh doanh Berkshire, nhung lich su dau tu cua ong khong 
tuyet doi hoan hao. Tuy nhien, co the mat nhieu nam de kham 
pha lieu mot khoan dau tu cu the nao do la mot quyet dinh 
thong minh hay chi la mot sai lam kem may man. Neu diu tu 
dai han, ban dirng voi khui sam-banh chi vi mot khoan dau tu 
moi day da ngay lap tire tang vot. Tuong tu, cung khong nen 
that vong neu no nhanh chong tro nen kem di. Neu doanh 
nghiep khoe manh, no se co nhieu co hoi tot de hoi phuc va 
mang lai loi nhuan cho ban. 

• Buffett khong thich tham gia vao hoat dong quan ly thuang 
nhat, nhung ong san sang lam nhung dieu can thiet de bao ve 
co dong cua minh. Vi du ro rang nhat la khi ong dam nhiem 
chuc vu giam doc dieu hanh cua Salomon Inc. vao nam 1991 . 
Su can thiep cua Buffett da ciru Salomon, va Berkshire kiem 
duoc khoan loi nhuan kha Ion khi cuoi cung Salomon duoc ban 
lai cho Travelers Group. Neu ban so hdu co phieu cua mot cong 
ty gap kho khan, khoan diu tu cua ban co the mang lai hieu 



180 - Even Bufieit Isn't Perfect 

qua tot hon neu co mot hoac nhieu nha diu tu nang dong sin 
sang dam nhiem vi tri quan ly va cung co hoat dong. 

• Buffett khong thi'ch tai tro cho cac vu thu mua cong ty bang co 
phieu, nhung ong da de Berkshire tra 22 ty USD cho General Re 
vao nam 1998 vira bang tien mat, vua co phieu. Truoc tien, vu 
thu mua nay trong co ve qua de dang, tang gan gap ba luong 
tien tu do cua Berkshire. Nhung General Re khong ngung ganh 
chiu nhung khoan thua 16 tir hoat dong bao hiem. Buffett som 
phat hien ra su bat thuong va cac van de ve ke toan vai cac 
hop dong chung khoan phai sinh. General Re tham chf con bi 
vuong vao mot so van de phap ly, bao gom vu AIG su dung cac 
hop dong tai bao hiem de "che bien" cac khoan thu nhap. 
Tham chf khi cac van de cua General Re cuoi cung co ve cung 
da troi qua, nhung chac chan Buffett se thi'ch mpi viec dien tien 
mot each troi chay hon. Viec thu mua cong ty co the vo cung 
rui ro. Ngudi thu mua nen luon nho cum tu tieng Latin "caveat 
emptor" (ngudi mua tu chiu trach nhiem kiem tra mon hang 
minh mua). Hay can than neu ban so huu co phieu cua mot 
cong ty co thoi quen tai tro cho cac vu thu mua bang co phieu 
thay vi tien mat. 

• Cung nam 1998, Berkshire da mua NetJets tra bang tien mat 
Ian co phieu. Mure tang truong doanh so ngay tir dau rat an 
tuong, nhung NetJets khong ngirng bao cao 16 trong nhieu 
nam. Buffett va giam doc dieu hanh Rich Santulli da quyet tarn 
mo rong hoat dong sang chau Au, nhung chi phi cao hon du 
kien. Ho phai mat 8 nam de binh on moi thu truoc khi cong ty 
co the kiem duoc khoan loi nhuan khiem ton. Ban nen tranh cac 



Km CAc KhoAn Dau Tu "Tot" Tro ThAnh Kem - 1 8 1 

doanh nghiep tham dung von trir phi ho co nhung hi the ro 
rang so voi doi thu canh tranh, nhu nhung rao can gia nhap thj 
truong khong the xam pham hoac su hop luc voi cac doi tac 
kho co the bi sao chep. 

Pier 1 Imports la mot nha ban le do go cfuoc niem yet. No da 
trai qua su tang truong manh me truoc nam 2004. Berkshire 
bat dau mua lai co phieu pho thong sau khi Pier 1 bao cao 
nhung ket qua tai chinh dang that vong va co phieu roi bo dlnh 
gia cua no. Khong may la hoat dong kinh doanh tiep tuc sa sut. 
Chi hon mot nam sau khi mua Pier 1 , Berkshire bat dau loai bo 
co phieu nay. Neu chi vi co phieu cua mot cong ty tang truong 
manh dang "lao doc", ban cung khong nhat thiet phai mua. 



o 



SU CAI QUAN VA NGUGI KE 
NGHIEP BUFFETT 

Cac giam doc it doc lap nhat dwong nhw la nhCrng 

ngudi co thu nhap chu yeu tirphi quan ly do ngdi ghe 

hoi ddng quan trl (va cung la nhCrng ngwoi mong duoc 

de cir vao cac hoi ddng quan trj ciia cac cong ty khac, 

qua do ma thu nhap cua ho tang them). Tuy nhien, day 

chinh la nhung thanh vien hoi ddng quan trl duoc xem 

la "doc lap" nhat. 

- Warren Buffett, 2004 



lk-ac nha ctau tu thudng tin rang Warren Buffett la ngudi luon 
bao ve quyen loi cua co ctong. Ong thudng xuyen chi trich gay gat 
nhQng giam ctoc clieu hanh va cac nha quan ly chi quan tarn cten viec 
lam giau cho ban than ho, thay vi lam nhung ctieu tot nhat cho co 
ctong. Tuy khong ai co the cao buoc mot each hop ly Buffett cung lam 
nhu the, nhung cac nha phe binh cho rang quyen cai quan va kehoach 
tim ngudi ngudi ke nhiem cua Buffett con rat nhieu ctieu clang ban. 

Viec cai quan va lua chon ngudi ke nhiem luon la hai trong so 
nhtrng van de song con cua cac doanh nghiep va chung trd thanh 
uu tien so mot sau khi mot so vu be boi doanh nghiep duqc dua len 



184 - Even Bufieit Isn't Perfect 

trang nhat cua cac bao trong thoi gian gan clay. Tyco International 
tiing duqc dieu hanh boi mot giam doc dieu hanh luon nghi den viec 
"cUop tai san" cua cong ty trong khi cac thanh vien hoi dong quan 
tri khac hoac khong biet ctieu gi ctang dien ra, hoac lam ngo. Enron, 
Worldcom, Adelphia va mot so cong ty khac bi tan v5 mot phan vi 
nhirng thong le quan tri kem coi, ho cho phep giam doc dieu hanh 
qua nhieu quyen han nhung qua it su giam sat. Nha dau tu hien 
dang keu gao doi hoi hoi dong quan tri phai doc lap hon va co trach 
nhiem hon. Cac nha lam luat nhanh chong tra ldi bang nhQng quy 
dinh moi hon. 

Cai quan khong phai la van de ldn doi v6i mot doanh nghiep 
nho, duqc sd huu va dieu hanh boi mot ngudi chu duy nhat. Xet cho 
cung, neu mot ngudi chu sd hiiu duy nhat lam giam doc dieu hanh 
thi ong ay chi lam hai minh neu 6ng lay tien tif ngan keo cua minh, 
hoac ra nhtrng quye't dmh khong khon ngoan. Nhung su viec thay 
doi hoan toan khi mot cong ty trd nen thuoc quyen sd htru cua cong 
chung. Thuc te, van de cai quan doanh nghiep phat sinh tir viec phan 
chia quyen sd huti va quyen kiem soat trong cac cong ty dai chung. 
Neu vi giam doc dieu hanh sd huu mot mia so co phieu va bien thu 
1.000.000 USD thi hanh vi an cap nay lam ong ta mat di 500.000 
USD. Nhung neu ong ta chi sd huu 1% so co phieu, thi viec an cap 
1.000.000 USD chi lam ong ta mat 10.000 USD ma thoi. Phan con 
lai duqc lay tif tui cua nhung co dong khac. 

Cac cong ty dai chung thudng duqc dieu hanh bdi nhung nha 
quan ly chuyen nghiep, la ngudi duqc hoi dong quan tri tuyen dung 
- ban than hoi dong quan tri chinh la nhting co dong duqc bau. Hoi 
dong quan tri va bo may dieu hanh duqc uy quyen lam nhiing dieu 



Su Cai Quan VA Nguoi Ke Nchiep BUFl'EIT - 1 85 

tot nhat cho co (Jong. Ho co nghia vu phai dat quyen loi cua co (Jong 
len trudc quyen loi cua ban than. Dieu nay thudng dong nghia v6i 
viec ra nhQng quyet ctinh giup toi eta hoa tai san cua co clong. Dieu 
nay nghe kha don gian, nhung su viec khong phai luc nao cung dien 
ra thuan loi. Ngay ca khi ho la nhiing ngu6i trung thuc va thang 
than, hoi clong quan tri cloi khi cam thay mot muc cl6 trach nhiem 
nao (Jo vdi giam (Joe clieu hanh. Giam (Joe ctieu hanh tham chi co the 
la ngudi chiu trach nhiem ctua ho vao hoi (Jong quan tri trucfc cto. 
Van de nay sinh khi hoi (long quan tri thudng nghe theo giam ctoc 
clieu hanh hon la y muon cua co clong. Khi clieu nay xay ra, hoi clong 
quan tri co the se ne tranh trach nhiem cua minh. 

Do quyen so' huti cua nhiing cong ty ctai chung bi phan tan rong 
nhung mong nen co rat it — neu khong muon noi la khong - co (Jong 
nao co cJu svlc manh cle giam sat hoi (long quan tri va bo may quan 
ly mot each phu hop. Neu khoan ctau tu cua ban vao mot cong ty chi 
co gia tri vai ngan clo-la va chi chiem mot phan nho trong tong tai san 
rong cua ban, thi ban se chang danh nhieu thoi gian, cong svic va tien 
bac (Je (Jam bao rang nha quan ly se phai lam nhurig clieu tot nhat cho 
ban va tat ca nhtrng chu sd hiiu khac. Ngoai ra, cong viec nay chinh 
la trach nhiem cua hoi clong quan tri cloi voi ban. Ban va tat ca nhiing 
co clong khac dua vao hoi dong quan tri de thuc hien cong viec giam 
sat giup ban. Trach nhiem cua hoi dong quan tri la kiem soat va dam 
bao rang moi hoat dong quan ly deu vi lqi ich cua co dong. Ngoai ra, 
6 quy mo Ion, ban co the giam rui ro do gap phai nhtrng nha quan ly 
toi te bang each da dang hoa danh muc dau tu cua ban. 



186 - Even Bufieit Isn't Perfect 



TINH DOC LAP CUA HOl DONG QUAN TRI 

De ngan ngtia nhttng van de nay, nhung ngudi ung ho hoat 
dong quan tri doanh nghiep tot ly luan rang cac cong ty phai co mot 
loat cac thanh vien hoi ctong quan tri doc lap va giu 1 vai tro thuc su 
quan ye'u. Tinh doc lap cua hoi dong quan tri tham chi da trd thanh 
mot van de ldn 6 Uy ban Chung khoan My. Duol thoi Chu tich 
William Donaldson, Uy ban Chung khoan da co gang thong qua 
mot nguyen tac doi hoi it nhat 75% thanh vien hoi dong quan tri cua 
mot quy tuong ho - bao gom ca vi tri chu tich - phai la thanh vien 
doc lap. Cho den nay de xuat nay van chua duqc thong qua. Tuy 
viec dat ra mot con so cu the nghe co ve khoi hai, nhung nhieu 
chuyen gia ve quan tri doanh nghiep tin rang khi xem xet cac tap 
doan dai chung, so luqng thanh vien hoi dong quan tri cang l6n va 
mut do doc lap cua ho cang cao thi hieu qua quan ly doanh nghiep 
cang tot. 

Cac chuyen gia nay lap luan: cac thanh vien hoi dong quan tri 
doc lap thudng co khuynh huorig hanh dong vi lqi ich cua co dong 
hon cac thanh vien khong doc lap. Vi du, hp tin nhurig thanh vien 
doc lap co the ap dung viec giam sat phu hop, nhu ngan cong ty trong 
viec tra luong qua cao cho giam doc dieu hanh, hoac chi tieu phung 
phi vao nhung chuong trinh bong loc chang mang lai ich lpi gi cho 
co dong. Ngoai ra, cac thanh vien doc lap co the xem xet ky ludng 
nhiing su phoi hop kinh doanh dupe de xuat nhu cac vu sap nhap 
hoac thu mua. Ho thudng xem xet phuong an de xuat mot each 
khach quan hon. Va co le quan trong nhat la ho co the dat van de doi 
v6i nhiing thong le ke toan qua map md. 

Tat nhien, co vo so vi du ve cac tap doan dupe dieu hanh rat 



Su Cm Quan VA Nguoi Ke Nghiep BUFl'EIT - 187 



tot ma khong can den mot hoi dong quan tri doc lap. Cung co vo so 
nhirng vi du ve cac hoi ctong quan tri doc lap nhung khong ngan chan 
ctuqc tinh trang cong ty lam vao rac roi. Hon ntia, nghien cviu trong 
linh vuc nay lai dac biet khong co tinh chat ket luan. Khi xem xet van 
de, hai nha kinh te Sanjai Bhagat va Bernard Black ket luan: "Khong 
co bang chung thuyet phuc nao cho thay tinh doc lap cao hon cua hoi 
dong quan tri se tao ra lqi nhuan Ion hon hoac tang truo'ng nhanh hon 
ca. Cu the, khong co bang chving thuc nghiem nao ung ho nhung de 
xuat cho rang cac cong ty nen co hoi dong quan tri vol thanh vien doc 
lap chiem da so, con nhiing thanh vien khac co the la ngudi ben trong 
cong ty. Trai lai, co mot so bang chving cho thay cac cong ty co thanh 
vien hoi dong quan tri doc lap chiem da so lai tao ra it lqi nhuan hon 
nhtrng cong ty khac". Nghien oiu cung cho thay moi tUOng quan 
gitfa hieu qua hoat dong cua co phieu va su doc lap cua hoi dong quan 
tri tot nhat chi nen 6 muc do vita phai. Tuy nhien, cac nha quan sat 
hoat dong quan tri doanh nghiep khang dinh nhQng van de nghiem 
trong nhu su gian Ian ke toan thudng it xay ra trong cac cong ty co 
hoi dong quan tri thuc su doc lap. 

Cac chuyen gia ve quan tri doanh nghiep cung ly luan rang vi 
tri giam doc dieu hanh va chu tich hoi dong quan tri nen duqc tach 
roi va phan biet ro rang. Ho noi: viec de mot ngudi nam giu ca hai vi 
tri la mot sai lam. Xet cho cung, giam doc dieu hanh phai bao cao 
cho hoi dong quan tri, va ne'u ong ay cung la ngudi lanh dao nhom 
ma ong phai bao cao thi day qua khong phai la mot y kien hay. Ngoai 
ra, cac chuyen gia noi dieu quan trong la cac thanh vien hoi dong 
quan tri can phai to chuc mot so cuoc hop dinh ky ma khong co su 
tham gia cua giam doc dieu hanh. Ho cho rang cac cuoc thao luan 
thudng coi md va trung thuc hon khi khong co giam doc dieu hanh. 



loo - Even Bufieit Isn't Perfect 

Bieu nay ctac biet quan trong khi muc dich cua cudc hop la danh gia 
hieu qua cua giam doc dieu hanh, hoac quyet dinh mux; luong 
thudng cua dng ay. 

Nhirng ngudi ung ho quan diem hoat dong quan tri doanh 
nghiep hieu qua (good corporate governance) rat ngan ngai trong 
viec dong dau "bao chting" cua ho cho trudng hop cua Berkshire 
Hathaway, mot cong ty ma Buffett Vila la giam doc dieu hanh viia la 
chu tich hoi dong quan tri trong nhieu thap nien qua. Hon niia, trong 
gan nhu toan bo hch sii cua minh, hoi dong quan tri cua Berkshire 
chua bao gid co tinh doc lap. Tuy mot vai ngudi cho rang ngay nay 
hoi dong quan tri cua Berkshire da doc lap hon trudc, nhung nhu the 
van chua du. 

Mot hoi dong quan tri doc lap phai co cac thanh vien doc lap 
chiem da so. Theo dinh nghia cua Hoi dong cac nha dau tu la to chvic 
(CII - Council of Institutional Investors), "mot thanh vien doc lap 
la nguoi khong co quan he dac biet ve nghe nghiep, gia dinh hoac tai 
chinh vcri cong ty, vdi chu tich hoi dong quan tri, giam doc dieu hanh 
hoac nhurig giam doc khac trong pham vi lanh dao cua minh" . Quan 
trong nhat, theo CII, la mot thanh vien khong the duqc xem la doc 
lap neu trong vong 5 nam trudc do, ngudi than cua ho turig duqc 
cong ty tuyen dung hoac lam an v6i cong ty. 

Tinh doc lap "thuc su" la mot dieu ly tudng khong the nao dat 
duqc. Xet cho cung, cac cong ty deu muon va can co cac nha quan ly 
co nang luc. Dieu nay dong nghia vdi viec ho se tuyen hoac hop tac 
voi nhiing nha quan ly cap cao co kmh nghiem. Nhieu kha nang la 
nhQng ca nhan nhu the co quen biet Ian nhau. Tham chi hq co the 
tiing lam an vdi nhau trong qua khu. Tuy nhien, du cho viec tao ra 



Su Cai Quan VA Nguoi Ke Nghiep BUFl'EIT - 1 89 

mot hoi dong quan tri thuc su ddc lap gan nhu bat kha thi, cac 
chuyen gia ve quan tri doanh nghiep van yeu cau cac tap ctoan it nhat 
cung nen co gang duy tri su ddc lap toi thieu. 

Tuy nhien, cho den rat gan day, Berkshire Hathaway van chua 
chung mmh duqc cac thanh vien hoi dong quan tri cua ho la doc lap 
— it nhat la khong can theo nhung tieu chuan khat khe do nhung to 
chvic nhu CII dat ra. Du vay, co dong cua Berkshire Hathaway van 
khong phan nan gi ve dieu nay. Co phieu cua ho mang lai ket qua 
tuyet vdi trong nhieu thap men qua. Tuy nhien, can phai noi rang 
Buffett va cong ty cua ong dang phot Id mot trong nhung tieu chi 
quan trong nhat trong hoat dong quan tri doanh nghiep - it nhat la 
theo quan diem cua nhung ngudi duqc goi la chuyen gia. 

Khoang nam 2002, hoi dong quan tri cua Berkshire chi gom bay 
ca nhan. Ba ngudi co ho Buffett gom Chu tich kiem Giam doc dieu 
hanh Warren, vq ong Susan, va con trai Howard. Pho Chu tich 
Charles Munger cung ngoi trong hoi dong quan tri. Ngoai ra con co 
Ronald Olson, mot doi tac trong cong ty luat Munger, Tolles & 
Olson - mot cong ty chuyen tu van luat cho Berkshire. Chu tich cua 
Level 3 Communications Walter Scott, Jr., cung la mot thanh vien 
hoi dong quan tri cua Berkshire. Ong cung co mot khoan dau tu Ion 
cung voi Berkshire vao cong ty MidAmerican Energy Holdings. 
Ngudi cuoi cung trong hoi dong quan tri la Malcolm Chace, chu tich 
cua BankRI. Ong la thanh vien gia dinh sd hQu nha may det ma 
Buffett da mua lai nam 1962. Day la giao dich dan den su thanh lap 
cua Berkshire Hathaway ngay nay. Scott va Chace la nhung thanh 
vien duy nhat trong hoi dong quan tri cua Berkshire cd the gay ra mot 
vai tranh cai khi xet den tinh ddc lap. Chang han, trong trudng hop 
cua Scott, cd the ban phai md rdng dinh nghia ddc lap them mot chut. 



190 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Tuy nhien, Buffett khong quan tarn nhieu den each CII ctinh 
nghia tinh doc lap. Ong eta trinh bay rat hay trong bao cao thudng 
nien nam 2004 cua Berkshire nhu sau: "Cac thanh vien it doc lap nhat 
thudng la nhurig ngudi nhan cttfo'c phan Ion thu nhap quan trong cua 
minh til khoan thu lao quan ly vol tu each la thanh vien hoi dong quan 
tri. Nhung day chinh la nhQng thanh vien hoi ctong quan tri etuqe 
xem la 'ctoc lap nhat'". Buffett tiep tuc giai thich rang nhung thanh 
vien ctoc lap nhu the co the ra nhung quyet ctinh co lqi cho ban than 
ho vol chi phi co ctong phai ganh chiu. Vi du, mot thanh vien doc lap 
nhan duqc phan ldn thu nhap cua minh til sU phuc vu trong hoi dong 
quan tri co the phan doi viec ban cong ty vol gia tri cao nhat neu giao 
dich nay co the lam mat vi tri cua minh cung vol nhQng khoan phi di 
kem vdi no. Nhung Buffett chi thich cac thanh vien hoi dong quan tri 
co nhtrng khoan dau tu Ion vao cong ty bo'i suy nghi cua ho giong suy 
nghi cua mot co dong hon. Noi each khac, ong muon co nhiing thanh 
vien co thuc chat trong hoat dong cua cong ty. Ong cung muon cac 
thanh vien hieu ro cong ty va co kha nang dong gop nhung y kien 
quan trqng trong cac cuoc hop cua hoi dong quan tri, bat ke ho co 
dap ving duqc dinh nghia ve tinh doc lap ma mot so chuyen gia tu dat 
ra hay khong. 

Tuy Buffett co the dung trong each nghi cua ong, nhung can 
phai noi rang nhQng viec dang xay ra 6 Berkshire ngay nay rat khac 
so v6i vai nam ngan ngui truo'c day. Day khong phai la do Buffett 
bat ngd nhin thay anh sang va kham pha ra nhu cau can phai co hoat 
dong quan tri doanh nghiep hieu qua hon 6 Berkshire. Va di nhien 
khong phai vi ong ke't luan rang nhung tieu chuan cua CII la chinh 
xac hon cua ong. Thay vao do, nam 2003 Sd Giao dich Chung khoan 
New York (NYSE — New York Stock Exchange) dat ra nhting quy 



Su Cai Quan VA Nguoi Ke Nchiep BUFl'EIT - 19 1 

dinh cho tat ca cac cong ty niem yet - bao gom ca Berkshire. Cu the, 
Dieu 303A trong Cam nang Cong ty Niem yet cua NYSE quy dinh 
rang da so thanh vien hoi (Jong quan tri phai la ngudi doc lap. Quy 
dinh cua NYSE trong viec xay dung tinh doc lap khong qua chat che 
nhu CII de xuat, nhung cung gan nhu the. Cac quy dinh mdi nay da 
buoc Berkshire — va nhieu cong ty niem yet tren san NYSE - phai 
thay doi manh me cau true hoi dong quan tri cua minh. 

Truo'c quy dinh mo'i, Berkshire gia tang so luqng thanh vien 
hoi dong quan tri cua minh len thanh 11. Dang buon la Susan 
Buffett, mot thanh vien hoi dong quan tri, da qua ddi vao thang 7 
nam 2004; Malcolm Chace cung quyet dinh rut lui khoi hoi dong 
quan tri Berkshire vao nam 2007. Nam thanh vien con lai cua hoi 
dong quan tri 2002 van tiep tuc tai vi. Ngudi giau nhat nude My, 
Bill Gates cua tap doan danh tieng Microsoft la thanh vien thvi sau 
day thu vi. Tat nhien, Gates va Buffett trudc do da xac lap mot tinh 
ban noi tieng. Tham chi ban co the noi ho la nhiing thanh vien cua 
hiep hoi nhitng ngudi nguo'ng mo Ian nhau bdi ho thudng noi rat tot 
ve nhau. Ca hai deu la nhtrng ngudi thich choi bai bridge va thudng 
xuyen gap nhau. Nhung khong co gi the hien ro rang hon su ngudng 
mo ma Buffett danh cho Gates bang quyet dinh hien 31 ty USD tai 
san cua minh cho quy Bill & Melinda Gates, mot cii chi cao thuqng 
va bac ai vuqt tren tat ca moi tieu chuan dao due. Nhung no cung 
dua ra anh sang ban chat cua moi quan he khien nhtrng nguoi keu goi 
nang cao tinh doc lap cua hoi dong quan tri cam thay het sue kho 
chiu. Du ho co lo ngai di nQa thi co the van cong bang khi noi Bill 
Gates hoan toan phu hop vol cac quy dmh cua NYSE ve tinh doc 
lap cua mot thanh vien hoi dong quan tri, nhu Berkshire thudng ly 
luan trong cac bao cao thudng nien cua ho. 



192 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Susan Decker, chu tich cua Yahoo!, la thanh vien m6i nhat va 
tre nhat trong hoi dong quan tri Berkshire. Thu vi thay, ngay sau 
khi Decker duqc cong bo se trd thanh thanh vien cua Berkshire, tin 
don Ian truyen rang Microsoft quan tarn den viec mua lai Yahoo!. 
Decker ctuqc chon cte thay cho Malcolm Chace. Chace, luc do 72 
tuoi, de nghi Berkshire thay the minh bang mot ngudi tre hon. 
Nhung cien horn nay, hoi (Jong quan tri cua Berkshire van co sau 
ngudi lori tuoi hon Chace, tat nhien trong do co ca Warren Buffett. 

Berkshire tuyen bo trong ho so nop Uy ban Chung khoan rang 
7 trong so 11 thanh vien hoi dong quan tri la doc lap, Scott nam 
trong nhom nay, mac du 6ng van la thanh vien cua MidAmerican 
Energy Holdings. Tuy nhien, nhimg ngudi chu truong hoat dong 
quan tri doanh nghiep hieu qua thila nhan cau true hien nay cua 
Berkshire la mot su cai thien rat ldn so voi su thieu doc lap chi vai 
nam trudc do. Du ho co dinh nghia doc lap la the nao di niJa, ho 
cung phai cong nhan hoi dong quan tri cua Berkshire ngay nay doc 
lap hon bao gid he't. 

Day la mot diem quan trong khac can suy ngam: tat ca cac 
thanh vien hoi dong quan tri doi hoi phai co mot luqng von dang ke 
dau tu vao Berkshire. Mac du tit "dang ke" khong duqc xac dinh ro 
rang, nhung han Buffett dang nghi den gia tri tuyet doi - chu khong 
phai ty le tuong doi. Vi du, khoan dau tu cua Bill Gates vao Berkshire 
gan day duqc udc tinh tri gia khoang 500 trieu USD. Mvic nay thuc 
su dat tieu chuan cua bat cii quy dinh nao, mac du chi tuqng trung 
cho khong den 1% gia tri tai san rong cua Gates. 

NhQng thay doi gan day trong phong hop hoi dong quan tri cua 
Berkshire khong phai la duy nhat. Spencer Stuart, mot cong ty viec 



Su Cai Quan VA Nguoi Ke Nghiep BUFl'EIT - 193 

lam Ion chuyen giup dcf cac tap ctoan tim kiem thanh vien hoi (Jong 
quan tri ctu nang luc noi rang ho eta nhin thay mot khuynh huo'ng 
chung hudng den tinh doc lap cao hon trong hoi dong quan tri. Phan 
ldn khuynh huo'ng nay la phan ling lai nhitng vu be boi doanh 
nghiep, dan den du thu quy dinh mod, bao gom Dao luat Sarbanes- 
Oxley nam 2002 va nhGng quy dinh da neu 6 phan truot cua NYSE. 

Thu vi thay, Spencer Stuart cung bao cao: gan 80% cac cong ty 
S&P 500 dat ra do tuoi bat buoc nghi huu cho cac thanh vien hoi 
dong quan tri, thudng la 70. Tuy nhien, do thieu hut cac thanh vien 
doc lap co pham chat va dieu kien nen mot so cong ty da gia tang do 
tuoi bat buoc nghi huu len hon 72 tuoi. Mot so chuyen gia ve quan 
tri doanh nghiep ung ho quy dinh ve tuoi nghi huu. Ho ly luan rang 
quy dinh bat buoc se giup ngan chan cac thanh vien hoi dong quan 
tri "bam ghe" qua lau va buoc cong ty phai tim kiem nhung ngudi 
m6i co kha nang mang lai nhiing goc nhin khac biet va y tuo'ng mdi 
me vao phong hop hoi dong quan tri. 

Tuy nhien, that khoi hai khi cac cong ty tuy tien dua ra mot do 
tuoi nghi huu lam mot so thanh vien hoi dong quan tri tuy "co tuoi" 
nhung van con rat nang dong va co gia tri buoc phai rut lui. Nhieu 
ngudi van man tiep cho den tuoi 80, tham chi 90. Viec dinh ra tuoi 
nghi huu cua tting thanh vien hoi dong quan tri se co y nghia hon 
viec an dinh mot tuoi nghi huu nao do. 

Berkshire khong co tuoi nghi huu bat buoc. Thuc ra, so vol hau 
het cac tap doan \dn khac 6 My, do tuoi qua cao cua nhieu thanh vien 
hoi dong quan tri la dieu het silc khong binh thudng. Tham chi v6i 
viec Decker thay the Chace, da so thanh vien hoi dong quan tri cua 
Berkshire van lcfn hon 70 tuoi. Viec nay hoan toan khong co nghia la 



194 - Even Buffett Isn't Perfect 

Berkshire clang gay hai cho co ctong. Tuy nhien, viec phu thuoc nang 
ne vao nhung ca nhan co kinh nghiem lanh ctao va ctieu hanh la ctieu 
khong binh thudng theo cac tieu chuan ngay nay. 

NGUOI KE NHIEM BUFFETT 

Warren Buffett la ngudi khiem ton, nhung ong cung la mot 
ngoi sao sang. Cac cuoc hop thudng nien cua cong ty dien ra nhu 
nhiing biia tiec ban be than mat. Co ctong khong ngai di chuyen 
nhQng quang dudng rat xa chi de gap than tUOng cua minh. Ho nhtf 
nuot lay tifng ldi ong noi. Ho vay quanh ong hy vong duqc bat tay 
ong, duqc ong tang chu ky, hoac duqc chup hinh v6i ong. Mot so 
ngudi chi muon cam On ong vi chinh ong da giup ho trd nen cue ky 
giau co. 

Di nhien, Buffett xUng dang vol tat ca su khen tang co phan 
tang boc ay. Ong thuc su dang duqc ton vinh vi da tao ra mot so 
luqng ldn cac nha trieu phU 6 My . Hay nhin Hinh 7.1 va ban se hieu 
tai sao cac nha dau tu cua ong lai yeu thich ong den vay. Ngoai trU 
thdi gian kho khan trong giai doan bUng no va bong bong cong nghe 
cuoi thap ky 1990 va dau nam 2000, gia co phieu Berkshire nam tren 
mot quy dao tang kha on dinh. Thuc ra, trong thdi gian 20 nam tinh 
den nam 2006, co phieu tang gia khoang 40 Ian. Dieu nay co nghia 
la mot khoan dau tu tri gia 25.000 USD lUc ay se la 1 trieu USD 20 
nam sau. Tham chi hoc phi dai hoc cung khong the tang nhanh nhu 
gia cua co phieu nay. 

Doi khi Buffett len tieng phe phan nhUng ngudi nham Ian viec 
mua co phieu cua Berkshire la mua co phieu cua ong. Nhung trong 
suy nghi cua nhieu nha dau tu, Berkshire va Buffett la mot. Buffett 



Su Cm Quan VA Nguoi Ke Nchiep BUFI-'ETI' - 195 



Hinh 7.1: Bieu do gia co phieu cua Berkshire Hathaway 

(nguon: Telemet America) 




i|iiiiiiiiiiipiiMii|irMiiiiiiiiiiiiiiiiii|iiiiiiiiiiiniiiiiiiiimiiiiiiiiiiiii 

1991 199219?3'1994'1995'19% , 1997 , 1998'1999 2000 2001 20QZ 2003 2004 2005 200& 2007 

khong tan thanh, nhung cac nha dau tu va gioi truyen thong cung 
khong sai khi nghi nhu the. Xet cho cung, Buffett ctieu hanh 
Berkshire. Ong cung tirng noi rang gan 99% gia tri tai san rong cua 
ong ctuoc ctau tu vao co phieu cua Berkshire. Do Buffett la chia khoa 
dan den thanh cong cua cong ty, nen that de hieu khi gioi truyen 
thong doi khi dung til "Buffett" va "Berkshire" nhu mot su thay the 
Ian nhau. Cung de hieu khi cac co dong cua Berkshire lo lang ve 
tuong lai cua cong ty khi Buffett dang budc vao tuoi 80. Tuy ong 
tuyen bo svic khoe cua minh rat tot (theo ong la nhd che do an v6i 
hamburger va Cherry Coke), moi nguoi deu biet rang thoi gian 
khong cho mot ai ca. 



196 - Even Bufieit Isn't Perfect 

Nhieu nha dau tu cam thay rat khd tudng tuong ra mot 
Berkshire khong co Buffett. Nhung mdi nam trdi qua, van cte ke 
nhiem ngay cang trd nen thuc bach hon. Buffett co vai trd va tarn 
anh hudng ldn den muc kho tim ctuqc ngudi nao co the thay the ong 
mot each hoan chinh. Nha dau tu cteu muon biet ai se dieu hanh 
Berkshire khi Buffett khong con nQa. 

Nhieu nam qua, Buffett va Berkshire cteu khong noi gi cten ke 
hoach ke nhiem. Nhung lai mot Ian ntia, Sd Giao dich Chung khoan 
New York (NYSE) da buoc Buffett nghi den dieu nay. Muc 303A 
trong Cam nang Cong ty Niem yet cua NYSE quy dinh cac cong ty 
phai co "chinh sach lien quan den viec ke nhiem trong trudng hop 
khan cap hoac ve huu cua giam doc dieu hanh". 

Ngay nay, Berkshire Hathaway co nhiing hudng dan rat ro rang 
ve hoat dong quan tri doanh nghiep, bao gom ca viec hoach dinh 
ngudi ke nhiem. Theo nhung huo'ng dan nay, Buffett thudng xuyen 
thao luan ke hoach ke nhiem vdi hoi dong quan tri va dua ra nhurig 
tien cii cho ngudi co kha nang thay the ong trong trudng hop ong 
khong con kha nang hoan thanh trach nhiem CEO cua minh. 
NhQng hudng dan nay cung ndi rang hoi dong quan tri can thudng 
xuyen danh gia "nhiing diem manh va diem yeu cua mot so giam 
doc dang lam viec tai Berkshire, nhiing ngudi cd kha nang ke nhiem 
Buffett trong trudng hop ong qua ddi hoac mat kha nang dieu hanh" . 

Thu gdi co dong nam 2005 cua Buffett con di xa hon the. Trong 
do, ong ndi: Berkshire cd ba nha quan ly kha tre va du dieu kien de cd 
the dam nhan vi tri giam doc dieu hanh. Hdi dong quan tri cua 
Berkshire da danh gia titng ngudi trong so ho va nhat tri quyet dinh 
ngudi se ke nhiem ong ngay lap tuc ne'u can. Tuy nhien, hdi dong 



(34) CEO - Chief Executive Officer: Giam doc dieu hanh. 



Su Cai Quan VA Nguoi Ke Nchiep BUFl'EIT - 197 

quan tri cd the thay ddi y dinh bat cvi luc nao, nhung it nhat cd ctong 
cung biet rang da co mot ke hoach cu the cho viec nay. 

Viec ctoan ai se trd thanh mot Buffett tiep theo cua Berkshire 
eta trd thanh mot cudc van ctong noi phdng khach. Cac nha phan tich, 
bao chi va co ddng Berkshire ck>c nhiing bao cao thudng nien cua 
Berkshire mot each can than, ti mi cte tim kiem manh moi. Buffett co 
thoi quen khen ngqi cac nha quan ly cua minh trong thu gdi co ctong. 
Cac nha ctau tu tim kiem nhung ca nhan etuqe neu ten nhieu Ian nhat 
trong nhtrng la thu nay. Ho cung luu y cten ca nhiing nguoi khong 
con etuqe neu ten nGa. Ajit Jain la mot cai ten thudng xuyen xuat 
hien. Trong nhieu nam qua, Jain etieu hanh cong ty bao hiem 
National Indemnity cua Berkshire. Gan day, 6ng nam quyen kiem 
soat hoat dong day rac roi cua nhom cong ty tai bao hiem cua 
Berkshire Hathaway. Joe Brandon va Tad Montross cung thudng 
xuyen duqc neu ten. Buffett khen ngqi ho vi cong lao xoay chuyen 
tinh the kho khan 6 cong ty con General Re. Mac du Buffett thich 
mot nguoi nao do tre tuoi hon, nhung Tony Nicely cua GEICO 
cung la ngudi thudng xuyen duqc neu ten. 

Thu gdi cd ddng nam 2005 cua Buffett cung tiet Id mot ke hoach 
thu vi khac. Trong vai trd giam doc dieu hanh, Buffett dua ra nhiing 
quyet dinh kinh doanh Ian nhurig quyet dinh dau tu. Nhung dng ndi 
rang chua cd mot ngudi nao khac cd "kinh nghiem dan xen de cd the 
cam thay thoai mai khi ra nhQng quyet dinh kinh doanh Ian quyet 
dinh dau tu nhu tdi". Ket qua la ngudi thay the dng se chi tap trung 
vao kinh doanh, con cac quyet dinh dau tu se do mot ngudi khac thuc 
hien, tuy vi giam doc dieu hanh mdi lua chon. Ngudi do se la ai? 
Trong nhieu nam, nhung ngudi khdn ngoan deu dat cuqc vao Lou 
Simpson d GEICO. Buffett khen ngqi Simpson ve viec da dua ra hau 



198 - Even Bufieit Isn't Perfect 

het cac quyet dmh dau tu cua Berkshire: "Lou la ngudi chac chan 
duqc dua vao Nha Danh vong (3;,) danh cho cac nha dau tu vi dai". 
Nhung Simpson ve sau khong phai la mot lua chon sang gia ntta. 
Buffett da noi ro dieu nay chi hai nam sau do: "Lou la nha dau tu uu 
tu voi be day thanh tich trong viec quan ly danh muc dau tu mot each 
xuat sac. Nhung ong ay chi nho hon toi sau tuoi ma thoi. Neu toi qua 
doi, ong ay cung chi thay the hoan hao trong mot thoi gian rat ngan. 
Tuy nhien, trong dai han chung toi can mot cau tra ldi khac" . 

Buffett tiep tuc giai thich rang ong co the tuyen them vai ung 
vien tre va huan luyen de ho nhan lay trong trach cua ong. Ong dang 
tim kiem "mot nguoi ma ban nang co the nhan dien va tranh duqc 
nhung rui ro nghiem trong, bao gom ca nhiing rui ro chua bao gid 
gap tru6c day". Ung vien thanh cong can phai the hien "tu duy doc 
lap, su on dmh ve cam xuc va su thau hieu sau sac hanh vi cua con 
ngudi va cua to chuc" . Yeu cau tuyen dung cua Buffett lam cho hang 
ngan ngudi toi tap gdi ho so du tuyen de trd thanh mot Buffett tiep 
theo, va de duqc nha dau tu vi dai nhat the gioi huan luyen roi cuoi 
cung nhan lay cong viec tit tay ong. 

Khong ai biet ro ngudi ke vi Buffett la ai, nhung hoi dong quan 
tri da chuan bi san ngudi de san sang dam nhan trong trach do trong 
trudng hop can thie't. Berkshire cung dang trien khai cac ke hoach 
tim kiem va huan luyen mot giam doc dau tu. Ngoai ra, Buffett noi: 
hoi dong quan tri san sang hanh dong neu nang luc tinh than cua 
ong bat dau suy giam - tham chi ban than ong cung co the khong 
nhan ra dieu do. Buffett da tran an co dong cua minh rang hoi dong 
quan tri cua Berkshire san sang "duoi" ong khi can thie't. Ong cung 
dang vo ve ho: Berkshire thoi "hau Buffett" cung se lanh manh va 
duqc quan ly tot it nhat nhu hien nay. 



(35) Hall of Fame. 



Su Cm Quan VA Nguoi Ke Nghiep BUFl-'ETI' - 199 



TOM TAT C HUONG 7 

• Cac tap (Joan co cac thanh vien hoi dong quan tri doc lap chiem 
da so thuong it xay ra xi-cang-dan. Tuy nhien, nhieu nghien 
cuu cho thay khong co moi lien he nao giua co cau hoi dong 
quan tri va dien bien gia co phieu. Neu ban lo ngai rang ban se 
nam giu nhung co phieu nhu cua Enron trong danh muc dau tu 
cua minh thi hay tranh xa nhung cong ty co hoi dong quan tri 
thieu su doc lap. Neu ban quan tarn nhieu hon den viec tao ra 
Igi nhuan cao trong dai nan, su doc lap cua hoi dong quan tri 
khong nhat thiet la yeu to chinh trong quyet dinh mua co phieu 
cua ban. 

• Qua nhieu thap ky, hoi dong quan tri cua Berkshire khong co 
ti'nh doc lap. Nhung Berkshire la mot trong nhung co phieu co 
hieu qua cao nhat tren thi truong. Hoi dong quan tri cua 
Berkshire hien nay doc lap hon truoc rat nhieu, nhung mot so 
chuyen gia ve quan tri doanh nghiep cho rang nhu vay van 
chua du. Buffett co nhung chuan muc dao due rat cao. Nhung 
khong phai tat ca cac tap doan khac deu duoc dieu hanh boi 
nhung CEO co tfnh each nhu Buffett. Co dong cua Berkshire 
khong can thiet phai ban tarn nhieu den van de quan tri doanh 
nghiep, nhung doi voi nhung cong ty khac, day la mot su lo 
ngai sau sac. 

• Nhung nguoi ung ho hoat dong quan tri doanh nghiep tot luon 
doi hoi so thanh vien hoi dong quan tri doc lap phai chiem da 
so. Ho khong duoc co quan he nghe nghiep, gia dinh hay tai 
chfnh voi cong ty, giam doc dieu hanh va nhung nhan su dieu 
hanh khac theo nghTa co the gay anh huong den cac quyet dinh 



200 - Even Bufieit Isn't Perfect 

quan tri. Buffett khong dong tinh vol dieu nay. Ong noi rang 
mot thanh vien doc lap thuc su la nguoi suy nghT nhu mot co 
dong va co cam ket tai chinh dang ke trong cong ty. Hon nua, 
thu nhap ma ho kiem duoc tir cac khoan phf tra cho hoi dong 
quan tri chi nen la mot phan rat nho trong tong thu nhap cua 
ho. Hay doc bin uy quyen de xem moi thanh vien hoi dong 
quan tri nam giu bao nhieu co phieu. Nhung nguoi duoc goi la 
thanh vien doc lap nhung diu tu rat it vao cong ty se kho co 
the mang lai nhieu gia tri cho cong ty va co dong cua minh. 

• Ke hoach ke nhiem co vai tro dac biet quan trong khi su thanh 
cong cua cong ty chi gan voi mot ca nhan duy nhat. Qua la 
chinh dang khi cac nha dau tu lo lang ve tuong lai cua Berkshire 
thai hau Buffett. Nhung Berkshire da co mot ke hoach ke nhiem 
chac chan trong tay. Hay can than khi quyet djnh dau tu vao 
mot cong ty co CEO thuoc hang "sieu sao", trir phi hoi dong 
quan tri co mot ke hoach ke nhiem that minh bach. 



© 



KHONG CO QUYEN CHON MUA 
CO PHIEU CHO BUFFETT 



Ngudi ke nhiem toi a Berkshire co the nhan phan 
Ion luong cua minh qua quyen chon mua co phieu. 

- Warren Buffett, 2004 



ILhinh do nhting vu be boi va pha san doanh nghiep rum beng 
tren bao chi nhu vu Enron va WorldCom ma viec chi tra luong 
thuo'ng bang quyen chon mua co phieu trd thanh mot de tai tranh 
luan nong bong. Tren thuc te, co rat it vu be boi hen quan den quyen 
chon mua co phieu. Hau het cac vu nay deu mang dau an cua su gian 
Ian ke toan. Nhung cac nha dau tu va cac nha lam luat lai cho rang 
quyen chon mua co phieu, von day muc bong loc cua nha quan ly len 
cao ngat ngudng, la bieu tuqng cua long tham. Warren Buffett la mot 
trong nhtmg ngudi chi trich manh me nhat che do luong cao bong 
hau cua cac CEO. 

De cam nhan duqc su thay doi cua che do luong bong danh cho 
cac CEO trong nhitng nam qua, tat ca nhung gi ban can lam la so 
sanh thu nhap cua ho voi mvic luong trung binh cua cong nhan. 



202 - Even Bufieit Isn't Perfect 

James Reda la nha tu van luong bong va quan tri doanh nghiep doc 
lap hang dau, la tac gia quyen So tay Hoi dong Luang bong 
(Compensation Committee Handbook) , mot cam nang duqc cac giam 
doc 6 mot so tap doan Ion nhat 6 My svf dung trong viec xac dinh 
each thuc va cac khoan luong phai tra cho cac CEO. Theo Reda, tr6 
lai thap nien 1970, mot giam doc dieu hanh trung binh co thu nhap 
cao tu 20 den 2 5 Ian mvic luong cua mot nhan vien co muc thu nhap 
trung binh. Tuy nhien, dau thap men 2000, con so nay vot len ho'n 
400 Ian. Chenh lech do xuat phat tit cac quyen chon mua co phieu va 
nhiing khoan tien thudng dai han. 

Rat it co dong phan nan ve che do luong bong cua cac CEO khi 
gia co phieu tang vot d thap men 1990, chung nao gia co phieu con 
tang manh. Nhung khi sU bung no cua thi trudng chving khoan cham 
dut va nhung khoan lai khong 16 tren so sach chuyen thanh nhiing 
khoan 16 nghiem trong, cac nha dau tu chi muon ha luong cac CEO. 
Ho dac biet kho chiu khi cac CEO kiem duqc hang chuc trieu do-la 
ke ca khi gia co phieu sut giam manh. Tham chi cac to chuc phi lqi 
nhuan cung khong thoat khoi phan Ung nguqc nay. 

Richard Grasso, CEO cua NYSE (luc bay gid la to chvic phi lqi 
nhuan), duqc xem la ngudi hung sau khi nhanh chong dua bang giao 
dich chinh tr6 lai hoat dong binh thudng sau vu tan cong khung bo 
dam mau 11/9. Tuy nhien, sau do 6ng phai hung chiu su chi trich 
nghiem trong khi co nguon tin tiet 16 rang 6ng da nhan duqc mot goi 
luong bong tra cham tri gia xap xi 140 trieu USD. Tuy nhien, nh6 
vao quyen chqn mua co phieu, mot so ngudi khong 16 hang dau trong 
khu vuc doanh nghiep con kiem duqc nhieu hon. Tham chi mot so 
nha quan ly kem coi bi buoc phai nghi viec cung ra di v6i nhung 
khoan den bu len den 8, 9 con so. 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buffete - 203 

Khong the chdi cai rang quyen chon mua co phieu bi lam dung 
nghiem trong trong thdi ky bung no thi trudng chung khoan. Mot so 
cong ty dua nhtrng khoan Uu dai bang co phieu nhu cho keo - ctac 
biet la cac nha quan tri cap dieu hanh nhu CEO hay CFO (36) . Cac 
cong ty khac huy bo cac quyen chon mua co phieu dang ton tai khi 
gia co phieu sut giam va ngay lap trie thay the chung bang nhtrng 
quyen chon mdi vdi mvic gia ap dung thap ho'n nhieu - mot thong le 
thudng duqc goi la tai dinh gia (repricing). Te ho'n ntia, mot so cong 
ty gian doi ve ngay cap quyen uu dai. Thay vi trung thuc ve ngay 
cap quyen thuc te, hq lai chon mot ngay trong qua khu khi gia co 
phieu 6 mvic rat thap va thuan lqi cho ho - thong le nay duqc goi la 
ghi liii ngay (backdating). Tuy nhien, viec ghi lui ngay khong bi lo 
trong nhieu nam sau khi sU bung no cham dvit. Trong khi mot so 
chuyen gia tuyen bo rang viec ghi lui ngay cap quyen chqn chi la mot 
hinh thiic thudng hop le khac, cuu Chu tich Uy ban Chving khoan 
Harvey Pitt goi do la hanh vi gian Ian. 

Mot so nha binh luan keu goi cam hoan toan viec thudng bang 
quyen chqn mua co phieu. Nhtrng ngudi khac, trong do co Warren 
Buffett, thi cho rang sU bat buoc tinh chi phi doi vdi quyen chqn mua 
co phieu chinh la giai phap phu hop cho nhiing trudng hop lqi dung 
quyen han. Hau het cac cong ty khong dua chi phi ngam cua viec 
thudng co phieu Uu dai vao hang muc chi phi trong thuyet minh thu 
nhap cua ho. Do la do ho khong bi bat buoc phai lam nhu the. Trd 
lai nam 1994 khi Quoc hoi tranh luan ve van de nay, ho da quyet 
dinh de cho cac cong ty tu quyet dinh. Cong ty co the tinh chi phi doi 
vdi co phieu thudng danh cho nhan vien vao thuyet minh thu nhap, 
hoac ho chi can ghi chu gia tri udc tinh cua nhtrng co phieu uu dai 
nay d cudi trang trong bao cao tai chinh. Do viec tinh chi phi doi vdi 



(36) CFO - Chief Financial Officer: Giam doc tai chinh. 



204 - Even Bufieit Isn't Perfect 

co phieu thudng se lam giam thu nhap bao cao nen khong can den 
mot nha khoa hoc ten lvia moi bie't duqc rang cac CEO hay CFO se 
chon phuong an nao. 

Be hieu ro nhving rac roi cua van de nay, trudc he't can phai hieu 
ro quyen chon (option) thuc sU la gi. No thuc chat chi la mot loai 
quyen. Cu the, no cho ngudi sd hiiu quyen (khong phai la nghia vu) 
mua co phieu vol mvic gia ctinh san d mot thdi cliem cu the nao do. 
Quyen mua co phieu uu ctai mem yet cung ctuqc giao dich tren san 
chving khoan. Bat cu nha dau tu nao cung co the mua hoac ban quyen 
mua co phieu uu dai. Tuy nhien, quyen mua co phieu thudng cua 
nhan vien khong duqc chap nhan cho giao dich. Chung duqc cap 
cho mot ca nhan cu the va quyen sd huu cua ho khong duqc chuyen 
doi. Quyen mua co phieu thudng cua nhan vien cung co ngay he't 
han dai hon nhieu (10 nam) so voi quyen duqc giao dich tren san 
chving khoan. 

Ai cung dong y rang quyen mua co phieu thudng danh cho 
nhan vien chi co gia tri khi chung duqc cap. Nhung van de phat sinh 
khi ban co gang xac dmh chinh xac quyen mua co phieu uu dai co gia 
tri bao nhieu. Do la vi khong ai bie't gia co phieu cua cong ty se tang 
hay giam va bie'n thien d mvic do nao. Tham chi neu rao can dinh 
gia nay co the vuqt qua thi van co su bat dong ve thoi gian hach toan 
chi phi cho nhving co phieu Uu dai nay. 

QUYEN MUA CO PHIEU UU DAl 
CO TRI GlA BAO NHIEU? 

Vai thap ky trudc, ba hoc gia Fischer Black, Myron Scholes va 
Robert Merton bat tay vao mot cong trinh nghien cviu nham xac 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buffetf - 205 

dinh quyen mua co phieu co tri gia bao nhieu. Tat nhien, gia thi 
trudng cua mot quyen mua duqc phep giao dich tren san chving 
khoan co the tinh duqc. Do chinh la mvic gia ma ngudi mua cuoi 
cung chap nhan de mua no, hoac mvic gia ma nguoi ban cuoi cung 
san sang chap nhan. Nhung cac nha kinh te hoc nay muon biet ve ly 
thuyet thi quyen mua co phieu uu dai co tri gia bao nhieu. Cong 
trinh cua ho doi hoi phai hieu duqc cac thuat toan cao cap. Ngac 
nhien thay, ho rut ra duqc mot cong thu'c tuong tu voi loi giai cho 
mot dang thvic trao doi nhiet trong mon vat ly. Vdi ten goi la Mo hlnh 
dinh gia quyen chon mua Black-Scholes^ 3/) , day la mot cong trinh xuat 
sac ve dinh gia quyen chon mua cac co phieu duqc phep giao dich 
tren san chving khoan bang tien mat, duqc giao dich thuong xuyen 
nhung trong nhitng quang thdi gian tUOng doi ngan. 

Tuy nhien, cac mo hinh dinh gia ly thuyet nhu Black-Scholes 
khong the ap dung mot each phu hop khi can dinh gia quyen mua co 
phieu khong duqc phep giao dich vi chung chua den han trong nhieu 
nam. Hon ntfa, mo hinh Black-Scholes doi hoi phai su dung do lech 
chuan tuc thoi {3&) cua co phieu (mot thudt do tinh chat de bien thien). 
Bien so nay rat kho hieu, chua noi den viec udc tinh no. Thuc ra, doi 
khi cac nha phe binh cao buoc mot so tap doan co y ha thap gia tri 
udc tinh cua ho doi vol bien so nay de toi thieu hoa gia tri thu duqc 
tit quyen chon va giam tac dong cua no den thu nhap trong bao cao. 

Cac tap doan cong bo gia tri tinh toan cua quyen chon mua co 
phieu uu dai danh cho nhan vien cua minh theo Mau 10-K ma ho 
phai nop hang nam cho Uy ban Chving khoan. Ho cung mo ta each 
tinh toan cua minh. Tuy nhien, cac thuyet minh nay vo cung rac roi 
va kho hieu. Vi du, Mau 10-K cua Honeywell noi ve mo hinh Black- 



(37) Black-Scholes option pricing model. 

(38) Instantaneous standard deviation. 



206 - Even Buffett Isn't Perfect 

Scholes, gia dinh tinh chat de bien thien, gia lap Monte Carlo, va 
dudng cong lqi tuc cua Bo Ngan kho My. Nhung chang co dieu gi 
dac biet bat thudng ve Honeywell ca. Nhtrng each mo ta nhu vay co 
the tim thay trong Mau 10-K cua bat cu tap doan lcfn nao co phat 
hanh quyen chon mua co phieu uu dai cua nhan vien vien. 

Van de can noi la viec dinh gia quyen mua co phieu uu dai cua 
nhan vien la cue ky phvic tap. Du gan nhu khong the nao tinh ra duqc 
gia tri chinh xac cua no, nhung Buffett lap luan trong mot bai xa luan 
tren to Washington Post nam 2002 rang su kho khan trong viec xac 
dinh gia tri cua quyen mua co phieu Uu dai khong the ngan chan 
chung ta dua ra uo'c tinh hop ly. Ong chi ra rang cac ke toan vien uo'c 
tinh chi phi cua du moi thu, bao gom ca vong ddi huu dung cua may 
moc thiet bi cho muc dich tinh khau hao. 

Tuy nhien, khau hao khong phai la mot su so sanh tuong dong 
thich hop. Khi mot doanh nghiep mua tai san co dmh, ho biet chinh 
xac chi phi den tilng xu. Co the co mot so diem khong chac chan ve 
viec chi phi do nen duqc ghi nhan bao nhieu trong tilng nam, nhung 
chang co gi map md ve chi phi thuc te cua no. 

Con v6i quyen chon mua co phieu uu dai, cac cong ty chi don 
thuan phong doan chi phi ma thoi. Khi quyen chon duqc cap cho 
nhan vien, chi phi cua no khong the xac dinh vol bat cu mvic do chac 
chan nao ca. Tren thuc te, chi phi thuc cua quyen chon khong the 
tinh cho den vai nam sau, khi nhan vien thuc su su dung quyen chon 
mua co phieu cua minh. Va neu vi mot ly do nao do, quyen nay 
khong duqc hien thuc hoa - chang han do gia co phieu khong tang - 
thi luc do cung khong co chi phi gi ca! 

Nhung Buffett lap luan hung hon trong bai xa luan tren bao 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buffete - 207 

Washington Post rang quyen chon la mot hinh thuc chi tien thudng, 
rang do la mot khoan chi phi va chi phi do nen ctuOc dua vao khi tinh 
toan thu nhap. Lap luan nay clung chat Buffett co ctien - no don gian, 
cti thang vao van de va rat thuyet phuc. Tuy nhien, thuc te lai phvic 
tap hon nhieu. 

Hay xem xet vi du nay: gia su ban chap nhan cong viec d mot 
cong ty nho co tuong lai day hua hen. Mtlc luong hang nam cho vi 
tri nay lalOO.OOOUSD. Tuy nhien, giam doc nhan su giai thich rang 
do tien mat cua cong ty qua eo hep, cho nen thay vi duqc tra toan bo 
mut do, ban se chi duqc nhan 90.000 USD. Phan con lai ban se duqc 
nhan quyen chon mua 1 .000 co phieu ma gia thi trudng hien hanh la 
20 USD mot co phieu. 

Chu yeu nho cong cua Buffett va cac dong minh cua ong trong 
viec kie'n nghi thanh cong Quoc hoi sua doi luat sau khi thi trudng 
chving khoan suy sup manh nam 2000, cac quy dinh ve ke toan da 
duqc thay doi. Ket qua la cac cong ty phai udc tinh quyen chqn mua 
co phieu thudng co tri gia bao nhieu khi chung duqc cap ra, va ho 
phai ghi nhan day du chi phi cua no trong thuyet minh thu nhap khi 
quyen mua co phieu duqc thuc hien. Viec chi thong bao udt tinh gia 
tri d cuoi trang trong cac bao cao thu nhap hien nay la chua dat yeu 
cau. Gia sii bang each su dung mo hinh Black-Scholes hoac bat cii 
phuong phap ly thuyet nao khac, moi co phieu ban duqc quyen mua 
trong so 1 .000 co phieu co gia 5 USD mot co phieu, ket qua la cong 
ty phai ghi nhan chi phi 5.000 USD trong bao cao lai 16 cua ho. 

Gia sii nhd ban va tat ca nhQng nhan vien khac lam viec cat hie 
va cong ty trd nen rat thanh cong, khi do gia co phieu cua cong ty 
tang vot len 100 USD mot co phieu chi vai nam sau khi ban bat dau 



208 - Even Bufieit Isn't Perfect 

lam viec va nhan quyen mua co phieu cua minh. Do quyen mua co 
phieu uu dal cho phep ban mua v6i gia 20 USD mot co phieu nen 
quyen nay qua la dang ganh ty. Khi ban thuc thi quyen mua nay, 
ban phai tra cong ty 20.000 USD va nhan duqc 1 .000 co phieu pho 
thong. Vol thi gia 1 00 USD mot co phieu, ban co the ban ngay so co 
phieu Vila nhan nay vol tong gia tri 100.000 USD. Lqi nhuan trudc 
thue cua ban la 80.000 USD, mot khoan den bu cho mvic luong thap 
ma ban eta chap nhan khi budc vao cong ty nay. Qua la mot vu rat 
hoi, phai khong nao? 

Nhung co mot so van de vdi phuong phap nay. Trudc het, mvic 
chi phi cong ty ghi nhan va mvic chi phi thuc su cua quyen mua co 
phieu la hai clieu khac nhau. Gia tri kinh te thuc su cua cac quyen 
mua co phieu nay la su chenh lech giQa thi gia co phieu va mvic gia 
ma ban thuc su tra. Cong ty cung co the ban 1 .000 co phieu cto ra thi 
trudng chving khoan cho ngudi khac va thu ve 100.000 USD, nhung 
ho chi ban cho ban vol gia 20.000 USD. Do cto, khoan lqi nhuan 
80.000 USD cua ban chinh la chi phi co hoi cho cong ty va tat ca 
nhtrng co ctong khac. Tat nhien, ctieu nay etuqe bu ctap mot phan 
bang nhving khoan tiet kiem ma cong ty nhan etuqe khi tra luong 
thap cho ban trong tving ay nam. 

Hon nvia, tham chi khi tinh cten chi phi co' hoi, khong nhat thie't 
cto phai la chi phi bang tien. Ne'u cong ty cho ban trai phieu cvia Bo 
Ngan kho, hoac co phieu duqc cap phep nhung chua phat hanh, thi 
khong co khoan tien mat nao rdi khoi cong ty ca. Tren thuc te, dieu 
nguqc lai da xay ra. Dong tien cvia cong ty tang 20.000 USD khi ban 
thuc thi quyen cvia minh. Tuy nhien, ne'u cong ty phai mua co phieu 
tren thi trudng tu do voi gia 100 USD mot don vi truo'c khi chuyen 
cho ban vol gia 20 USD mot don vi, thi lvic do ho mdi thuc su can 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buffete - 209 

mot khoan tien mat cte chi, tri gia 80.000 USD. Trong bat cii trudng 
hop nao, neu gia co phieu tang len dang ke thi viec dmh gia cua cong 
ty doi vol quyen mua co phieu uu dai vao thdi diem duqc cap co the 
duqc u6c tinh thap cti so v6i chi phi thuc su cua cac quyen mua co 
phieu uu clai do. 

Mot van de hoan toan khac cung phat sinh neu quyen mua co 
phieu uu clai khong bao gid ctuqc thuc thi. Gia su ban nghi viec sau 
khi quyen mua cua minh cten han nhung vi mot ly do nao do, ban 
khong thuc hien quyen mua nay. Hoac gia dinh ban van tiep tuc lam 
viec nhung cong ty lam an kem hieu qua va gia co phieu rot manh vi 
the quyen mua co phieu cua ban trd nen vo gia tri. Mac du cong ty 
da tinh chi phi 5.000 USD khi cap quyen mua nay cho ban, nhung 
cuoi cung quyen nay khong lam cong ty ton mot khoan nao ca. Do 
do, co the ly luan rang cong ty da tiet kiem duqc 10.000 USD mot 
nam vi ban dong y lam viec v6i nulc luong 90.000 USD thay vi 
100.000 USD. Nhung theo cac chuan muc ke toan hien hanh, cong 
ty khong the dao nguqc khoan chi phi 5.000 USD da ghi nhan. Cu 
the trong trudng hop nay, mvic chi phi ma cong ty ghi nhan da duqc 
udc tinh cao hon so v6i chi phi thuc cua viec cap quyen nay. 

Dieu mia mai la khi gia co phieu sut giam, chi phi thuc cua 
quyen mua co phieu uu dai se thap hon chi phi da duqc ghi nhan. 
Nhung khi gia co phieu tang, chi phi thuc se cao hon nhieu. Tuy 
nhien, khi co phieu tang gia thi tat ca cac co dong deu hudng lqi - chut 
khong chi rieng cac nhan vien duqc cap quyen mua co phieu uu dai. 

Dieu thuc su lam nha dau tu nhvic dau xay ra khi cac nha lanh 
dao doanh nghiep thuc thi quyen mua co phieu cua minh ngay sau 
khi gia co phieu tang vot va sau do ban di ngay truo'c khi co phieu rot 



210 - Even Bufieit Isn't Perfect 

gia trd lai. Day la mot mo hinh dien ra thudng xuyen, lap di lap lai 
trong suot thdi ky bung no va do v5 cua thi trudng chung khoan cuoi 
thap nien 1990 va dau thap nien 2000. Cung co nhitng ngudi kich liet 
phan doi viec su dung quyen mua co phieu uu dai bdi vi ho tin rang 
quyen nay mang lai dong luc cho nha quan ly trong viec "lam gia" 
co phieu hoac tie'n hanh nhQng du an day rui ro. Vi du, cac nha dieu 
hanh co the co tinh giau thong tin xau nham duy tri quyen mua co 
phieu uu dai cua minh mot each thuan lqi. Hoac ho co the van dung 
nhting thu thuat ke toan de thuc day tang gia co phieu mot each gia 
tao - it nhat la cho den khi ho thuc hien quyen mua ban co phieu va 
gat hai nhung khoan loi nhuan xau xa ve cho minh. 

VAN NAN THUC SU NAM 6 SU LAM DUNG 

Trong vi du neu tren, cong ty hach toan ghi nhan chi phi 5.000 
USD. Nhung nhu chung ta da thay, neu gia co phieu tang len 100 
USD thi chi phi thuc cua quyen mua nay cao hon nhieu. Kinh te gia 
Burton Malkiel va William Baumol ly luan tren to Washington Post 
nam 2002 rang ngay ca khi cong ty co the ghi nhan chi phi chinh xac 
cua quyen chon mua co phieu khi chung duqc thuc hien, thi chung 
cung khong hop ly, boi vi gia co phieu cang tang thi thu nhap cang 
cao. Dieu nay khong phai de noi Malkiel va Baumol ung ho ghi nhan 
chi phi doi voi quyen mua vao ngay quyen mua duqc cap. Ho khong 
ung ho dieu do. Ho nhan manh rang van nan thuc su chinh la viec 
lam dung quyen mua Uu dai, van de ma viec ghi nhan chi phi khong 
giai quyet duqc. Ho bay to su quan ngai viec ghi nhan chi phi cho 
quyen chon mua se chi ngan can viec sii dung chung ma thoi. Makiel 
va Baumol de nghi sii dung quyen mua uu dai dua vao hieu qua cong 
viec, von duqc tinh toan hop ly hon. 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buefett - 2 1 1 

Tuo'ng tu, cac doanh nhan John Doerr va Frederick Smith lap 
luan trong mot bai xa luan tren td New York Times nam 2002 rang 
quyen chon mua khong nen duqc ghi nhan nhu mot khoan chi phi. 
Ho ly giai: cac tap doan da bao cao thu nhap tren moi co phieu bi 
pha loang (39) . Con so nay duqc tinh toan bang each chia thu nhap 
rong theo so co phieu dang luu hanh, vol gia dinh rang quyen chqn 
mua duqc thuc thi. Do do, ghi nhan chi phi cho quyen chqn mua 
ngoai viec xem chung nhu nhtrng co phieu dang luu hanh se gay ra 
su tinh trung, lam cho cac bao cao thu nhap bi sai lech do the hien ket 
qua thap hon gia tri thuc. Doerr va Smith cung lap luan rang viec 
ghi nhan chi phi doi vol quyen chqn mua se han che viec svi dung 
chung, dong thdi lam cho cac tap doan kho khan hon trong viec giQ 
nhan tai va can doi lqi ich cua nhan vien va cua co dong. 

Tuy nhien, Buffett khong ung ho nhung lap luan nay. Ong tin 
viec ghi nhan chi phi cho quyen chqn mua co phieu thudng se co hieu 
qua lau dai trong viec giai quyet nhieu van de lien quan den su lam 
dung no, va se han che viec su dung chung. Tuy nhien, do Buffett 
phat bieu qua hung hon nen cong dong dau tu cam nhan rang ong 
xem thudng quyen mua co phieu Uu dai. Nhieu nha dau tu tin muc 
tieu thuc su cua Buffett la loai bo hoan toan viec su dung quyen chqn 
mua co phieu thudng trong cac doanh nghiep. La giam doc dieu hanh 
cua mot trong nhQng cong ty lqn nhat nude My, nhung ban than ong 
chua bao gid nhan quyen chqn mua co phieu thudng cho minh. Hon 
ntia, gio'i truyen thong hiem khi trich dan bat cvi binh luan tot dep 
nao cua ong doi vol quyen mua co phieu uu dai. 

(39) Pha bang co phieu la viec phat hanh thu cap them co phieu pho thong cua mot cong ty 
co phan duoi nhieu hinh thuc khac nhau theo quy ctjnh cua phap luat. Cac hinh thuc phat 
hanh thu cap cua pha loang co phieu nhu sau: Chuyen doi trai phieu thanh co phieu; Co phieu 
uu dai, co phieu thuong; Phat hanh them co phieu. Pha loang co phieu se lam cho (1)Thu nhap 
tren dau co phieu se giam xuong do so luqng co phieu tang len; (2) Ty le so huu co phieu cua 
cac co dong hien huu bi thay doi (so phan tram so huu hay quyen bo phieu cua cac co dong 
hien huu giam xuong); (3) Gia tri don vj co phieu bj tang len hoac giam xuong can cu vao gia 
phat hanh dot co phieu moi. 



212 - Even Bufieit Isn't Perfect 

The nhung thuc te lai rat khac biet. Buffett khong chong doi 
viec su dung quyen chon mua nay. Thuc ra, ong noi: "Do nhttng no 
luc co y gay hieu lam doi vol van de quyen chon mua van con tiep 
dien, nen co le phai chi ra rang khong ai - ke ca Hoi dong Tieu chuan 
Ke toan Tai chinh Ian nhirng nha dau tu binh thudng, ca ban than toi 
- nen noi den viec han che su dung quyen chon mua theo bat cvi each 
nao". Ong noi tiep: "Ngudi ke nhiem toi d Berkshire hoan toan co 
the nhan phan ldn tien luong cua minh bang quyen chon mua co 
phieu thudng". 

Nhieu nha quan sat ngac nhien khi nghe thay dieu nay. Su thuc 
la Buffett tin rang quyen chon mua co phieu co the la mot hinh thuc 
khen thudng vat chat thich hop, mien la chung duqc xay dung mot 
each phu hop. Tuy ong phan doi viec sii dung quyen chon mua co 
gia ca thuc hien co dmh, nhung ong khong he chong lai viec su dung 
quyen chon mua co gia thuc hien duqc dieu chinh dmh ky nham 
phan anh nhiing thay doi trong lqi nhuan giQ lai. Neu gia thuc hien 
co dinh, cac nha quan ly co the chi con dong luc lam viec trong 
nhung thi trudng gia len ma thoi. Tuy nhien, gia thuc hien hnh hoat 
lai tudng thudng mot each hop ly cho cac nha dieu hanh da tao ra gia 
tri tang them cho cong ty. 

Buffett cung muon nhin thay su rang buoc duqc ap dat doi v6i 
th6i diem cac nha quan ly co the ban co phieu cua minh. Ong noi 
rang that sai lam khi cho phep ho lap tvic ban ngay sau khi mua co 
phieu thong qua viec thuc hien quyen chon mua. Xet cho cung, sau 
khi da ban di co phieu ma ho nam giu 1 thi ho cung mat di dong luc de 
suy nghi va hanh dong nhu mot chu sd htru. Buoc nhan vien phai 
nam gitf co phieu sau khi ho thuc hien quyen mua cua minh m6i 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buffeit -213 

nghe thi hoan toan hop ly, nhung lai la mot van de phvic tap hon 
nhieu. Do la do viec thuc hien quyen mua uu dai se lap tvic kich hoat 
nghia vu thue. Nhan vien thudng ban co phieu di de lay tien dong 
thue. Neu chung ta ap dat viec gioi han kha nang ban ra cua ho, thi 
su viec chi cong bang khi IRS (Internal Revenue Service - Cue Thue 
Lien bang My) dieu chinh each tinh thue cho trudng hop nay. Trudc 
het, ho can hoan thue cho den khi co phieu duoc ban thuc sU- Thvi 
hai, ho nen xem xet bat cvi khoan lai hoac 16 nao tit gia co phieu sau 
khi quyen mua duqc thuc hien. Tren thuc te, nhieu nhan vien trung 
thanh co y dinh tot da hoc duqc mot bai hoc dat gia dau nhiing nam 
2000 khi gia co phieu tut doc the tham. Ho nam givr co phieu cua 
minh sau khi thuc hien quyen chon mua, dung nhu each Buffett de 
xuat. Nhung ho bi thiet hai nang ne khi gia co phieu giam manh. 
Mot so tham chi con phai ganh chiu nhiing khoan thue vuqt con cao 
hon ca gia tri co phieu cua ho. 

De xuat cua Buffett ve each xay dung quyen mua uu dai mot 
each hop ly co y nghia rat Ion. Hoi dong quan tri cac cong ty tot nhat 
nen lang nghe y kien cua ong. Nhieu khuyen nghi cua ong chac chan 
co tac dung trong dai han nham giam viec lam dung cong cu nay. 
Tuy nhien, su nhan manh cua ong rang quyen mua uu dai can duqc 
ghi nhan chi phi khi phat hanh lai khong hop ly. Nhu chung ta da 
thay 6 dau chuong, nhieu chuyen gia tin viec ghi nhan chi phi cho 
quyen chon mua khi no duqc cap ra khong chi lam giam tinh chinh 
xac cua cac khoan thu nhap bao cao, ma no con lam nan long nhurig 
ngudi muon sU dung no. 

Nhu Buffett giai thich, khong co gi sai trong viec thudng cho 
nhan vien bang quyen chon mua co phieu bdi do la mot hinh thuc 



214 - Even Bufieit Isn't Perfect 

khen thudng hoan toan thich hop va hieu qua. Thuc su chung cd the 
duy tri lau dai su can bang lo'i ich cua nhan vien va cd dong. Xet cho 
cung, nhan vien cang nhan duqc phan thudng trong trd choi thi ho 
cang co suy nghi nhu mot co dong, va ho se cang tap trung lam viec 
hieu qua de dam bao thanh cong cua cong ty va nhin tha'y gia co phie'u 
cua ho tang len - khong chi trong ngan han, ma ca trong dai han. 

Buffett cung dung khi than phien ve su lam dung lien quan den 
quyen mua uu dai. Cap quyen mua qua nhieu cho cac nha quan ly 
duqc uu ai, tai dmh gia quyen mua sau khi co phie'u sut gia, ghi lui 
ngay thuc hien quyen mua nham kiem duqc mvic gia thuan lqi, va rat 
nhieu each lam dung khac chua duqc noi ra - tat ca deu sai, trong do 
co mot so bat hop phap. 

Buffett cung chi trich mot hinh thuc lam dung khac thudng it 
duqc chu y: mua lai co phie'u. Dieu nay chac chan se gay ngac nhien 
cho nhieu nha dau tu vi ho thudng ung ho viec thu mua lai co phie'u. 
Noi chung, Buffett dong y cong ty nen tra tien mat cho co dong khi 
cac nha quan ly khong tim duqc nhQng du an nham toi da hoa gia tri 
de dau tu vao do. Tra lai tien mat cho nha dau tu co the duqc thuc 
hien thong qua viec chi tra co tuc hoac mua lai co phie'u. Khi bo may 
quan ly tin co phie'u dang duqc ban dudi gia tri noi tai cua no, viec 
mua lai co phie'u la rat co y nghia. Tuy nhien, Buffett canh bao: viec 
su dung quyen mua Uu dai de bo sung luong bong cho nhan vien se 
lam cho nha quan ly co dong luc sai lam trong viec ung ho mua lai co 
phie'u khi co phie'u bi day len cao. Dieu nay la do viec mua lai co 
phie'u day gia co phie'u tang cao hon bang each giam so luqng co 
phie'u dang luu hanh va tang ty le thu nhap tren moi co phie'u. Vdi 
viec khdi dong chuong trinh mua lai co phie'u, cac nha quan ly co the 
thuc su thuc day gia tri quyen chqn mua cua ho. 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buffeit -215 

Nhung Buffett sai lam ve tac ddng cua viec ghi nhan chi phi 
cho quyen mua uu ctai den tan suat su dung cua chung. Su thuc la cac 
cong ty bat dau phat hanh it quyen chon mua hon sau khi cac co 
quan dieu hanh yeu cau ghi nhan chi phi cho quyen nay, nhu nhieu 
nha kmh te hoc da du bao. Chac chan mot so nha quan sat se hoan 
nghenh ket qua nay. Nhung ho diing vdi miing, bdi doi vdi cac cong 
ty ldn co lqi nhuan cao, viec ghi nhan chi phi doi voi quyen chqn 
mua chang phai la van de kho khan. Hoac gia no chi lam giam vai xu 
mot co phieu trong cac bao cao thu nhap. Hon niJa, cac cong ty lcfti 
co the sii dung nhQng cong cu khac de khen thudng bong loc cho 
nhan vien. Thuc su ho co the chi nhieu tien mat thudng cho nhan 
vien va giam bot quyen chqn mua di. Tuy nhien, viec ghi nhan chi 
phi doi vol quyen chqn mua la van de rac roi doi vdi cac cong ty nho, 
dac biet la nhiing doanh nghiep mdi di vao hoat dong chua co lqi 
nhuan va chi co mvic luu chuyen tien te tha'p. Trong qua khvi, cac 
cong ty nho nhu the nay thudng dung quyen chqn mua de thu hut 
va giti chan nhan tai. Gid day, neu quyen nay bi xem la chi phi thi hq 
se gap rat nhieu kho khan trong viec tim ra nhQng nhan su gioi nha't. 

Toa an van chua tham gia van de nay. Viec bat buoc ghi nhan chi 
phi doi vol quyen chqn mua co phieu thudng co ve da giam duqc su 
lam dung, nhung no cung lam cho quyen nay trd thanh mot hinh thuc 
khen thudng kem phd bien hon. Ngay nay, ca cong ty ldn Ian cong ty 
nhd deu dang tim kiem nhimg phuo'ng each thay the nham kich thich 
va khen thudng nhan vien. Chi cd thdi gian mdi tra ldi duqc lieu viec ghi 
nhan chi phi doi vdi quyen mua cd phai la thudc tri ba benh nhu nhurig 
ngudi ung hd da quang ba hay khdng, hay chi la mot giai phap khdng 
hieu qua cho mot rac roi thuc su nao do ma cudi cung lai giet chet su 
nhiet tinh cua cac doanh nhan cd dau dc each tan nha't nude My. 



216 - Even Bufieit Isn't Perfect 



TOM TAT C HUONG 8 

• Che do luong bong qua cao danh cho cac nha quan ly la mot 
van de nong bong. Nhieu khoan thu nhap khong 16 dang duoc 
cac CEO va nhung nha quan ly cao cap khac "gat hai" tir quyen 
chon mua co phieu uu dai va nhung hinh thuc thuong khac. 
Ban nen trinh diu tu vao nhung cong ty danh nhung khoan 
luong thuong qua cao cho cac nha dieu hinh hang diu cua ho- 

• Mo hinh dinh gia quyen chon mua Black-Scholes la mot cong 
cu rat hay de tinh toan gia tri ly thuyet cua nhung quyen chon 
mua duoc giao dich tren san chirng khoan bang tien mat von 
ton tai ngan ngui. Nhung no khong co hieu qua tot trong viec 
dinh gia quyen chon khong chuyen nhuong duoc trong nhieu 
nam. Dili co diem yeu, song mo hinh nay van thuong duoc su 
dung cho muc dich do. Hay tranh cac cong ty co chi phi hang 
quy lien quan den quyen chon mua co gia tri chi mot val xu 
tren mot co phieu. 

• Sau vu sup do cua bong bong dot-com, Buffett va lien minh 
cua ong da thuyet phuc cac nha dieu hanh thi truong chung 
khoan ra quy dinh bat buoc ghi nhan chi phi doi voi quyen chon 
mua khi chung duoc cap. Buffett hy vong su bat buoc do se 
giup cham dut viec lam dung nay. Thuc ra, van de lam dung 
quyen chon mua uu dai de tra thuong co phan giam di trong 
nhung nam gan day. Tuy nhien, su danh doi la quyen nay it 
duoc su dung hon. Khuynh huong nay gay kho khan Ion cho 
nhung doanh nghiep moi di vao hoat dong vi dong tien khong 
du Ion de thu hut nhung nguoi gioi nhat. Cac quy tic ke toin 
doi hoi phii ghi nhin chi phi doi voi quyen mua uu dii di 



Khong Co Quyen Chon Mua Co Phieu Cho Buffetf -217 

mang lai cho nhung cong ty Ion va lam an hieu qua mot /a/ the 
so sanh Ion so vol cac doanh nghiep nho, moi duoc thanh lap. 
Be tan dung loi the nay, hay xem xet gla tang ty tmng phan bo 
von trong danh muc dau tu cua ban vao nhung co phieu co 
mite von hoa thi truong Ion. 

Ngay nay, cac cong ty phat hanh it quyen chon mua co phieu 
uu dai hon, nhung do khong phai la y ctinh cua Buffett. Thuc ra, 
Buffett tin rang quyen mua uu dai la mot cong cu vo cung thich 
hop de tra luong thuong cho cac nha dieu hanh cao cap, mien 
la chung duoc xay dung hop ly. Hon nua, ong ung ho viec han 
che ban co phieu co duoc do thuc thi quyen mua uu dai. Hay 
tim kiem nhung cong ty phat hanh quyen chon mua uu dai voi 
gia thuc hien linh boat va nhung dac diem khac co the tuong 
thuong nha quan ly mot each thich hop vi ho da tao ra gia trj. 
Dong thoi, nen huong den cac cong ty co bien phap han che 
viec ban co phieu co duoc tir quyen chon mua uu dai. 



© 



BUFFETT: NGUGI UNG HO 
THUE GAO 



Toi dwoc ban cho tai nang bam sinh trong viec 

phan bo von. 

- Warren Buffett, 2003 



WW arren Buffett da nhieu Ian chung minh kha nang cua minh 
trong viec tao ra nhurig khoi tai san khong 16 — khong chi cho ban 
than ong, ma con cho tat ca nhiing co ctong cua Berkshire. Thuc te, 
chinh ong la ngudi eta tao ra nhieu trieu phu hon bat cvi ngudi nao 
khac. Nhu chung ta eta biet, Buffett cung la ngudi lori tieng chi trich 
long tham cua cac CEO va rat co uy tin trong viec bao ve quyen loi 
cua co ctong. Nhung chung ta cung thay rang ctoi khi Buffett lai chon 
each hanh xu co the mang lai thiet hai cho nha ctau tu. Co le vi du 
hien nhien nhat la su keu goi danh thue cao hon. Buffett ung ho thue 
thu nhap, cung nhu thue tai san, cao hon doi vo'i nhiing ngudi duoc 
xem la giau. 



220 - Even Bufieit Isn't Perfect 

M0T DIEU XAU CAN LAM NGAY (40) 

Mot nha nude hoat dong hieu qua ludn dua vao cac khoan thu 
tu" thue de thanh toan cho tat ca moi thu mang lai lo'i ich cho cong dan 
cua no. Thue chi tra cho quan ddi de bao ve to qudc, canh sat de bao 
ve an ninh dudng pho, rdi he thong y te, giao due cong, cau dudng, 
v.v. Thue cung chi tra cho tat ca nhiing chuo'ng trinh xa hoi nham ho 
trq nguoi ngheo, ngudi khuyet tat va nhiing ngudi can den cac dich 
vu nay. 

Bat ke quan diem chinh tri ra sao, tat ca moi ngudi (trvi nhiing 
ngudi theo chu nghia vo chinh phu) deu dong y thue la khoan thu rat 
can thie't. Ho cung dong y rang tat ca moi ngudi deu phai dong thue 
v6i muc hop ly. Nhung van de phat sinh la dong thue nhu the nao 
mdi cong bang? Thue suat nen nam 6 muc nao? Nhiing doi tuqng, 
tai san, thu nhap nao can phai danh thue? 

Xet den thu nhap, nhung ngudi theo chu nghia tu do ly luan: 
nhiing ngudi kiem duqc nhieu tien ho'n khdng chi dong thue nhieu 
hon; ho con can phai dong thue vdi ty le cao hon. Ndi each khac, 
nhiing ngudi cd thu nhap cao hon phai dong thue vdi thue suat d 
mvic cao hon. Nhiing ngudi theo chu nghia tu do ung hd thue suat 
luy tien. 

Nhiing ngudi theo chu nghia bao thu phan ving rang neu thue 
suat thu nhap bang nhau, nhung ngudi kiem nhieu tien hon se dong 
thue cao hon. Nhiing ngudi nay phan doi manh me thue suat luy 
tien, ma ho cho rang cd ban chat khdng cong bang va cd the gay tac 
hai cho nen kmh te vi no lam giam dong luc lam viec cham chi va 
hieu qua. Ho cung ly luan rang thue suat luy tien se khdng khuyen 



(40) Nguyen van: A necessary evil. 



BUFFE'IT Nguoi Ung Ho Thue Cao - 22 1 

khich ctau tu. Tuy nhung tac dong gay hai nay co the khong noi bat 
lam neu thue suat chi co tinh luy tien nhe nhang, nhung thue suat 
luy tien qua manh co the lam cham sit tang trudng kinh te, dan den 
it co viec lam mdi va tao ra it thu nhap ho'n cho chinh phu. 

Nhieu kinh te gia, doanh nhan va chinh tri gia bao thu noi tie'ng, 
trong do co Milton Friedman, Steve Forbes va Dick Armey tit lau 
ludn ung ho he thong thue don gian vdi thue suat co dinh. Ho cung 
ung ho viec loai bo nhiing 16 hong va nhung khoan giam trif guip 
nhieu ngudi co the thue nhiing ke toan vien "cao tay" tim each tranh 
thue. Ho tin rang luat thue don gian va thue suat co dinh se thue day 
hoat dong kinh te dong thoi gia tang thu nhap cua chinh phu. 

Co rat nhieu bang chung cho thay nen kinh te se tang trudng 
manh khi thue suat tha'p. Vi du, Nga tilng trai qua mot giai doan 
tang trudng kinh te manh me va tong thu tit thue tang vot sau khi 
trien khai luat thue don gian voi thue suat co dinh. Tham chi 6 My, 
tang trudng kinh te cung tang toe va tong thu til thue tang den miic 
ky luc ngay sau khi chinh sach cat giam thue cua chinh quyen 
George Bush co hieu luc (41) 

Nhung ngudi theo trudng phai tu do phan nan rang nhung 
ngudi co thu nhap cao nhat can phai dong thue nhieu hon vi ho nhan 
dugt phan tong thu nhap Ion. Nhtrng ngudi bao thu phan cong rang 
ho da dong phan ldn cac loai thue roi. Theo Cue Thue Lien bang 
My, 1% nhtrng ngudi co thu nhap cao nhat dong gop 21% trong tong 
so thue thu nhap dieu chinh nam 2005, nhung ho cung phai dong 
39% tat ca cac khoan thue ca nhan duqc thu vao nam do. Mot phan 
tu nhQng ngudi co thu nhap cao nhat, chiem 68% tong thu nhap dieu 



(41) Tat nhien, nhung nguoi tu dose chi ra nhung khoan tham hut ngan sach cua chinh quyen 
Bush. Tuy nhien, tham hut la ket qua cua viec gia tang chi tieu, chu khong phai la do giam ngan 
sach thu tu thue. 



222 - Even Buffett Isn't Perfect 

chinh, dong den 86% tat ca cac loai thue thu nhap ca nhan. 50% co 
thu nhap thap nhat chi nhan 1 3% tong thu nhap va hau nhu khdng 
dong bat cii khoan thue nao ca! Ty le dong tat ca cac loai thue cua ho 
chi chiem khoang 3%. Doi vdi nhiing ngudi bao thu, dieu nay chung 
to rang luat thue co so luy tien qua cao. Doi vol nhiing ngudi tu do, 
dieu nay la chua co su luy tien dung muc. 

THUE SUAT 3% CUA BUFFETT 

Dieu la lung la Warren Buffett, mot trong nhiing nha tu ban 
l6n nhat ma the gidi tilng biet den, lai theo quan diem cua nhiing 
ngudi tu do khi noi den van de thue. Buffett ung ho viec danh thue 
cao len ca thu nhap Ian tai san. Ong titng co nhiing bai viet keu goi 
ap dung cac muc thue cao hon doi vol ca thu nhap doanh nghiep va 
tang thue suat luy tien cao hon ntia doi vdi thu nhap ca nhan. 

Trong thu gbi co dong nam 2003, Buffett phat bieu rang 
Berkshire sap thue hien viec thanh toan mot khoan thue len den 3,3 
ty USD, hoac 2,5% toan bo cac khoan thue thu duqc cua Bo Ngan 
kho Hoa Ky trong nam do. Buffett noi rang Berkshire la "mot trong 
1 cong ty dong thue cao nhat nude My" . Ong tiep tuc giai thich: do 
nhieu Ian gian doan thue, cac cong ty chi nop 7,4% tong cac khoan 
thu ve thue cua nude My trong nam 2003. Ong cung chi ra rang trd 
lai nam 1952, phan ngan sach thu til thue cua cac doanh nghiep len 
den 32%. Dieu Buffett mudn nhan manh la ndi chung cac cong ty 
dang hudng cac mile thue suat rat nhe nhang trong khi cac ca nhan 
lai phai ganh chiu nhiing muc thue cao hon nhieu. Buffett cung dua 
ra mot vi du rat hiing hon - nhung cd le khdng co y — cho viec can 
phai don gian hda cac thu tuc thue, rang ho so khai thue cua 
Berkshire cua nam 2002 len den 8.905 trang. 



BUFFE'IT Nguoi Ung Ho Thue Cao - 223 

Den 2006, no thue lien bang cua Berkshire da tang len 4,4 ty 
USD. Ho so khai thue cua ho nam ctO dai den 9.386 trang. Ban cO the 
de dang thay rang can phai cO bo may hanh chinh nhan sU khong 16 
mOi xvr ly het turig ay giay tO. Nhung nhu Buffett da chi ra, Berkshire 
chi cO 1 9 nhan vien trong bo may cong ty lam viec d tong hanh dinh 
cO dien tich khoang 930 met vuong ma thoi. Tong quy luong hang 
nam, bao gom ca tien thuo'ng, la 3,5 trieuUSD. Con so nay bao gom 
ca luong cua Buffett va Munger, moi nguOi 100.000 USD. 

Tat nhien, chinh phu han rat biet on Berkshire vi da dOng thue 
nhieu nhu vay. Tuy nhien, co dong cua Berkshire chi it cung can 
duoc quan tarn den quyen loi. Nhu Buffett da nOi, tien thue hen bang 
cua Berkshire chiem khoang 2,5% tong thu cac loai thue nam 2003. 
Nhung Berkshire chi tao ra khoang 1,2% tong thu nhap cua doanh 
nghiep trong nam dO. NOi each khac, Berkshire duOng nhu da dOng 
thue qua nhieu so vOi phan hop ly ma ho phai dOng gOp. 

Nhung Buffett cO ve rat tu hao khi Berkshire dOng gOp nhieu tien 
- va rat hieu qua - cho chinh phu. Mac du ong nghi rang nhQng ca 
nhan dOng thue phai chiu qua nhieu ganh nang thue, trong bai xa luan 
tren tO Washington Post ngay 20 thang 5 nam 2003, Buffett chi trich 
Thuong vien My vi da thong qua mot dao luat nham loai bo cac sac 
thue ca nhan danh vao co tvic. Dao luat nay khong lam lqi cho ai ngoai 
nhQng nguOi giau cO. Du Berkshire khong tra co tvic, nhung Buffett chi 
ra rang neu thue danh tren co tvic bi loai bo va Berkshire tien hanh chia 
co tuc 1 ty USD thi ban than ong se nhan duoc 310 trieu USD ma 
khong phai dOng mot dong thue nao! Ong nOi dieu nay se day thue 
suat ca nhan cua ong giam manh xuong chi cOn 3%. Ong cung canh 
bao viec ban hanh ngay hieu luc trong de xuat cua Thuong vien se 
khuye'n khich "cac hoat dong ke toan theo kieu Enron", nghia la nguOi 



224 - Even Bufie'tt Isn't Perfect 



ta se giit lai co tvic cho den khi nao thue nay bi loai bo, va de hieu la 
ngay sau do se la nhving "con lu" co tvic tuon ra. 

Tat nhien cac tap doan co the lam nhieu thvi voi tien mat cua 
minh. Ho cung co the chi giQ no trong tay hay dau tit vao nhving 
chiing khoan co miic sinh lqi thap nhung tinh thanh khoan cao. Tuy 
nhien, day khong phai la mot y tudng hay vi no se kim ham gia co 
phieu. Ho co the tai dau tu tien mat vao nhting dit an nham dat duoc 
ty suat thu nhap cao hon de thuc day gia co phieu. Ho co the mua lai 
co phieu, dong nghia v6i viec tra lai tien mat duol hinh thuc tien lai 
tren von cho nhting co dong chon each ban co phieu cua minh. Hoac 
ho co the tra co tvic, dong nghia v6i viec tra lai tien mat cho tat ca cac 
co dong dudi hinh thvic thu nhap binh thudng. 

Ly thuyet tai chinh noi rang khi bo may quan ly khong tim 
duqc nhGng du an co kha nang toi da hoa tai san de dau tu thi cong 
ty nen tra lai tien mat cho co dong. Cach nay - thong qua viec mua 
lai co phieu hoac tra co tvic - co the bi tac dong bcJi mot so yeu to, 
bao gom ca thue suat hien hanh. Neu thu nhap binh thudng bi danh 
thue v6i thue suat cao hon nhieu so v6i lqi tuc tii von, nhu trudng 
hop xay ra trudc nhiing dot cai each thue cua chinh quyen Bush, thi 
viec mua lai co phieu la con dudng duqc ua chuong hon. Nhung neu 
thue suat danh vao co tuc thap hon thue danh vao lqi tuc tit von, co 
tvic se la lua chon tot hon cho cac co dong. 

Du Thuqng vien My da rat no luc, nhung thue danh vao co tvic 
van khong duqc loai bo. Tuy nhien, khi Tong thong Bush ky Dao 
luat Mien giam Thue Ho trq Tang trudng va Viec lam nam 2003 thi 
thue suat toi da danh tren co tvic va cac khoan lqi tvic dai han (hon 1 
nam) deu duqc giam xuong mvic 1 5%. Nhung ngudi nhu Buffett, 



BUFFE'IT NGUOI UNG H6 THUE CAO - 225 

chong lai mvic thue suat thap hon danh tren co tvic, da khong nghi 
den viec co tvic da bi danh thue 6' cap do doanh nghiep. Day chinh 
la viec danh thue trung ma nhieu nha dau tu va kinh te hoc thudng 
phan nan. Nhieu kinh te gia ly luan rang thu nhap cua doanh nghiep 
chi nen bi danh thue mot Ian ma thoi. Neu doanh nghiep da dong 
thue, thi ca nhan khong phai dong thue them mot Ian nvia. Va, neu 
ca nhan dong thue thi doanh nghiep khong can dong thue truo'c do 
cho khoan loi tvic nay. 

Hoi dong quan tri Berkshire da co quyet dinh khon ngoan khi 
quyet dinh khong chi tra co tvic nam 2003. Khong giong tien lai phai 
tra cho cac khoan no duqc mien thue, viec thanh toan co tvic phai lay 
tvi thu nhap sau thue cua doanh nghiep. Luat thue Hoa Ky khong 
cho phep cac tap doan khau trvi cac khoan thanh toan co tvic truo'c khi 
dong thue. Do do, neu Berkshire tra co tvic nam 2003 thi viec nay 
hoan toan khong co tac dong gi den khoan thue 3,3 ty USD can phai 
thanh toan. Tuy nhien, neu tra co tvic thi Berkshire phai buoc co 
dong cvia minh thanh toan them mot phan thue nvia. Neu vi mot ly 
do nao do ho thue su muon tra lai tien mat cho nha dau tu, tot hon 
het la ho tien hanh mua lai co phieu. Mac du co dong se bi danh thue 
tren lqi tvic von cvia minh, nhung mvic thue suat se nhe hon trudng 
hop ho nhan co tvic. Tuy nhien, thue suat cho ca nhan tren ca co tvic 
Ian lqi tvic tvi von ke tvi do da giam xuong con 1 5%. Ket qua la viec tra 
lai tien mat cho co dong hien nay se it gay thiet hai cho ho, xet ve 
khia canh thue, so vo'i nam 2003. Hon nvia, do thu nhap tvi co tvic va 
lqi tvic tvi von hien dang duqc danh thue v6i mvic thue suat ngang 
nhau nen chang co phuo'ng phap nao thuan lqi hon phuong phap 
nao. (42) 



(42) Co the ly luan rang viec mua lai co phieu van la su lua chgn tot hon boi chung mang lai 
quyen quyet djnh cho nha dau tu. Xet cho ciing, neu ban khong ban co phieu di thi ban khong 
phai ganh chju mot khoan thue nao ca. 



226 - Even Bufieit Isn't Perfect 



BUFFETT LING HO THUE TAI SAN THLIA KE, 
NHUNG LAI CO TRANH NO 

Khdng giong nhu thue thu nhap, thue nay danh tren sU giau co 
cua ban. Nhiing ngudi tu do goi no la "thue gia san" <43) . Ho cho rang 
chinh phu nen tich thu tai san cua nhung ngudi giau cd d mot imic 
clo nao do ngay sau khi ho qua ddi. Vi rang, xet cho cung dac quyen 
duqc song tren dat My la dieu da giup ho trd nen giau co. Thay vi de 
lai tai san cho con chau, ho nen bi bat buoc phai t\X bo phan Ion tai 
san cua minh cho chinh phu sau khi ho qua ddi. 

Cach nghi nay danh dong sU giau co v6i sU may man. NhQng 
ngudi suy nghi kieu nay tin rang may man la yeu to co y nghia nhat de 
giai thich cho su khac biet giua ngudi giau va ngudi ngheo. Ngay ca 
Buffett cung cong nhan sU may man doi vol phan ldn thanh cong cua 
ong. Ong noi ong da gap may khi duqc sinh ra d My, va con may man 
ho'n khi "toi duqc trdi phu tai nang bam sinh trong viec phan bo von" . 

Trai lai, nhting ngudi bao thu xem thue tai san la "thue qua 
d6i" (44) . Ho phan doi chinh phu thu hoi tai san cua mot ngudi nao 
do chi bdi vi ho qua ddi. Ho chi ra rang tai san la nhung gi con lai sau 
khi da dong thue day du. Neu lai danh thue tie'p thi chac chan do la 
mot dieu sai. NhQng ngudi bao thu nhan manh rang "thue qua ddi" 
mang tinh trirng phat ddi vdi sU lao ddng cham chi va tinh tiet kiem, 
va khuyen khich su lang phi va hoang phi. Suy cho ciing, neu ban 
biet chinh phu se lay di phan ldn nhting gi ban de lai, thi tai sao ban 
khdng co chi tieu cang nhieu cang tot trudc khi ban ra di? Tai sao 
ban phai mang tai san cua minh di dau tu va co gang kiem them 
nhieu tien? Tai sao ban can phai tiet kiem neu ban biet minh khdng 
the danh tang cho nhurig ngudi than yeu cua ban? 

(43) "Wealth tax". 

(44) "Death tax". 



BUFFE'IT Nguoi Ung Ho Thue Cao - 227 

Ngoai ra, phe bao thu con ly luan rang tai san khong phai luc 
nao cung co tinh thanh khoan. Chi vi ai do co the co mot ltfo'ng tai 
san lori khong co nghia tat ca cteu la tien bac trong tu hoac trong tai 
khoan tiet kiem. Mot phan tai san co the duo'i dang co phieu va trai 
phieu, nhung mot phan rat lcfti co the duoc dau tu duoi dang tai san 
co dinh can thiet cho hoat dong cua doanh nghiep. Danh thue tai 
san co the buoc doanh nghiep phai dong cua bdi vi ho phai ban tai 
san, lay tien mat de tra cho chinh phu. NgUoi nong dan co the phai 
ban nong trai de lay tien nop thue tai san. NhQng ngudi bao thu noi 
rang khon ngoan nhat la cii de cho nguoi thila ke tiep tuc dieu hanh 
doanh nghiep. Cuoi cung, chinh phu cung se nhan duoc phan cua 
minh til viec danh thue tren thu nhap ma doanh nghiep tao ra. 

Chu nhan giai Nobel Kinh te Milton Friedman' 43 ' da len tieng 
chi trich thue tai san. Ong goi do la mot sac thue phi dao due nham 
trirng phat due hanh, khong co vu tiet kiem va khuyen khich tieu xai 
hoang phi. Tham chi, ong con nghi ngd gia tri cua no trong viec dem 
lai nguon thu cho chinh phu. Ong cho rang chi phi ma chinh phu 
phai bo ra hang nam de thu loai thue nay con nhieu hon ca so tien 
thue ma no thue su mang ve cho ngan sach. Ly do la cac nha tu van 
tai chinh se nghi ra vo van each thvic nham giup nhung khach hang 
giau co cua minh tranh phai tra khoan thue nay. Bang each loai bo 
thue tai san - va tat ca nhting 16 hong di kem vol no - Friedman tin 
rang chinh phu se thue su co duoc nhung khoan thu nhap thuan Ion 
ho'nnhieu. 



(45) Milton Friedman (1912 - 2006): Nha kinh te hoc nguoi My doat giai Nobel Kinh te nam 
1 976 vi nhung dong gop trong linh vyc phan tich tieu dung, Ijch su va ly thuyet tien te cung 
nhu vi cong lao cua ong trong viec chung minh tinh phuc tap cua chinh sach on d|nh kinh te 
vi mo. Ong da co nhung dong gop quan trong trong cac linh vuc kinh te hoc vi mo, kinh te 
hoc vi mo, lich su kinh te va thong ke. Theo to The Economist, Friedman la nha kinh te co anh 
huong Ion nhat nua sau the ky 20. 



228 - Even Bufieit Isn't Perfect 



Ca sy Pat Boone, phat ngon vien cua Hoi 60 Plus, tham chi con 
buoc toi Buffett tren td The Washington Times rang ban than ong 
duqc hudng loi til thue' tai san. Ong noi Berkshire eta mua lai mot 
doanh nghiep kie'm ldi tit viec ban bao hiem thue tai san. Loai bao 
hiem nay clam bao nhung ngudi thita ke co du tien de thanh toan 
thue tai san ma khong can phai thanh ly tai san. Thue re, co mot udc 
tinh cho rang "khoang 10% doanh so bao hiem nhan tho hen quan 
den dich vu tu van thue tai san" . 

Mot so ngudi trong nhom cue giau, bao gom Buffett, George 
Soros va William Gates Sr. (cha cua Bill Gates) da phan doi nhQng no 
luc cua chinh phu Bush nam 2001 nham bai bo thue tai san. Gates da 
ra dieu tran truo'c Quoc hoi va the hien su quan ngai rang viec bai bo 
thue tai san se lam giam cac khoan hien tang nhan dao. Xet ky thi 
dudng nhu ong dang ly luan rang neu khong co thue tai san, thi khong 
co nhu cau "tau tan" tai san bang each cho di tien cua cua minh. 

Mac du co it bang chiing thue nghiem lien quan den cac khoan 
dong gop nhan dao voi muc dich ne thue, nhung viec cho tang tai san 
truo'c qua doi chac chan la mot each de tranh thue tai san. Nam 2004, 
td Wall Street de nghi vdi Buffett rang ong nen dam bao tien cua minh 
duqc chuyen cho chinh phu neu ong cam thay nhat thiet phai ban 
hanh va ap dung thue tai san. To bao thach thiic ong khong loi dung 
nhurig 16 hong trong luat thue tai san bang each hien tang tai san cua 
minh cho mot quy til thien truo'c khi ong qua doi. Tuy nhien, gid thi 
ai cung biet day chinh la dieu Buffett da lam khi ong tuyen bo trao 
tang 31 ty USD cho Quy tit thien Bill & Melinda Gates, va 6 ty USD 
cho cac quy tit thien do cac con cua ong dieu hanh. (46) 



(46) Buffett khong hien tang tat ca so tien nay trong mot luc. Ong se cho di khoang 5% mot 
nam. Chinh phu se thu neu Buffett chet truoc khi toan bo so tien dupe chi tra. 



BUFFE'IT Nguoi Ung Ho Thue Cao - 229 

Buffett cho rang ngudi giau phai dong thue nhieu hon. Vay tai 
sao 6ng lai chon each tang phan Ion tai san cua minh cho cac quy til 
thien nay thay vi cte chinh phu thu hoi chung sau khi ong ve the gioi 
ben kia? Ldi giai thich hop ly duy nhat la Buffett tin rang cac quy 
nay se chi tieu tien cua ong khon ngoan hon chinh phu. 

Nhieu nguoi cue giau khac cung ung ho thue tai san. Nhung 
ho tiep tuc lqi dung nhting 16 hong phap luat de tranh thue bang each 
hien tang tien cua minh cho ngudi khac trudc khi che't. Dieu gi giai 
thich nghich ly nay? Co le cau tra ldi nam dau do giua toi loi va long 
vi tha. Ho co the cam thay co toi khi co qua nhieu tien, nhung ho 
khong tin chinh phu se tieu tien cua ho mot each khon ngoan. 
Nhung nhu nhtrng ngudi bao thu da chi ra, chung ta khong can thue 
tai san moi co duqc ket qua tuong tu. NhQng ai cam thay toi loi co 
quyen tu do cho tang tien cua cua minh cho bat cvi ngudi nao ho 
thich — tham chi ke ca chinh phu, nhung ho khong nen buoc nhiing 
ngudi khac phai lam nhu ho. 



230 - Even Bufie'tt Isn't Perfect 



TOMTATCHUONG9 

• Trong nhung nam gan day, mot so co hoi dau tu tot nhat da 
xuat hien 6 nhung quoc gia dang chuyen doi nen kinh te cua 
ho. Vf du, Nga va Trung Quoc dang chuyen hudng theo chu 
nghla tu ban thi truong tu do va thoat khoi thi truong do nha 
nuoc kiem soat. Hay phin bo mot phin danh muc cua ban vio 
nhung nen kinh te dang noi len. Cach tot nhat de lam dieu nay 
la thong qua cac quy tuong ho va quy EFT. 

• Mac du thue la can thiet, nhung each danh thue co y nghla rat 
quan trong doi voi sire khoe cua nen kinh te. Nhung muc thue 
qua cao hoac luy tien qua muc se lam nan long cac nha dau tu. 
Hay phan bo phin Ion danh muc dau tu cua ban vao nhung co 
phleu trong khl cac muc thue dang duoc cat giam. Hay phan bo 
von it hon khi Quoc hoi quyet dlnh tang thue. 

• Khi noi den thue, Buffett theo nhung nguoi tu do. Ong chong 
lai no luc cua Quoc hoi trong viec loai bo thue danh tren thu 
nhap tu co tuc. Tuy nhien, Quoc hoi da quyet ctinh giam thue 
suat danh len ca co tuc Ian loi tuc tu von dai han xuong con 
15%. Truphi nhung khoan giam thue nay co hieu luc vTnh vien, 
thue suat se tro lai cac muc cao nhu cu ke tir nam 201 1 . Mac 
du Buffett ung ho thu thue cao, nhung ong cung cho rang bai 
bo thue danh tren co tuc la dieu ngo ngan. Trir phi co ly do 
chfnh dang de hy vong rang thue suat se khong tang tro lai, 
hay sin sing giim mire phin bo danh muc cua ban vio co 
phieu khi chung ta den gin nim 2011. Die biet, hiy chuin bl 
bin nhung co phieu co thu nhip cao tu co tire vi chung se bl 
dinh thue voi mire cao nhit. 



BUFFE'IT NGUOI UNG H6 THUE CAO - 23 1 

Buffett cung chong lai nhung no luc loai bo thue tai san. Ong 
sat canh cung phe tu do khi cho rang duoc song 6 My la dieu 
giup nhieu nguoi giau tro nen giau co. Do do, khi ho qua doi, 
tai san cua ho nen thuoc ve chinh phu. Tuy nhien, phe bao thu 
chi ra rang tai san duoc tao dung tu su lao dong cham chi va 
tinh tiet kiem. Do la nhung gi con lai sau khi thanh toan moi 
khoan thue. Do do, khong nen danh thue chong len thue. Viec 
mien thue tai san het hieu luc vao nam 2010, sau do tro lai voi 
muc cao trong nam 201 1 . Neu ban sap de lai tai san tri gia it 
nhat la 1 trieu USD trong nam 2011 hoac sau do, hay dam bio 
rang ban da tim hieu ky qua mot dich vu tu van tai sin tot. 
Dong thoi, hay xem xet cich lam cua Buffett. Hay tan dung 
nhung 16 hong cho phep ban trinh hoac toi thieu hoa muc thue 
tai sin phii nop bang cich hien tang phin Ion tii sin cua minh 
cho cic quy tu thien mi ban chon truoc khi qua doi. 



$) 



HAY bua ra thong tin 

DINH HUONG 



Tirbang chting thu thap diroc, chung toi khong 

the dong y voi nhCrng khuyen nghi rang cac cong ty can 

ngCrng viec cung cap thong tin dinh huong hang quy. 

- Joel Houston, Baruch Lev, Jenny Tucker, 2007 



II rong Chuong 4, chung ta eta biet Buffett thtra nhan cong 
khai viec ong til choi ban cti mot doanh nghiep tot vol bat cvi gia nao 
da gay ton hai ve mat tai chinh cua Berkshire. Trong Chuong 9, 
chung ta thay phan doi cua Buffett doi voi van de giam thue danh 
vao nhiing ngudi duoc xem la giau co khong phuc vu lcfi ich tot nhat 
cua nha dau tu. Trong chuong nay, chung ta se kham pha Buffett 
cung la mot ngudi chi trich viec cung cap thong tin dinh huong ve 
thu nhap. Tren thuc te, ong da khuyen khich nhieu cong ty trong 
danh muc dau tu cua Berkshire, bao gom Coca-Cola, Washington 
Post va Gillette, cham dvit viec cung cap thong tin dinh huong. Su 
phan doi cua ong doi vol hoat dong cung cap thong tin la mot vi du 
khac cho thay quan diem cua ong co the gay thiet hai cho nha dau tu. 



234 - Even Buffett Isn't Perfect 

Cung cap thong tin thu nhap dinh huo'ng la mot hoat dong 
thudng xuyen trong do nha quan tri thong bao cho cac nha dau tu va 
cac nha phan tich biet ho nen ky vong cong ty (cua nha quan tri) se 
ctat thu nhap 6' mvic nao trong ky bao cao tiep theo. Thong tin ctinh 
huo'ng thudng duqc chuyen tai qua mot cuoc hop bao hoac bang mot 
thong cao bao chi. Qua nhieu nam, Buffett dan dan tin rang thong 
tin dinh huo'ng la mot thong le xau. Ong cho rang no khuyen khich 
mot each khong thich hop cac nha quan ly va dau tu tap trung vao 
lqi nhuan ngan han thay vi hieu qua dai han. Thay vi cung cap thong 
tin thu nhap dinh huo'ng cu the, cac tap doan nen cung cap nhieu 
thong tin chi tiet hon ntia ve hoat dong kinh doanh cua minh. Ho 
nen cho nha dau tu biet them ve nhQng chi so then chot co y nghia 
quan trqng trong nganh va cong bo them thong tin ve chien luqc dai 
han cua cong ty, Buffett va nhung ngudi ung ho ong noi. 

De thuc sU hieu ro tai sao thong tin dinh huo'ng lai tro' thanh 
diem gay tranh cai, trudc het can phai hieu each thvic bao cao thu 
nhap d My. Uy ban Chung khoan yeu cau tat ca cac cong ty dai 
chung phai nop bao cao thu nhap hang quy bang mau 10-Q, va bao 
cao thu nhap thudng nien theo mau 10-K. Cac bao cao thudng nien 
phai duqc kiem toan bdi mot cong ty kiem toan doc lap, trong khi 
bao cao hang quy khong can thiet phai qua kiem toan. Muc dich cua 
bao cao quy la cung cap cho co dong - la cac chu sd htiu cong ty - 
thong tin ve hieu qua hoat dong cua cong ty. Bao cao 10-K duqc kiem 
toan de co dong tin tudng rang bo may quan ly khong tao ra so lieu 
gia tren bao cao cua minh. 

Cac cong ty phai bao cao thu nhap thuc te, nhung khong co 
dieu khoan buoc ho phai cung cap thong tin dinh huo'ng ve thu nhap 



Hay Dua Ra Thong Tin Dinh Huong - 235 

trong tuong lai. Noi each khac, bo may quan ly phai cho nha dau tu 
bie't chinh xac cong ty eta co bao nhieu thu nhap trong qua khvi, 
nhung ho khong bat buoc phai thao luan ve miic thu nhap cong ty co 
the dat trong tuong lai. Tuy nhien, hau het cac cong ty cteu tu 
nguyen chon each ctua ra binh luan ve cac ky vong trong tuong lai va 
cung cap nhving du bao thu nhap cu the trong tuong lai. Ly do ho 
lam viec nay rat da dang, nhung co ban, diem cot loi la vi nha dau tu 
yeu cau cung cap thong tin. Day cung la ly do nhieu cong ty chon 
each tu nguyen bao cao ket qua tai chinh thuc su hang quy. Ho da 
lam dieu do tit rat lau trudc khi Uy ban Chung khoan yeu cau ho 
phai lam nhu vay. 

Ne'u mot cong ty dat lqi nhuan lcfn trong quy gan nhat thi dieu 
do rat tuyet vdi. Nhung dieu ma nha dau tu thuc su muon bie't la ho 
co the dat ky vong gi cho tuong lai. Xet cho cung, gia co phieu chinh 
la su chiet khau cua nhiing ky vong trong tuong lai - chu khong phai 
nhiing ket qua trong qua khu. Qua khu la lich sii. Qua khu co the thu 
vi va mang lai cho chung ta cam giac thoai mai, nhung qua khvi chi 
thich hop ne'u no "noi" cho chung ta bie't nhung dieu htru ich cua 
tuong lai. Dae biet, nhurig ket qua qua khvi chi ra cac khuynh hudng 
m6i noi co tiep dien hay khong, hay cho chung ta ly do de nghi rang 
moi viec se thay doi hoan toan? 

Cac nha dau tu mua co phieu horn nay khong co quyen hudng 
dong tien duqc phan phoi trong qua khvi, ho chi co quyen hudng 
dong tien trong tuong lai. Day la ly do tai sao cac nha dau tu muon 
lang nghe ve tuong lai va tai sao ho can bie't ho nen ky vong vao dieu 
gi. Tuy nhien, nhving ngudi theo chu nghia hoai nghi noi rang cac 
nha dau tu ca nhan khong phai la nhving nguoi yeu cau thong tin 



236 - Even Bufieit Isn't Perfect 

nay. Ho noi chinh cac nha phan tich va cac nha dau tu to chvic m6i 
thuc su yeu cau cung cap thong tin dinh hucfng. Ho trich dan nhving 
so lieu chi ra rang cac nha dau tu ca nhan clang trd thanh nhving phan 
tu nho be trong thi trudng tong the, trong khi cac to chvic nhu quy 
tUOng ho, quy huu bong, cong ty bao hiem va cac quy thanh khoan 
linh hoat clang ngay cang ldn manh trong viec sd hviu doanh nghiep 
va tien hanh hoat dong mua ban chung khoan. Ho noi rang that ngay 
tho khi ai do cho rang cac nha dau tu don le binh thudng muon co 
thong tin dinh hudng. 

Cung co mot phan su that trong lap luan nay, nhung lai hoan 
toan khong thich hop, rang chi co cac nha dau tu ca nhan mo'i nen lo 
lang ve van de nay. Co nghia la chung ta khong nen quan tarn den lop 
nha dau tu to chvic, von duqc xem la phuc tap hon. Tuy nhien, cac 
to chuc la dai dien cho cac ca nhan. Phia sau moi nha dau tu to chvic 
la mot nhom nha dau tu ca nhan. Tai sao phai quan tarn lieu ban sd 
hiiu co phieu General Electric true tie'p, hoac gian tiep thong qua 
mot quy tuong ho hay quy huu bong? Du true tie'p hay gian tiep thi 
su thmh vuqng tai chinh noi chung cvia ban deu phu thuoc vao hieu 
qua hoat dong kinh doanh cvia GE. Do do, chang co y nghia gi khi 
cho rang cac nha dau tu to chvic va cac nha dau tu ca nhan la nhving 
thuc the hoan toan khac biet vol nhving lqi ich dau tu khac nhau. 

QUAN LY DAl HAN 

Nhung tham chi khi khong gian dvi chi trich cac to chvic thi cac 
nha phe binh cung cho rang thong tin thu nhap dinh hudng buoc 
cac nha quan tri dieu hanh doanh nghiep mot each khong thich hop 
nham vao cac muc tieu ngan han thay vi dai han. Ho lap luan rang 
thong tin dinh hudng lam cho nha quan tri tap trung xvi ly thong tin 



Hay Dua Ra Thong Tin Dinh Huong - 237 



thu nhap thay vi quan tam den hoat dong san xuat kinh doanh. 
Duong nhu ho tin bang each loai bo thong tin dinh huong, bo may 
quan ly se chuyen trong tam sang nhGng hoat dong mang lai lqi ich 
cho co dong trong dai han mot each than ky, thay vi chi co gang vuqt 
qua nhung ky vong ve thu nhap hang quy trong hien tai. 

Chac chan rang viec quan ly mot tuo'ng lai dai han se tot hon 
nhieu. Viec xii ly thu nhap ngan han ro rang la mot y tudng toi. Vi 
du, bo may quan ly co the de dang thuc day thu nhap trong quy hien 
tai bang each loai bo chi tieu cho hoat dong nghien cuu va phat tnen. 
Tuy nhien, ne'u lam nhu the ho co the bop nghet thu nhap cua nam 
tiep theo, hoac vai nam tie'p theo. Ro rang, day khong phai la mot 
quyet dmh khon ngoan, du no co the mang lai mot dot gia tang manh 
nhung tam thdi trong gia co phieu. 

Nhurig manh khoe xii ly thu nhap nhu vay co the la ket qua til 
ap luc phai "dat con so muc tieu" . Nhung ap luc do khong do thong 
tin dinh huorig gay ra. Du ban quan tri co cung cap thong tin dinh 
hudng hay khong thi nha dau tu va nha phan tich van cU tie'p tuc 
hinh thanh nhiing ky vong doi vdi doanh nghiep. Do Uy ban Chung 
khoan yeu cau phai co bao cao thu nhap hang quy, nha dau tu se 
hinh thanh ky vqng theo quy. Ne'u Uy ban Chving khoan yeu cau 
cac tap doan bao cao thu nhap tai chinh hang thang, cac nha dau tu 
se dat ky vong theo thang. Chac chan khong co ldi giai thich nao khac 
cho thuc te he't silc co ban va don gian nay. 

Do thong tin dinh hudng khong phai la dieu lam cho nha dau 
tu hinh thanh ky vong, nen se chang co y nghia gi khi khuyen khich 
cac cong ty ngitng cung cap thong tin dinh hudng. Trai lai, viec loai 
bo thong tin dinh huo'ng co the lam van de trd nen toi te hon. Xet 



238 - Even Bufieit Isn't Perfect 



cho ciing, thong tin dinh huo'ng tit bo may quan tri co le la nguon 
thong tin dang tin cay nhat ve ky vong thu nhap trong tUOng lai ma 
cac nha ctau tu co the nhan duqc. Thong tin dinh huo'ng can duqc 
dua ra bdi nhung ngudi clang thuc su dieu hanh cong ty. Co le khong 
ai co the biet ro hon ho ve kha nang thu nhap cua cong ty. Viec loai 
bo nguon thong tin quan trong nay se chi lam gia tang su hoai nghi 
va khong chac chan ve hoat clong cua cac cong ty ma thoi. 

TINH DE BIEN DONG 

Buffett va nhQng ngudi phan cloi thong tin clinh hudng chac 
han tin rang ho clang lam nhung clieu tot nhat cho cac co (Jong. 
Nhung dudng nhu dieu ma ho cam thay vo cung that vong la tinh de 
bien dong Ion trong gia co phieu, thudng xay ra sau nhiing Ian cong 
bo thong tin thu nhap cua doanh nghiep. Vi du, khong la lung gi neu 
ban nhin thay co phieu mot cong ty sut giam vai do-la chi vi ho 
khong dat duqc lqi nhuan ky vong mot vai xu. Nhting ngudi phan 
doi thong tin dinh huo'ng thich tap trung vao dai han noi rang each 
thvic phan ving nay qua la buon cudi. Co le ho dung. Nhung thay vi 
nghi rang mot dot ban thao co phieu khong hop ly la co hoi de mua 
them co phieu gia re, thi ho lai co gang loai bo tinh de bien dong bang 
each loai bo thong tin dinh huo'ng. Nhung chang co ly do chinh dang 
nao de tin viec loai bo thong tin dinh huo'ng se giam duqc tinh de 
bien dong mot each toi da. Se hieu qua hon nhieu neu tie'n hanh loai 
bo hoan toan viec cong bo thong tin thu nhap hang quy. Tuy nhien, 
khong ai nghiem tuc de nghi chung ta lam dieu do ca. 

Tinh de bien dong trong ngay cong bo thong tin dinh huo'ng la 
mot van de dac biet kho chiu doi voi nhiing nha dau tu ca nhan truo'c 
thang 10/2000. Trd lai thdi diem do, cac tap doan thudng loai trii 



Hay Dua Ra Thong Tin Dinh Huong - 239 

nha dau tu ca nhan khdi nhving thu mdi du hoi nghi. Ho thudng to 
chvic hoi nghi khi cd mot thong tin quan trong can cong bo, chang 
han nhu thu nhap trong quy. Ho cung thudng cung cap thong tin 
dinh hudng doanh so va thu nhap trong nhving cudc hop nay. Uy 
ban Chving khoan bat dau nhan ctuqc nhving ldi phan nan tit nhving 
ngudi khdng ctuqc mdi tham du ve viec cong bo cac thong tin co chon 
loc nay. Uy ban Chving khoan cung nhan thay gia co phieu thudng 
tang hoac giam dot ngot trong khi cuoc hop dang dien ra. Day la do 
nhting ngudi nam thong tin "tay trong" dang tien hanh giao dich co 
phieu hoac thong bao cho nhiing khach hang "rudt" cua ho trudc 
khi toan bo thi trudng biet tin. 

De tao ra mot san choi cong bang hon, Uy ban Chung khoan da 
ban hanh quy dinh cong bo thong tin cong bang, trong do cac cong 
ty cung cap thong tin mot each cong bang va dung thdi diem. Thong 
tin nay gid day phai duqc cong bo ddng thdi cho tat ca nhung ngudi 
cd nghia vu va quyen lqi lien quan. Ho khdng duqc phep cong bo 
thong tin bi mat cho mot nhdm nha phan tich hoac nha dau tu tuyen 
chon. Hau he't cac tap doan hien nay gdi thong bao mdi hop qua 
mang Internet. Ngay nay, bat cvi ngudi nao cung cd the theo ddi cac 
cuoc hop nay khi chung dang dien ra. Mqi nha dau tu deu cd the tiep 
can nhung thong tin gidng nhau d nhung thdi diem gidng nhau nhu 
cac nha chuyen mdn trong nganh. Tham chi, ban khdng can phai la 
cd ddng cong ty mdi duqc mdi. Mac du cac tap doan van duqc phep 
gap nha phan tich va nha dau tu to chuc rieng re, nhung ho bi cam 
cung cap bat cvi thong tin nao cd the duqc xem la thong tin quan 
trqng va chua tiet Id cong khai. Ne'u ho vd y lam nhu vay, ho se phai 
nhanh chdng cong bo ngay thong tin va nop bao cao ve Uy ban 
Chving khoan trong vdng 24 gid sau do. 



240 - Even Bufieit Isn't Perfect 



Bat ke quy dinh cong bo thong tin cong bang va mang lai cho 
moi nha dau tu quyen tiep can cac thong tin quan trong tai cung mot 
thati diem, gia co phieu van phan ving mot each manh me truot moi 
cong bo thong tin thu nhap. Dieu nay kho co the thay ctoi neu thong 
tin dinh huefng bi loai bo. Hon nvia, neu ban quan tri ngilng cung 
cap thong tin clinh hudng, co the mot so nha phan tich se ngilng quan 
tarn den co phieu. Dieu nay co the khong la gi doi vol nhving cong ty 
l6n nhu Coca-Cola, nhung su quan tarn cua nha phan tich khong 
phai la clieu ma cac cong ty nho muon la co cluqe. Doi vdi mot cong 
ty co mvic von hoa nho, viec giam cudng clo xuat hien cua thong tin 
co the lam giam su quan tarn cua cong chung, (Jong nghia voi chi phi 
von tang len. Con nhQng nha phan tich tiep tuc quan tarn clen co 
phieu sau khi ban quan ly cham diit viec cung cap thong tin clinh 
huefng thi sao? Ho se khong cham dut viec Mdc luqng thu nhap cua 
cong ty. Do la mot phan quan trong trong cong viec cua ho. Hay thu 
tudng tuqng khach hang se phan ving ra sao neu nha phan tich dua 
ra bao cao nghien cuu ma khong kem theo du bao thu nhap. Nha 
phan tich Uoc tinh thu nhap bdi vi khach hang yeu cau phai co thong 
tin do. Nhung neu cong ty ngilng cung cap thong tin dinh hudng thi 
U6c tinh cua nha phan tich nhieu kha nang bi sai lech. Nhieu nha 
dau tu phan nan rang chenh lech giQa thu nhap thuc te va Udc tinh 
do cac nha phan tich dua ra la qua Ion. Neu khong co thong tin dinh 
huefng, cac khoan chenh lech do con Ion ho'n nhieu. 

Hon nua, viec cham dut cung cap thong tin dinh huo'ng khong 
ngan can nha quan tri tu hinh thanh cac ky vong vi muc dich quan 
tri noi bo. Tat ca nhiing cong ty duqc quan ly tot deu phai tao ra 
nguon ngan sach ngan han. Ho phai Uoc tinh doanh thu va chi tieu 
cho nhiing tuan, thang va quy tiep theo. Ngay ca khi ho ngimg cung 



Hay Dua Ra Thong Tin Dinh Huong - 24 1 



cap thong tin dinh huo'ng cho nha dau tu, ho van phai dua ra nhung 
so lieu uoe tinh ve thu nhap va dong tien cho minh. Khac biet duy 
nhat la ho se khong cho tat ca chung ta biet ho ky vong nhu the nao. 
Dieu nay xem ra khong phai la mot y tudng hay. It thong tin hon se 
tao ra sU map md l6n hon, va sU map md cang ldn thi rui ro cang cao. 
Nha dau tu co the van mua co phieu cua cac cong ty khong con cung 
cap thong tin dinh huo'ng nua, nhung ho muon mua v6i gia thap 
hon. Ket qua khong the tranh khoi doi vdi cong ty la chi phi von se 
ldn hon. 

BANG CHUNG 

Ne'u ban cho rang nhting y kien duqc trinh bay 6 day chi la su 
phong doan ma thoi, ban hay suy nghi lai. Co vo so bang chiing cho 
thay viec loai bo thong tin thu nhap dinh huo'ng la mot y tuo'ng toi. 
NhQng kham pha tit cuoc nghien cilu cua Dai hoc Washington xem 
xet 96 cong ty chinh thiic cong bo ngurig cung cap thong tin dinh 
huo'ng thu nhap hang quy til nam 2000 den 2006 se khien moi nha 
dau tu quan tarn. Viec loai bo thong tin thu nhap dinh huo'ng dan 
den ton that ve tai san cua co dong mot each dang ke. 

Cac nha phe binh doi khi ly luan rang nhting con so thong ke 
chua han co y nghia ve mat kinh te. Vay day la mot each nhin khac 
doi vol ket qua nghien ciiu: trung binh, mot cong ty co gia tri von 
hoa thi trudng 10 ty USD se mat di khoang 480 trieu USD trong gia 
tri tai san trong thoi gian ba ngay sau khi ban quan tri quyet dinh 
khong cong bo thong tin thu nhap dinh huo'ng nQa. Con so nay co le 
du y nghia ve mat kinh te de moi ngudi chu y. 

Hon nua, viec ban thao co phieu trong ngay cong bo thong tin 



242 - Even Bufieit Isn't Perfect 

khong phai la kieu giao dich chi xay ra mot Ian. Hoa ra, cac cong ty 
chain dvit cong bo thong tin dinh huo'ng cung tiep tuc lam an kem di 
trong nam tiep theo. Ngoai ra, Mdc tinh thu nhap cua nha phan rich 
danh cho nhving cong ty nay cung tro' nen kem chinh xac hon. Vi 
phong doan nen qua thuc la su chenh lech givia thu nhap thuc te va 
mvic phong doan trd nen Ion hon doi voi nhving cong ty ngilng cung 
cap thong tin dinh huo'ng. 

Cac tac gia cua cuoc nghien cviu tin rang viec loai bo thong tin 
thu nhap dinh huo'ng dua ra tin hieu cho nha dau tu biet ban quan 
tri cong ty cam thay it lac quan hon ve dong tien tuong lai. Day 
khong phai la su trung hop khi nhieu cong ty quyet dinh cham dut 
cung cap thong tin dinh huo'ng lai gap rac roi trong viec dat duqc 
nhQng so lieu Udc tinh thong nhat cho nhiing quy trudc day. Cac 
cong ty nay cam thay tot hon nen im lang ve nhtrng ky vong thu nhap 
hon la thang than trinh bay tuong lai mot each dinh luqng. 

Nghien cviu thvi hai cua Dai hoc Florida va Dai hoc New York 
kiem tra tac dong cua viec ngimg va tiep tuc cung cap thong tin thu 
nhap dinh huo'ng. Cac nha nghien cuU da nhan dien ra trong 222 cong 
ty cham dvit cung cap thong tin dinh huo'ng til nam 2002 den 2005 co 
26 cong ty chinh thuc cong bo cham dvit cung cap thong tin dinh 
huo'ng va 196 cong ty quyet dinh cham dvit cung cap thong tin ma 
khong cong bo cong khai. Nhving cong ty nay dang trai qua thdi gian 
het svic kho khan trong viec dap ving hoac vuot qua nhving udc tinh 
thu nhap. Ho cham dvit cung cap thong tin dinh huo'ng bo'i vi hoat 
dong kinh doanh dien ra khong tot dep, chvi khong phai vi ho thuc su 
tin rang viec cham dvit cung cap thong tin dinh huo'ng la dieu tot dep 
cho co dong. That thvi vi la cac nha nghien cviu cung kham pha ra 



Hay Dua Ra Thong Tin Dinh Huong - 243 



rang nhieu cong ty tren thuc te da tiep tuc thong le cung cap thong tin 
thu nhap dinh huo'ng khi cac dieu kien kmh doanh dtfo'c cai thien. 

Hon nvia, cac tac gia cua cuoc nghien cviu nay nhan thay su 
quan tarn cua cac nha phan tich giam xuong doi vol nhving cong ty 
ngUng cung cap thong tin, dieu nay ly giai tai sao nhieu cong ty ngan 
ngai viec cham dvit thong le nay du ngay cang co nhieu ap luc tir 
nhQng to chvic nhu Phong Thuong mai va Cong nghiep. Ho cung 
nhan ra Ucfc tinh thu nhap cua cac nha phan tich tro' nen it chinh xac 
hon khi thong tin dinh huo'ng khong duqc cung cap. Va trai vol mem 
tin pho bien, cac tac gia con nhan thay rang cac cong ty cham dut 
hoat dong cung cap thong tin cung khong cung cap nhurig loai thong 
tin khac. Ve CO ban, it thong tin dinh huo'ng hon dong nghia vol it 
thong tin hon 6 cac mat khac. Co le dieu gay that vong nhat ma ho 
kham pha ra la cac cong ty ngurig cung cap thong tin dinh huo'ng 
cung it hanh dong de nang cao gia tri dai han. Vi du, ho khong gia 
tang chi phi tai chinh hoac dau tu cho hoat dong nghien cuti va phat 
trien. Cac tac gia ket luan: "Chung toi khong the chving thuc cho 
nhung khuyen nghi thudng duqc neu ra, rang cac cong ty nen ngurig 
cung cap thong tin dinh huo'ng hang quy". Dua tren nhting nghien 
cviu sau sac va toan dien, that kho co the tim ra dieu gi hay ho mot khi 
viec cung cap thong tin dinh huo'ng bi cham dvit. 

KHONG CO THONG TIN DINH HUONG 
6 BERKSHIRE 

Warren Buffett la mot nha dau tu cue ky thanh cong voi uy tin 
l6n va xving dang vdi nhung thanh tich ma 6ng da dat duqc vi lqi ich 
cao nhat cua co dong. Ket qua la khi ong manh dan bao ve mot quan 



244 - Even Buffett Isn't Perfect 

diem nao do, phan Ion nhung ngUOi con lai trong cong dong dau tu 
deu co khuynh huo'ng ung ho. Khong ai muon bi xem la mot ngudi 
chong Buffett. Vi Buffett ghet viec cung cap thong tin dinh huo'ng, 
nen viec nay cung trd thanh "trao luu" doi v6i nhieu nha dau tu khac 
di theo quan diem cua Buffett. 

Berkshire Hathaway khong cung cap thong tin dinh huo'ng, va 
co dong cua Berkshire dudng nhu rat hai long voi quyet dinh nay. 
Xet cho cung, tai sao ban nhat quyet phai doi thong tin dinh huo'ng 
mot khi ban co Warren Buffett dieu hanh cong ty cua minh? Co 
dong cua Berkshire khong can den thong tin dinh huo'ng vi ho tin 
tudng Buffett. Buffett cung thuyet ptmc mot so cong ty trong danh 
muc dau tu cua Berkshire ngimg cung cap thong tin dinh huo'ng. Ho 
cam thay an toan khi sd hiiu nhiing co phieu giong vdi Berkshire. 
Nhung khong phai cong ty nao cung co Warren Buffett tham gia 
dieu hanh hoac ngoi trong hoi dong quan tri. Khong phai cong ty 
nao cung hudng lqi til kien thvic dau tu xuat sac va tarn nhin xa cua 
Buffett. Chinh sach khong cung cap thong tin dinh huo'ng co the co 
hieu qua tot 6 Berkshire va mot so cong ty khac ma Berkshire sd huti, 
nhung khong co nghia la no cung dung cho moi tap doan khac. 

De thuc su cam nhan duqc tarn anh hudng manh me nhu the 
nao cua Buffett, hay so sanh AT&T va Coca-Cola. Khi AT&T 
thong bao, sau khi thi trudng dong cua ngay 23/01/2003, rang ho se 
cham dvit cung cap thong tin dinh hudng, gia co phieu lap tvic lao 
doc. Ngay tie'p theo, gia dong cua cua co phieu nay mat di 19%, hay 
4,83 USD mot co phieu. Nhung khi Coca-Cola dua ra thong bao 
tUOng tu chi mot thang trudc do, gia co phieu van duy tri on dinh. 
Trong hai ngay giao dich tie'p theo, Coca-Cola chi mat khoang 2%, 



Hay Dua Ra Thong Tin Dinh Huong - 245 



hay 93 xu mot co phieu. Tat nhien, co nhieu su khac biet quan trong 
gitfa hai cong ty nay tai thoi diem do, bat cii su khac biet nao cung co 
the giai thich duqc phan ving gia co phieu khac nhau qua xa nay. 
Nhung co mot diem khac biet then chot khong the bo qua: Buffett 
ngoi trong hoi dong quan tri Coca-Cola khi ho thong bao cham dut 
cung cap thong tin dinh hudng. Trong khi do, AT&T khong co 
Buffett trong hoi ctong quan tri de clam bao do tin cay cho co dong 
cua minh. 

Bang chving cla rat ro rang. Viec khuyen khich cac cong ty 
ngilng cung cap thong tin clinh hudng thu nhap khong phai la mot 
y tucftig that hay. Khi thong tin clinh hudng bi loai bo, co clong 
thudng ganh chiu mot khoan 16 kha ldn, it nha phan tich quan tarn 
cten cong ty va \Xdc tinh thu nhap ky vong trd nen thieu chinh xac. 
Hon nua, khong co gi bao clam rang cac cong ty cham dut cung cap 
thong tin ve hoat dong cua ho se cung cap thong tin bo sung ve cac 
ke hoach chie'n luqc dai han, va khong co bang chving nao cho thay 
ho gia tang muc do dau tu de toi da hoa gia tri dai han. Tuy cac cong 
ty co quyen sd huu mo' rong co the nhan duqc nhieu su quan tarn va 
co the hoat dong tot ma khong can cung cap thong tin dinh hudng, 
nhung nhung cong ty nho co the phai tra gia dat ne'u ho cham dut 
thong le nay. 

Co le dieu dang lo ngai nhat la nhieu ngudi nghi rang chi 
khuyen khich cac cong ty cham dut cung cap thong tin dinh hudng 
la chua du, ho muon nhin thay lenh cam duqc ban hanh. Nhung 
trong ky nguyen hoi phuc sau cac vu be boi doanh nghiep thi nhurig 
ngudi quan ly nha nude dang lam tat ca nhting gi co the de thuc day 
doanh nghiep cung cap them thong tin, chil khong phai han che 



246 - Even Bufieit Isn't Perfect 

thong tin. Viec cam cung cap thong tin ctinh huo'ng bang phap luat 
cung sai lam nhu viec bat buoc phai thuc hien no. Quye't ctinh cung 
cap hay khong nen thuoc ve quyen cua cac nha quan tri cong ty. Mac 
du bang chung t\X cac cuoc nghien cviu cho thay co ctong se cluqc 
phuc vu tot ho'n khi nhan ctuqc thong tin nhieu hon, nhung cung co 
luc quye't ctinh giQ im lang lai la chien luqc tot nhat. Vi du, cac nha 
quan tri co the lo so' chinh clang rang viec cung cap nhtrng thong tin 
thu nhap clinh huo'ng cu the co the mang lai lqi the cho ctoi thu canh 
tranh. Tat nhien, neu nha ctau tu khong along y vdi quye't ctinh cua 
ban quan tri, ho se bay to phan ving bang each ban co phieu cti. Noi 
torn lai, quy ctinh bai bo cung cap thong tin ctinh huo'ng - hoac bat 
buoc phai cung cap - se gay ton hai cho co ctong hon la giup ctd ho. 



HAy Dua Ra Thong Tin Dinh Huong - 247 

TOM TAT CHUONG 10 

• Buffett tin rang thong tin dinh huong se khuyen khich tu duy 
ngan han va lam cho cac nha quan tri tac dong den ky vong thu 
nhap thay vi tap trung vao hoat dong kinh doanh. Tuy nhien, 
thong tin dinh huong khong phai la dieu lam cho nha dau tu 
hinh thanh ky vong cua minh. Nguyen nhan thuc su la do Uy 
ban Chung khoan, ho yeu cau cac cong ty bao cao ke't qua tai 
chinh hang quy. Ngay ca doi voi cac cong ty da cham dut cung 
cap thong tin dinh huong, nha dau tu van tiep tuc hinh thanh 
ky vong vao thu nhap hang quy. Hay tranh dau tu vao nhung 
cong ty tir choi cung cap thong tin dinh huong, dac biet neu ho 
cung khong cung cap nhung thong tin cu the khac giup nha 
dau tu hieu doanh nghiep se hoat dong ra sao trong tuong lai. 

• Phan Ion su chong doi cung cap thong tin dinh huong bat 
nguon tutinh de bien dong cua gia co phieu, thuong xuat hien 
vao thai diem cong ty cong bo thu nhap. Gia co phieu co the 
bien dong manh, tham chi khi thu nhap tren moi co phieu 
khong dat duoc muc ky vong chi mot vai xu. Neu ban thuc su 
tin rang viec ban thao co phieu co lien quan den thu nhap ky 
vong la dieu khong hop ly, ban nen chao don no nhu la mot co 
hoi de mua them co phieu voi gia re hon. 

• Nhieu nha nghien ciiu chi ra cac khoan thua 16 co y nghTa ve 
mat thong ke Ian kinh te trong tai san cua co dong khi thong 
tin dinh huong bi loai bo. Ngoai ra, viec cham dut cung cap 
thong tin dinh huong cung dan den viec cac nha phan tich it 
quan tarn hon va nhung uoc doan thu nhap ky vong cung kern 
chinh xac hon. Hon nua, khong co bang chung nao cho thay 



248 - Even Bufieit Isn't Perfect 

nhCrng cong ty cham dut cung cap thong tin ctinh huong co 
dong thai cai thien gia tri dai han cua co dong. Neu ban so huu 
co phieu cua mot cong ty ma ban nghi ngo rang ho sap cham 
dut cung cap thong tin dinh huong, hay xem xet ban no that 
nhanh. Bung quay lai mua co phieu nay cho den khi ban tin 
rang cac dieu kien kinh doanh duoc hoi phuc. 

• Mot so cong ty trai qua nhung dot ban thao co phieu nang ne 
khi ho cham dut cung cap thong tin dinh huong. Cac cong ty 
khac hoan toan khong co nhung phan ung nhu vay. Su khac 
biet doi khi nam 6 su tin nhiem ma cac co dong dat vao bo may 
quan ly. Su tin nhiem cua bo may quan ly dac biet quan trong 
neu ban diu tu dai han. Tat ca cac cong ty se trai qua nhung 
giai doan kho khan, nhung nhung cong ty co cac nha quan tri 
uy tin lanh dao se co nhieu co hoi hoi phuc nhanh hon, ngay 
ca khi ho quyet dinh cham dut cung cap thong tin thu nhap 
dinh huong hoac thuc hien nhung hanh dong khac khong nhat 
thiet vi hi ich tot nhat cua nha diu tu trong ngan han. 



KET LUAN 



///Karren Buffett la mot huyen thoai song ngay trong chinh 
thdi dai cua minh. Chac chan ong la nha dau tu vi dai nhat con song 
tren the gidi nay. Ong cung la ngudi duqc viet sach nhieu nhat. Gan 
ctay, khi tim chit "Warren Buffett" trong phan muc "sach" tren 
Amazon.com, co gan 3.000 ket qua xuat hien, trong do co it nhat 
100 quyen co tit Buffett trong tita sach. Viec xuat ban quyen sach 
nay cung lam dai them danh sach ay. 

Cac nha dau tu het svic ham mo Warren Buffett. Phan lcfti su ca 
tung cua ho la ket qua true tie'p cua su thanh cong va giau co cua ong. 
Du gi di nua thi ong cung la mot trong nhung ngudi giau co nhat the 
gi6i. Cach day khong lau, ong da dong y hien tang phan loft tai san 
cua minh cho quy tit thien do Bill Gates dieu hanh. Nhung khong 
phai tui tien khong 16 hoac su hao phong ky la cua ong lam cho ong 
trd thanh tarn diem cua qua nhieu sit chu y den nhu vay. Ngudi ta 
cung rat thich thu voi tinh each cua ong. Du la ngudi het svic giau co 
va thong minh, ong thudng xuat hien nhu mot ngudi binh di. Moi 
ngudi yeu thich kha nang phi thudng cua ong trong viec thuc hien 
nhung danh gia bang ly tri thong thudng, dc khdi hai va hoan toan 
khong cd cat tdi ton tai trong ong. Buffett cd du tinh each cua Albert 
Einstein va Canh sat trudng Taylor trong loat phim truyen hinh thdi 
thap men 1960 cua Andy Griffith. Ban khong the nao khong ngudng 
mo, ton trong va yeu quy dng. Trudc het, ban mudn dung den tri 



250 - Even Bufieit Isn't Perfect 

tue cua 6ng trong hau nhu bat cvi chit cte gi. Sau do, ban muon ngoi 
6 ngoai hien nha ong, ciing an banh tao vol ong. 

Co le, ctieu thu vi nhat ve Warren Buffett la khong ai co the 
"phan loai" ong thuoc dang ngudi nao. Thuc te, viec co gang phan 
loai cac chien luqc dau tu cua Buffett la mot sai lam thudng mac phai 
6 nhieu tac gia va nha nghien cviu. Cac chuyen gia ve dau tu cung 
thudng thich dat dong nghiep cua minh vao mot nhom roi dan nhan 
cho ho. Ho thich noi nhiing dieu dai loai nhu: "Day la nha dau tu gia 
tri" hoac "Kia la nha dau tu tang trudng" . Tuy nhien, doi vdi Buffett 
thi khong the co nhiing cai nhan tien dung nhu vay. Buffett la mot 
nha dau tu gia tri nhung ong cung mua ca nhiing co phieu tang 
truo'ng. Buffett la mot nha dau tu mua va nam giu, dong thoi cung 
buon ban co phieu. Buffett thich dau tu vao nhiing cong ty co mvic 
von hoa ldn, nhung cung khong bo qua cac cong ty trung binh va 
nho. Buffett chi mua cac cong ty va co phieu cua My, nhung gan day 
ong bat dau mua lai cac doanh nghiep ngoai nude My. Buffett duqc 
biet den nhieu nhat nhu mot ngudi mua cac co phieu ca nhan hoac 
toan bo cong ty, nhung ong cung mua ca chving khoan co thu nhap 
co dinh nhu trai phieu. Thuc te, Buffett con tham gia ca vao tien te, 
hang hoa, va chung khoan phai smh. That su khong ai co the phan 
loai Buffett mot each ro rang duoc Khong co cai nhan phii hop nao 
de gan cho ong. Mot khi ban nghi rang minh da xac dinh duqc phong 
each cua ong thi ong lai thay doi. 

Ngoai ra, nhieu nha quan sat tin rang Buffett la ngudi sat da. 
Noi each khac, ho nghi rang ong tuan theo mot so nguyen tac nao do 
va khong bao gid rdi xa chung. Ho tin rang ong da thanh cong bang 
each thuc thi nhiing chien luqc co ban giong nhau het Ian nay den Ian 



KbtLuAn - 251 

khac, Ho cung tin rang ai cung co the tro' thanh mot nha dau tu thanh 
cong, mien la ho hieu duqc mot so bi quyet ua thich cua Buffett va 
lam theo ong. 

Gia nhu moi thu deu de dang den the! Tuy vay, phong each dau 
tu cua Warren Buffett hoan toan khong vung chac nhu ho nghi. Neu 
phai so sanh, no giong nhu mot dong dung nham nong chay. Do la do 
ong thudng xuyen thay doi va tinh chinh cac chien luoc dau tu cua 
minh. Buffett biet ro rang khong co nha dau tu nao co the hy vong trd 
nen cue ky thanh cong chi bang each lap di lap lai nhung budc di theo 
cung mot cong thuc. De thuc su thanh cong, nha dau tu phai san sang 
dieu chinh phong each va chien luoc cua minh theo turig dieu kien, 
hoan canh cu the. Buffett luon la mot cau hoc tro cua thi trudng, ong 
khong ngilng hoc hoi du ong da tot nghiep cac trudng kinh doanh noi 
tieng nhat cua My. Nen tang giao due cua Buffett chua bao gid di den 
hoi het, va ban cung nen nhu vay. 

Nhung mac du ong san sang thay doi va thich ilng v6i moi 
trudng, van co ba dieu ma Buffett luon nhat quan. Trudc het, ong rat 
yeu thich nganh kinh doanh bao hiem. Tai san ca nhan cua Buffett 
la ket qua true tiep cua chi mot co phieu - Berkshire Hathaway - va 
thanh cong cua Berkshire phan lcto la nhd mot nganh — bao hiem. 
Leo lai Berkshire tien vao nganh bao hiem, Buffett co the cham tay 
vao khoi luqng von khong 16 chd phan bo cua nganh nay. Ong nhan 
thay tit lau rang Berkshire co the kiem duqc ca gia tai bang each nhan 
cac khoan phi bao hiem tu* cac hop dong bao hiem va dau tu chUng 
voi ty suat thu nhap cao hon du de thanh toan nhUng vu doi bao 
hiem trong tUOng lai ma van con nhieu khoan lqi nhuan con lai cho 
co dong. 



252 - Even Buffett Isn't Perfect 

Dieu thu hai khong thay dor d Buffett la 6ng luon dat nang tarn 
quan trong cua mot bo may quart ly xuat sac. Bo may quan ly tot 
thuc su rat quan trong de tao ra gia tri dai han. Dieu nay nhat quan 
vol ly thuyet tar chinh, vi rang mot cong ty co bo may quan ly yeu 
kem neu duqc mot bo may quan ly khac tot hon kiem soat va dreu 
hanh thi se co gia tri cao hon. Day la mot ly do thudng duqc trich 
dan trong cac vu thu mua cong ty mot each thu dich. Tuy nhien, 
Buffett hoan toan khong thich thu mua cong ty theo each nay. Ong 
hoan toan khong quan tarn gi den nhQng cong ty duqc quan ly kem 
bdi ong khong quan tam den viec dieu hanh chung. Thay vao do, 
ong mdi nhung nhan vat hang dau cua nhung cong ty duqc dieu 
hanh tot true tiep lien lac vol ong neu ho san sang ban doanh nghiep 
cua minh. Nhung ong khong muon cac nha quan ly nay nghi huu 
hay ra di sau vu mua ban cong ty. Buffett chi quan tam den viec mua 
lai nhung cong ty tot co san cac nha quan ly gioi va san sang d lai tiep 
tuc dieu hanh cong ty. 

Buffett cung nor tieng 6 khia canh dao due. Cu the, ong muon 
cac nha quan ly lam viec cho minh phai hieu rang co dong la so mot. 
Ong khong quan tam den viec cac nha quan ly gioi cua ong krem 
duqc rat nhreu tien, mren la co dong cua ong duqc giau len. Ong rat 
ghe tdm trudc su tham lam qua do xuat hren d cac tap doan l6n trong 
nhung nam gan day. Buffett da nhin thay qua nhieu CEO duqc 
hudng qua nhreu quyen mua co phieu Uu dai va cac gor thudng cue 
lqn trong khr cong ty hoac co phreu cua ho thi chang co gi tot dep ca. 
Ong cung da chving kien qua nhieu cong ty phai vien den nhting thu 
thuat ke toan va cac manh khoe khac nhu mua lar co phieu quy (it co 
y nghia ve mat kinh te nhung co the thuc day gia co phieu) it nhat la 
trong mot khoang thdi gian du dai de nhiing nha quan ly thuc hien 



Kfo LuAn - 253 



quyen mua co phieu uu dai va nhanh chong ban chung cti vol gia 
cao. Noi chung, Buffett da chung kien qua nhieu nha quan ly huo'ng 
lqi ca nhan bang tien cua co dong cong ty cua ho. 

Thu ba, Buffett chu yeu dua vao phan tich chiet khau dong tien 
de tim kie'm cac co phieu va cac cong ty co kha nang mua lai voi gia 
thap hon gia tri noi tai. Ly thuye't tai chinh cho chung ta biet rang gia 
tri cua bat cvi tai san nao cung chi don gian bang voi gia tri hien tai 
cua tat ca cac dong tien tuong lai ma tai san do tao ra theo ky vong 
danh cho no. Mac du Buffett khong phai luc nao cung thich cac ly 
thuye't tai chinh kho hieu va thudng xuyen bay to su bat dong v6i 
gidi hoc thuat, nhung phan tich chiet khau dong tien la de tai ma 
Buffett va gidi hoc thuat co su dong thuan rat cao. Tuy nhung nha 
dau tu binh thudng doi khi cam thay so hai khi noi den phuong phap 
chiet khau dong tien, nhung phuong phap phan tich nay khong co gi 
la phiic tap nhu ve be ngoai cua no. Nghien cilu mot vai bao cao tit 
Pho Wall va xem xet mot vai bang tinh la ban co the co duqc ky nang 
va tu tin su dung phuong phap nay de nhan dien nhung co phieu 
dang duqc ban vol gia thap hon gia tri thuc cua no. 

Dieu quan trqng can nhan manh la phan tich chiet khau dong 
tien duqc su dung de tim ra nhGng co phieu bi dinh gia thap - chii 
khong phai co phieu gia tri. Day la su khac biet thudng khong duqc 
cam nhan day du. Mot co phieu bi dinh gia thap la mot co phieu co 
the duqc mua lai vdi gia thap hon gia tri noi tai cua no. Con mot co 
phieu gia tri chi don gian la mot co phieu co cac he so gia thap. Tuy 
co vo so vi du cho rang co phieu gia tri thudng mang lai hieu qua cao 
hon co phieu tang trudng (la nhQng co phieu co cac he so gia cao) 
trong khung thdi gian dau tu dai han, nhung cac co phieu gia tri 



254 - Even Bufieit Isn't Perfect 



khong phai luc nao cung bi dinh gia thap, con cd phieu tang trudng 
khong phai luc nao cung duqc dinh gia cao. Buffett dua vao phan 
tich chiet khau dong tien de nhan dien nhiing co phieu bi dinh gia 
thap. Tot nha't hay mua nhung co phieu dang duqc ban vdi gia thap 
hon gia tri thuc cua chung. Tuy nhien, cung co vudng mac trong 
each tu duy nay. Khi ban ket luan mot co phieu bi dinh gia thap, ban 
dang gia dinh rang ban dung theo phan tich cua ban, con tat ca 
nhttng ngudi khac tren thi trudng la sai. Suy cho cung, neu moi ngudi 
deu dong y rang co phieu do thuc sU bi dinh gia thap thi ho han da 
bat dau mua va day gia no len cao tit lau. 

Dieu nay dua chung ta den mot van de quan trong khac. Tuy 
Buffett dong y vo'i giol hoc thuat ve gia tri ly thuye't cua viec phan 
tich chiet khau dong tien, ong van bat dong v6i ho d mot so diem 
khac. Vi du, nhieu hoc gia (va mot so luong Ion nhung ngudi thuc 
hanh) tin rang thi trudng co tinh hieu qua, nghia la gia ca co phieu 
phan anh chinh xac gia tri thuc cua chung. Do do, ho khong tin ai do 
co the thudng xuyen thu duqc ket qua tot hon chi so cua thi trudng 
trong thdi gian dai bang each lua chon co phieu de mua vao. Tuy ho 
thila nhan cac nha dau tu sieu hang nhu Buffett thuc te co ton tai, 
nhung ho san sang loai bo dieu nay bang each xem do la nhung 
trudng hop ngoai le. Tuy nhien, Buffett khong su dung ly thuye't 
quan ly danh muc hien dai va gia thuye't thi trudng hieu qua. Ong 
cho rang cd qua nhieu cai goi la "ngoai le" tren thi trudng, nen nha 
dau tu thong minh can xem xet lai hieu luc cua ly thuye't quan ly 
danh muc hien dai. Buffett tin rang cac nha dau tu thong minh bie't 
nghien cUu, chi mua nhung cd phieu bi dinh gia thap va nam giu 
trong dai han de cd the nhan duqc nhung ket qua vuqt trdi so vdi 
muc trung binh cua thi trudng. Tuy cac nha dau tu than tuqng hda 



Kfo LuAn - 255 



Buffett va xem dng nhu mot bang chung cho thay thi trudng khong 
hieu qua, ban than Buffett lai thich trich dan Walter Schloss, mot 
bac thay ve dau tu thudng xuyen vuot trdi thi trudng trong su nghiep 
dau tu hon 47 nam cua minh. 

Da dang hda la mot khai niem duqc gidi hoc thuat ua thich. 
Tuy nhien, thong diep cua Buffett ve van de nay co phan pha trdn. 
Gidi hoc thuat ndi rang moi ngudi nen nam giQ mot danh muc dau 
tu da dang hoa rong. Ho thudng khuyen nghi dau tu vao cac quy 
tUOng ho hoac quy chving khoan tong hop hoat dong theo nhung chi 
so co nen tang rong. Theo gioi hoc thuat, da dang hoa se dam bao cho 
nha dau tu nhan duqc thu nhap cao nhat cho bat cu mvic do rui ro 
nao. Tuy nhien, da dang hoa lai kim ham nha dau tu vol ty suat thu 
nhap trung binh cua thi trudng. Nhiing ngudi nam giu 1 mot danh 
muc dau tu da dang hoa rong khong co nhieu hy vong vuqt troi so v6i 
thi trudng. 

Cho den kha gan day, danh muc dau tu cua Berkshire van rat 
tap trung. Hien nay Berkshire dang sdhQu hon 70 cong ty con, hang 
ta ma co phie'u cua cac cong ty dai chung va du loai chung khoan co 
thu nhap co dinh. Berkshire da trd nen da dang hoa hon luc nao khac 
trong hch su cua minh. Berkshire tang trudng qua nhanh va cd qua 
nhieu tien de dau tu nen khong the khong da dang hda duqc Tuy 
nhien, cong ty van chua da dang hda den mvic ly thuyet tai chinh yeu 
cau. Dudi su lanh dao cua Buffett, Berkshire da chuyen hda tit vi the 
cue ky tap trung sang da dang hda sau rdng hon. Buffett cung 
khuyen nghi da dang hda nhieu hon doi vdi nhQng ngudi khac. Ong 
ndi rang dai da so cac nha dau tu binh thudng nen da dang hda rdng. 
Tuy nhien, ong cung ly luan rang chi can khoang 5-6 ma cd phieu 



256 - Even Bufieit Isn't Perfect 

trong danh muc cung mang lai muc do da dang hda day du cho 
nhung nha dau tu biet minh dang lam gi va thuc su hieu each danh 
gia doanh nghiep. 

Xin nhac lai, cd ba dieu cd the ndi mot each chac chan ve Buffett 
la (1) ong co su khao khat kinh doanh trong nganh bao hiem, (2) dng 
dac biet nhan manh den chat luqng cua bo may quan ly, va (3) ong 
thich mua cdng ty hoac co phieu vdi gia thap hon gia tri noi tai cua 
no theo mo hinh chiet khau dong tien. 

Chung ta cung da hoc duqc mot so dieu huti ich khac. Vi du, 
nghien cilu hoc thuat cho thay co phieu gia tri se vUOt troi co phieu 
tang trudng trong dai han, nhung co phieu tang trudng lai co hieu 
qua tot hon doi v6i cac nha dau tu ngan han. Chung ta biet rang 
nhting co phieu co gia tri von hoa thi trudng nho se co hieu qua cao 
hon nhQng co phieu co gia tri von hoa Ion trong dai han. Ngoai ra, 
dau tu theo da tang trudng thuc su co tac dung. Cu the, nhung co 
phieu co da tang trudng gia va thu nhap manh me thudng cd ket qua 
tot hon nhiing cd phieu khac trong thdi gian dau tu tvt 6-8 thang. 
Mac du nhieu nha dau tu khdng thich cac chie'n luqc dau tu dua vao 
da tang trudng nhung cac nghien cviu cho thay dau tu theo da tang 
trudng la each dau tu chinh dang va mang lai lqi nhuan tot. 

Tuy nhien, dau tu theo da tang trudng khdng phai danh cho tat 
ca moi ngudi. Du khdng gidng nhu viec mua ban cd phieu hang 
ngay, nhung dau tu theo da tang trudng ddi hdi su luan chuyen von 
nhieu hon dang ke so vdi chie'n luqc mua va nam giu don thuan. Ket 
qua la cac nha dau tu theo da tang trudng phai ganh chiu chi phi giao 
dich ldn hon cac nha dau tu gia tri dai han. Tuy nhien, chi phi giao 
dich hien nay cd the giam xudng muc tdi thieu nhd tien ich giao dich 



KbtLuAn - 257 

qua mang cua cac cong ty chving khoan. Nhung phi mdi gidi giao 
dich khong phai la loai chi phi duy nhat can phai lo lang. Thue' la 
mot yeu to khac ntia. Cac nha dau til mua va nam giu 1 khong can phai 
chu y nhieu den viec nop thue. Xet cho cung, neu ban khong ban di 
thi ban khong hien thue hda loi nhuan. Neu ban khong hien thue 
hda lqi nhuan, ban chang phai lo lang gi ve viec nop thue cho nhQng 
khoan thu nhap ay. Tuy nhien, cac nha dau tu tang trudng thudng 
hien thue hoa loi nhuan cua minh thudng xuyen. S6 thue khong 
thich cac nha dau tu mua va nam giu 1 , nhung ho rat "yeu men" cac 
nha dau tu theo da tang trudng. 

Chung ta cung biet rang Warren Buffett van dung mot so chie'n 
luotc ma hau het nhung nha dau tu binh thudng khong co du dieu 
kien de ap dung. Vi du, thay mat Berkshire, ong thudng mua lai toan 
bo mot cong ty nao do. Tham chi khi ong chi mua lai mot so co phie'u 
cua mot cong ty mem yet, cuoi cung Berkshire van trd thanh mot 
trong nhQng co dong ldn nhat. Thue te, ong da ngoi trong hoi dong 
quan tri cua it nhat la 20 cong ty. Co luc, ong con dam nhan vi tri 
giam doc dieu hanh cua Salomon Inc. Du khong thich, nhung ong 
phai tinh den viec thay the cac nha quan ly kem coi. Trong bat cu 1 
trudng hop nao, co the noi mot each cong bang rang Buffett la ngudi 
mua lai doanh nghiep chvi khong phai la ngudi mua co phie'u. Tuy 
nhien, mua co phie'u lai la dieu pho bie'n nhat ma hau het cac nha 
dau tu binh thudng cd the lam duqe. Do la do ho khong the cd duqc 
mot vi the du ldn trong bat cvi mot cong ty nao de van dung sue 
manh cua su anh hudng ma Buffett thudng cd. Ndi mot each don 
gian, nha dau tu binh thudng khong the lam nhting viec da giup 
Berkshire va Buffett thanh cong den the. 



258 - Even Buffett Isn't Perfect 

Dau tu tu nhan vao co phan dai chung (PIPE - Private 
Investments in Public Equity) cung la mot vi du hoan hao khac cho 
thay nhQng gi Buffett co the lam duqc nhung cac nha dau tu binh 
thuo'ng lai khong the. PIPE cho phep Berkshire chiem lay nhting vi 
the lcfti trong cac cong ty mem yet tren mot nen tang thuan loi. 
Nhiing cong ty niem yet doi khi sii dung cong cu PIPE de gianh 
quyen tiep can nhiing luqng von Ion mot each nhanh chong ma 
khong can phai dang ky vdi Uy ban Chung khoan. Su dung PIPE, ho 
cung co the giam thieu phi bao lanh. Cong cu PIPE thuo'ng bat dau 
bang mot loai chung khoan co the chuyen doi va thanh toan cho 
ngudi mua mot dong tien lai hoac co tvic. Tuy nhien, vao mot thdi 
diem nao do trong tuong lai, chving khoan nay co the duqc chuyen 
doi thanh co phieu pho thong, mang lai cho nha dau tu quyen loi ldn 
tren von chu so' huu trong cong ty phat hanh. Neu duqc co cau hop 
ly va phat hanh hoan chinh, khong co gi phai giau giem ve cong cu 
PIPE. Tuy nhien, chung cung la mot vi du khac cho thay each 
Berkshire va Buffett doi khi co the trien khai nhting chien luqc dau 
tu ma mot nha dau tu binh thuo'ng khong the van dung duqc. Neu 
ban nhan thay y tudng dau tu thong qua cong cu PIPE thu vi, hay 
xem xet mua co phieu cua Berkshire hoac dau tu vao mot hedge fund 
thuo'ng khai thac chien luqc nay. 

Co le, mot so doc gia cam thay ngac nhien khi doc thay trong 
quyen sach nay rang khong phai tat ca nhtrng khoan dau tu cua 
Buffett deu mang lai cho 6ng thanh cong to l6n. Tren thuc te, chung 
ta cung da xem qua mot vai hang muc dau tu "co van de" cua 
Berkshire. Tuy nhien, dieu thu vi la Buffett co tai nang thien bam 
dang kmh ngac trong viec bien nlumg thuong vu rac roi thanh nhting 
ket qua co lqi. Dieu do thudng phai doi hoi su kien nhan rat Ion. Vi 



KbtLuAn- 259 

du, Berkshire da mua lai ca General Re va Netjets nam 1998, nhung 
mai clen nam 2006 hai cong ty nay mo'i bat dau co lqi nhuan. Ngay 
sau khi mua lai General Re, Buffett da gap du trui rac roi, bao gom 
ca nhung thong le bat thudng trong ke toan, nhtrng hop dong bao 
hiem dupe dinh gia qua thap, va nhtrng khoan 16 kha lcfn lien quan 
den cluing khoan phai sinh. Netjets cung ganh chiu nhQng khoan 
chi phi khong 16 khi co gang tham nhap thi trudng chau Au. Sau khi 
bat dau tru duqc 6 chau Au, hoat dong kinh doanh cua no tai My lai 
trd nen kho khan. Tuy nhien, Buffett chua bao gid dau hang 6 nhtrng 
cong ty nay. Ong tin tudng rang cuoi cung chung cung se thanh cong 
va dong gop nhung khoan lqi nhuan Ion vao ty suat lqi nhuan chung 
cua Berkshire. Trong tarn dai han cho phep ong gan bo vdi nhQng 
cong ty nay du trong thdi kho khan hay thuan lqi. Diem can luu y la 
viec dau tu dai han doi khi doi hoi phai co su kien nhan rat Ion. Neu 
ban khong co ly do gi de tin rang cong ty se xuong doc, va mien la bo 
may quan ly co du nang luc, ban chi can "ngoi yen va chd dpi". 

Chung ta cung biet ve tarn quan trong cua hoat dong quan tri 
doanh nghiep tot va ke hoach ke nhiem tai Berkshire. Berkshire co 
qua khu khong tot 6 nhting mat nay trong nhieu nam, nhung hau 
het cac nha dau tu deu khong quan tarn. Xet cho cung, nha dau tu 
thudng khong phan nan gi ve hoat dong quan tri doanh nghiep va 
van de ke thila khi co phieu dang hoat dong tot. Tuy nhien, trong 
nhung nam gan day, nhieu nha dau tu da phai nem mui khi nhan ra 
nhung dieu nay co y nghia quan trong nhu the nao. Nhung that bai 
6 Tyco, Enron, WorldCom, Adelphia va hon mudi cong ty noi tieng 
khac da xay ra phan lo'n vi thong le quan tri doanh nghiep yeu kem. 

Warren Buffett la mot giam doc dieu hanh xuat sac. Ong cung 
la mot trong so nhQng giam doc dieu hanh co dao dvic nhat trong 



260 - Even Bufieit Isn't Perfect 



gioi kinh doanh. Khong may la khong phai tat ca cac cong ty deu 
may man khi co mot ngudi nhu Buffett dan dat. Tham chi co tot nhu 
Buffett di ntia thi ong cung khong phai la ngudi bat tu. Mot ngay 
nao do, Buffett se khong con co the dan dat Berkshire duqc nua. Day 
chinh la ly do Berkshire phai coi trong hoat dong quan tri doanh 
nghiep va ke' hoach ke nhiem. Co dong can co mot hoi dong quan tri 
du manh de gitr cho giam doc dieu hanh khong di qua quyen han. Ho 
cung phai cam thay an toan khi biet rang luon co ke hoach du phong 
de Berkshire tiep tuc hoat dong tot neu co dieu khong hay xay ra cho 
Buffett. Nhd vao cac quy dinh mol cua San Chving khoan New York, 
cac cong ty mem yet khong the nao ngoanh mat lam ngo truo'c nhiing 
van de nay. Nhung mot so cong ty thuc hien tot hon nhiing cong ty 
khac. Hon nQa, nhieu cong ty co co phieu duqc giao dich d san khong 
chinh thuc (OTC) lai khong may quan tarn den hoat dong quan tri 
doanh nghiep va su ke thita. Cac nha dau tu dai han da co mot bai 
hoc dat gia trong nhQng nam gan day khi mot so cong ty noi tieng do 
v6, mot phan do cac thong le quan tri doanh nghiep ye'u kem. Trudc 
khi dat tien cua minh vao bat cvi cong ty nao, hay dam bao rang no 
duqc quan tri tot. 

Quyen mua co phieu uu dai cung thu hut su chu y cua cac nha 
dau tu trong nhtrng nam gan day. Trai vdi luong thong tin pho bien, 
Buffett khong phan doi viec svi dung quyen mua uu dai. Thuc ra, 
ong tin rang quyen mua Uu dai la mot cong cu htru ich de thuo'ng 
cong cho cac nha dieu hanh doanh nghiep. Tham chi ong con du 
doan ngudi ke nhiem ong 6 Berkshire se nhan phan Ion bong loc cua 
minh til quyen mua Uu dai. Tuy nhien, Buffett phan doi manh me 
viec lam dung quyen mua uu dai. Ong nghi rang cac giam doc can 
phai co gang co cau quyen mua uu dai theo each co the tudng thudng 



KbtLuAn - 261 

thuc su cho nhung nha quan ly co dong gop gia tri gia tang va khong 
chi xuat hien trong thdi ky thi trudng tang trudng. Ong tin quyen 
mua co phieu uu ctai khong phai la ttui mien phi. Buffett la mot trong 
nhung ngudi ldn tieng ung ho yeu cau phai ghi nhan chi phi cho cac 
quyen mua Uu ctai trong cac thuyet mmh thu nhap doanh nghiep khi 
chung duqc cap cti. Nhung thuc te la thuc su chua phat sinh khoan 
chi phi nao cho mot quyen mua Uu ctai cho den khi no cluqc hien thuc 
hoa. Ke toan thue cong nhan su that clon gian nay, nhung ke toan tai 
chinh lai khong. Ket qua la, vi nhung muc ctich cua ke toan tai chinh, 
quyen mua uu ctai ctuqc ctinh gia khi chung ctuqc cap va ctuqc ghi 
nhan chi phi khi chung ctuqc hien thuc hoa. Nhung vi muc ctich cua 
ke toan thue, quyen mua uu clai chi ctuqc ghi nhan chi phi khi chung 
ctuqc su dung. Ghi nhan chi phi cho quyen mua uu clai trucVc khi 
chung ctuqc hien thuc hoa cung sai lam nhu viec hoan toan khong 
ghi nhan chung. Hon nua, nhung each thuc xu ly ke toan va thue 
khac nhau se lam cho cac nha ctau tu them boi roi. Trong bat cvi tinh 
huong nao, nha ctau tu nen can than vdi viec ctau tu vao mot cong ty 
neu chi phi quyen mua Uu clai trong quy tang len nhieu hon muc vai 
xu mot co phieu. 

Mot so ctoc gia co the cam thay ngac nhien khi biet rang Buffett 
phan ctoi manh me the nao ctoi vcVi nhung no luc cat giam thue. Vi du, 
Buffett ung ho thue tai san. Ong tin rang moi ngudi chi nen kiem 
tien de sd huu cho rieng minh, va tu lau ong da the hien quan diem 
ro rang: nhung ngudi thua ke cua ong chi co the hy vong nhan duqc 
rat it tai san thua ke tu ong. Nhung ngudi nhu Buffett so rang neu 
thie'u cac sac thue cao danh vao tai san, cac ca nhan da tich luy duqc 
luqng tai san khong 16 se chi chuyen giao tai san cua minh cho ngudi 
thua ke cua ho, tao ra nhung the he con cai kem coi va hu hong, 



262 - Even Bufieit Isn't Perfect 



khong dong gop hay mang lai lqi ich gi cho xa hoi ca. Nhung sit that 
la nhiing nguoi phai doi mat v6i cac loai thue tai san qua Ion co the 
se len ke hoach tru6c va chuyen ganh nang nay bang each mua bao 
hiem thue tai san (co le tit mot trong nhung cong ty cua Berkshire) 
hoac khai thac nhung 16 hong ve thue, 16 hong Ion nhat cho phep 
ngu6i giau hien tang tai san cua minh cho mot to ctuic tru6c khi qua 
ct6i. Qua thue, ctay chinh la ctieu ma Buffett ctang lam. Tuy 6ng ctang 
etuqe khen ngqi vi tinh hao phong phi thuong cua minh, nhung 
quye't ctinh cho cti tien bac cua minh eta day tai san cua 6ng khoi ban 
tay cvia chinh phu. 

Buffett cung ung ho ctanh thue cao hon vao thu nhap tit ctau tu. 
Ong eta chu dong de nghi chong lai nhung no luc nham giam thue ca 
nhan danh vao co tiic, mac du co tvic duqc tra cho co dong chi sau khi 
cong ty da thanh toan he't cac khoan thue lien quan. Noi each khac, 
tinh trang nay dan den viec danh thue hai Ian. Tuy vay, Buffett tin 
rang cat giam thue thu nhap til dau tu se chi mang lai lqi ich cho 
nhung nguoi giau co. Thue te cho thay thue suat thap hon se mang 
lai lqi ich cho tat ca moi nguoi bang each kich thich tang trudng kinh 
te va gia tang thu nhap tit thue cua chinh phu lien bang. Tang tru6ng 
kinh te manh me hon dong nghia v6i viec tao ra nhieu CO hoi viec 
lam tot hon cho tat ca moi nguoi trong xa hoi. Danh thue vao cac 
hang muc dau tu v6i thue suat cao hon co le se gay hai hon la co lqi. 
Khi cac chinh tri gia bat dau ban ve viec tang thue danh vao nguoi 
giau, thi do cung thuong la thoi diem tot de rut tien ra khoi thi 
tru6ng. Khi ho bat dau noi den viec giam thue suat, ban nen xem xet 
mua them co phie'u. 

Cuoi cung, Buffett muon nhin thay cac tap doan cham dut viec 
cung cap thong tin thu nhap mang tinh dinh hu6ng. Ong tin rang 



Ket Luan - 263 

viec cung cap thong tin dinh huo'ng se khuyen khich tu duy ngan 
han ve phia cac nha dau tu va nha quan ly cong ty. Buffett khong 
phai la ngudi duy nhat cam nhan theo huo'ng nay. Mot so nha binh 
luan va to chvic da ap dung thong le nay. Tuy nhien, viec tin rang 
thong tin dinh huo'ng chiu trach nhiem cho tu duy ngan han la mot 
nhan thuc sai lam. Khong ai tranh cai viec dieu hanh mot tap doan 
voi tarn nhin dai han khong phai la mot phuong phap Uu viet, nhung 
se sai lam khi tin rang thong tin dinh huo'ng tao nen tu duy ngan han. 
Chac chan nha dau tu tap trung vao cac so lieu thu nhap hang quy, 
nhung khong phai la do cac tap doan cung cap thong tin dinh huo'ng. 
Nha dau tu chu y den ket qua kinh doanh hang quy chi vi mot ly do 
- Uy ban Chung khoan yeu cau cac tap doan phai bao cao ket qua 
hang quy. Chinh yeu cau nay cua Uy ban Chving khoan da lam cho 
nha dau tu tao ra ky vong hang quy cho minh. Ne'u Uy ban Chung 
khoan yeu cau cac cong ty bao cao ket qua hang thang thi nha dau tu 
cung se co ky vong hang thang. Dieu nay khong he lien quan gi den 
thong tin dinh huo'ng ca. Viec loai bo thong tin dinh huo'ng se khong 
cham dvit duqc viec cac nha dau tu tu hinh thanh ky vong cho chinh 
minh. 

Hon nua, thong tin dinh huo'ng cung cap nhung thong tin quy 
gia. Co it nhat hai cuoc nghien cviu chving minh rang Udt tinh thu 
nhap se trd nen thieu chinh xac khi thong tin dinh huo'ng khong duqc 
cung cap. Trong mot ky nguyen ma cac CO quan quan ly nha nuo'c 
dang ra sue thuc day su minh bach trong cong bo thong tin, thi viec 
khuyen khich cac cong ty ngimg cung cap thong tin dinh huo'ng qua 
khong phai la mot y kien hay. 

Co mot so cong ty chua bao gid cung cap thong tin dinh huo'ng. 
Dieu nay khong co nghia la nha dau tu nen tranh mua co phie'u cua 



264 - Even Bufieit Isn't Perfect 

ho. Berkshire Hathaway chua bao gid cung cap thong tin, nhung ho 
to ra la mot trong nhung hang muc dau tu dai han tot nhat tren thi 
trudng. Tuy nhien, can phai "tuyt coi" nhQng cong ty trudc kia co 
cung cap thong tin ctinh huo'ng bong nhien quyet ctinh cham dut 
thong le nay. 

Hang nam tap chi Forbes deu cong bo danh sach xep hang cac 
ty phu tren khap the giol Chi mot vai ngudi leo duoc len bac thang 
cao nhat trong danh sach danh gia nay bang each dau tu. Hau het 
ho, nhtf Bill Gates - sang lap vien cua tap doan Microsoft, deu kiem 
duoc gia tai khong 16 chi til mot cong ty. Trai lai, Warren Buffett la 
mot nha dau tu thuc su. Mac du tai san cua 6ng cung bat nguon til 
chi mot cong ty, nhung cong ty do, Berkshire Hathaway, lai rat doc 
dao. Berkshire thuc sit la mot cong ty dau tu. Buffett xay dung 
Berkshire bang each tai dau tu cac dong tien til linh vile bao hiem 
sang cac doanh nghiep khac. Ong cung da giau len trong qua trinh 
nay. Tuy nhien, dieu quan trong hon la ong da lam cho cac co dong 
cua minh thmh vUOng trong thay. Co le khong co ca nhan nao khac 
co the tao ra nhieu trieu phu nhu ong. Dua tren bang chiing nay, han 
la se cong bang khi ket luan rang Warren Buffett la mot trong nhQng 
nha dau tu vi dai nhat - neu khong muon noi la nha dau tu vi dai 
nhat - cua moi thoi dai. 



lOi cam ta 



II hang 9/2006, trong khi tren dudng den trudng quay de lam 
mot cuoc phong van ve nen kinh te, toi nhan duqc mot thu dien tii 
tren may dien thoai di dong BlackBerry til Jeffrey Krames, mot 
ngudi toi chua tilng duqc biet den truot do. But thu mdi toi lien he 
vdi ong ay de thao luan viet mot quyen sach. Ban dau, toi nghi do chi 
la mot thu rac. May thay, toi da lam theo thu moi cua Jeffrey trong 
ngay horn sau. Trudc khi toi biet chuyen xay ra, toi da nghien ngam 
trong ca nam trdi. Toi cam on Jeffrey va ngudi trq ly bien tap day 
nang luc Courtney Young cua ong da khuyen khich va dinh hudng 
cho toi trong suot qua trinh viet quyen sach nay. 

Toi rat biet on cac dong nghiep trucfc va nay 6 Forbes Inc, dac 
biet la nhiing thanh vien trong gia dinh Forbes. Toi xin cam on 
Wally, Tim va Steve, trong nam 1997 da quye't dinh tuyen mot giao 
su tai chinh khong ten tuoi (la tac gia - ND) lam bien tap vien m6i 
cho Forbes Special Situation Survey, mot an pham cung cap thong tin 
ve dau tu duqc ngudi cha va ngudi anh qua co Malcolm cua ho khdi 



266 - Even Bufieit Isn't Perfect 

dau tit nam 1954. Gia ctinh Forbes da trao cho toi rat nhieu CO hoi 
tuyet vol trong thap ky vvia qua. Lam viec vol ho da mang lai niem 
vui rat Ion cho ban than toi. Toi cung xin cam on Leonard Yablon, 
ngudi tie'p tuc lien he voi toi cho den ngay nay, de dam bao rang toi 
luon suy nghi ve thi trudng chving khoan. 

Tat ca nhving co hoi tuyet vdi b Forbes Inc, deu den cung vol 
nhving trach nhiem nghiem tuc. Xuat ban hai ban tin ve dau tu duqc 
tap chi Hulbert Financial Digest danh gia cao, san xuat mot chuong 
trinh video phat tren Internet hai tuan mot Ian, va deu dan cung cap 
nhQng ldi binh luan ve nen kinh te va thi trudng cho vo so dai phat 
thanh va truyen hinh la nhiing viec du sue lam toi ban ron. Toi han 
khong the nao lam het nhiing viec nay, cong vol viec vie't sach, ne'u 
khong co su ho trq xuat sac ma toi nhan duqc hang ngay til hai nha 
phan tich chving khoan Taesik Yoon va Samuel Ro. Toi khong the 
nao tim ra nhung cong su gioi ho'n ho. 

Toi phai neu ten nhQng ngudi thay tuyet vol cua minh, nhieu 
nam ve trudc da truyen cam hung cho toi d trudng Lower Merion 
High School, Dai hoc Villanova, va Dai hoc Ky thuat Virginia Tech. 
Toi dac biet cam on Robert Hansen, Art Keown va John Pinkerton 
la nhimg thanh vien trong hoi dong cham luan van cua toi, ho da 
chving to rang toi co kha nang lam viec tot hon mvic minh nghi. 

Cuoi cimg, nhung quan trong nhat, toi vo cung cam on toan 
the gia dinh toi. Warren Buffett noi rang ong may man duqc sinh ra 
6 My. Con toi may man khi cha me toi cam thay can phai di cu sang 
My tvi lvic toi va chi toi, Kayane, con rat nho. Toi cung cam thay may 
man rang me toi da givip toi quan tarn den linh vUc dau tu tvi khi con 
la mot cau thieu nien. Toi no nhung lol cam on dac biet cho Noone, 



Lai Cam Ta - 267 



ngudi vo tuyet vol cua toi va ba con gai de thuong cua chung toi. 
Noone khong chi ctong vai la ngudi phong van toi ban ctau ma con 
clam nhan nhieu nhiem vu d nha cle toi co the danh them thdi gian 
cho viec viet cuon sach nay. Lori, Lucine va Lily da the hien su kien 
nhan va su cam thong Ion lao trong suot qua trinh ay. Toi thuong 
lam viec rat khuya va da khong danh cho cac con du thdi gian cua 
mot ngudi cha. Nao, cac con, cuoi cung thi moi viec da xong. Chung 
ta ciing di choi bong nao! 



Muc Luc 



Lai tua 5 

Giai thieu 11 

1. M0T BUFFETT M0I CUA "DA DANG HOA"? 29 

2. M0T BUFFETT BI DINH GlA THAP 61 

3. GlA TRI CHO DAl HAN, TANG TRUONG 

CHO NGAN HAN 95 

4. DUNG BAO GIO KET HON VOI CO PHIEU 115 

5. MUC TIEU THU MUA CUA BUFFETT 135 

6. KHI CAC KHOAN DAu TU "TOT" TRO THANH KEM 155 

7. SU CAI QUAN VA NGUOI KE NGHIEP BUFFETT 183 

8. KHONG CO QUYEN CHQN MUA CO PHIEU 

CHO BUFFETT 201 

9. BUFFETT: NGUOI UNG H0 THUE CAO 219 

10. HAY DUA RA THONG TIN DFNH HUONG 233 
Ke't luan 249 
Lin cam ta 265 



VAHAN JANJIGIAN 

EVEN BUFFETT ISN'T PERFECT 

Ngay ca 

BUFFETT 

CIJNG KHONG 
HOAN HAO 

First News 

Chiu trdch nhiem xud't ban: 
Nguyen Minh Nhut 



Bien tap 

Trinh bay 

Bia 

Sua ban in 

Thuc hien 



Thanh Nam 
Van Dong 
Nguyen Hung 
Thanh Binh 

First News - Tri Viet 



NHA XUAT BAN TRE 

161B Ly Chinh Thang - Quan 3, TP. Ho Chi Minh 

DT: 39316211 - Fax: 38437450 

In 3.000 cuon, kho 14,5 x 20,5 cm tai Cong ty TNHH mot thanh vien In 
Phuong Nam (160/13 Dpi Cung, Q. 11, TP. HCM). Giay DKKHXB so 92- 
2010/CXB/02-280/Tre ngay 22/01/2010 - QDXB so 197B/QD-Tre cap ngay 
17/05/2010. In xong va nop luu chieu quy 1/2011.